Am hydoedd

Wnân nhw ddim wrth gwrs. Mwya’ piti. Mi bara nhw am wythnos neu ddwy o bosib, ond nid am lawer mwy na hynny. Nid am yr ‘hydoedd’ y mae’r cwmni a anfonodd y neges yn ei addo. Yn sicr, nid am fisoedd a blynyddoedd. Nid bod y cwmni, cofiwch, yn honni am un eiliad y bydd y blodau’n para am flynyddoedd. Wrth gwrs nad ydyw. Yr ‘am hydoedd’ neu’r ‘for ages’ sy’n  golygu gwahanol beth i wahanol bobl.

Byddai’r Salmydd wedi cwestiynu’r  ‘am hydoedd’ pe byddai wedi gweld hysbyseb y cwmni gan iddo ddweud am ‘flodeuyn y maes – pan â’r gwynt drosto fe ddiflanna, ac nid yw ei le’n ei adnabod mwyach’ (Sam 103:15–16).  Felly hefyd Eseia, a soniodd am y ‘blodeuyn yn gwywo’ (Eseia 40:8). Gwyddai’r ddau nad yw’r un blodyn yn para’n hir iawn. Ac mae yna rywbeth digalon ynglŷn â’r sylweddoliad hwnnw.

Ond i’r Salmydd ac Eseia fel ei gilydd, roedd rhywbeth mwy digalon. I’r ddau, mil gwaeth na breuder unrhyw flodyn freuder bywyd dynol. ‘Y mae dyddiau dyn fel glaswelltyn; y mae’n blodeuo fel blodeuyn y maes – pan â’r gwynt drosto fe ddiflanna, ac nid yw ei le’n ei adnabod mwyach’, medd y Salmydd.  Ac meddai Eseia, ‘Yn wir, glaswellt yw’r bobl. Y mae’r glaswellt yn crino, a’r blodeuyn yn gwywo; ond y mae gair ein Duw ni yn sefyll hyd byth.’ Dyddiau dyn, a phobl eu hunain yn gwywo a chrino a diflannu. 

‘Pob un meidrol fel glaswellt, a’i holl nerth fel blodeuyn … yn gwywo’? ‘Ac nid yw ei le’n ei adnabod mwyach’? Pe na fyddai dim arall i’w ddweud byddai’n anobeithiol ar bawb ohonom. Bywyd, a ninnau gydag ef yn darfod ac  yn mynd yn angof. Mae yna rywbeth hunllefus ynglŷn â’r syniad. Ond neges y Salmydd ac Eseia yw nad oes rhaid iddi fod felly, ac nad ydyw felly i bobl Dduw. Mae’r ‘ond’ yn bwysig i’r ddau ohonynt. ‘Ond y mae gair ein Duw ni yn sefyll hyd byth’ (Eseia 40:8). ‘Ond y mae ffyddlondeb yr Arglwydd o dragwyddoldeb hyd dragwyddoldeb ar y rhai sy’n ei ofni … i’r rhai sy’n cadw ei orchmynion ac yn ufuddhau’ (Salm 103:17–18). 

Ie, brau a darfodedig yw’r blodau harddaf; a ninnau gyda hwy. Ond, a minnau ar ganol ysgrifennu’r geiriau hyn fe’m hatgoffwyd am rywbeth arall a ddywedodd y Salmydd am bobl Dduw: ‘Y mae fel pren wedi ei blannu wrth ffrydiau dŵr ac yn rhoi ffrwyth yn ei dymor, a’i ddeilen heb fod yn gwywo’ (Salm 1:3). Er i ni fod wrth natur yn flodau sy’n darfod, fe’n gwneir trwy ras Duw yn goed cadarn nad yw hyd yn oed eu dail yn gwywo. Trwy fuddugoliaeth Iesu Grist dros y gelyn marwolaeth, nid gwywo a darfod na mynd yn angof fydd hanes y rhai sy’n credu ynddo, ond bywyd. A’r bywyd hwnnw gyda Duw a chyda Iesu Grist, ac nid hyd yn oed ‘am hydoedd’ chwaith. Oherwydd nid yn unig air ein Duw ni fydd yn sefyll hyd byth: dyna wna ei bobl hefyd.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 29 Ionawr 2023

Neb arall

Nid cynhyrchiad newydd o Upstairs, Downstairs oedd y gyfres deledu er gwaetha’r sylw a wnaed gan un o weithwyr y gwaelodion: ‘Dyma’n lefel ni; ac fe ddywedyd wrthon ni nad oes reswm i ni fod i fyny’r grisiau o gwbl’. Welwch chi byth mohonof fi i fyny’r grisiau hwnnw gan mor ddrud yw   stafell yno. Ond pe byddech wedi talu ffortiwn i mi, fasech chi byth chwaith wedi fy ngweld dan y grisiau gyda’r criw o Donegal. Yn The Mayfair Hotel Megabuild, adroddir stori adnewyddu Gwesty Claridge’s yn Llundain. A’r gwesty moethus yn parhau i groesawu ymwelwyr fel arfer, aed ati dros rai blynyddoedd i chwalu ac ail godi ei loriau uchaf. Ond er mor rhyfeddol y gwaith hwnnw roedd rhywbeth mwy syfrdanol yn digwydd dan y gwesty. Dau fetr yn unig dan lawr gwaelod yr adeilad roedd criw o gloddwyr gyda chaib a rhaw yn prysur gloddio er mwyn adeiladu estyniad newydd o sawl llawr dan y ddaear. Waeth i mi heb â cheisio egluro sut oedd y peth yn bosibl, ond roedd yn gampwaith o brosiect peirianyddol na welwyd ei debyg yn unman cyn hynny. Roedd y cloddwyr dan arweiniad Gwyddel o’r enw Jim Mackey, a oedd wedi ymddeol cyn iddo gael ei berswadio i ymgymryd â’r gwaith hwn am nad oedd neb arall ar gael. Yn ôl y rhaglen, treuliodd y peiriannydd hynod a phrofiadol ei holl yrfa’n gwneud y gwaith na allai neb arall ei wneud ac na fyddai neb arall yn fodlon ei wneud. Yn gwbl ryfeddol, fel y dengys y gyfres, doed i ben â’r gwaith.

Gall y pethau rhyfeddaf a’r bobl fwyaf annisgwyl ein hatgoffa o’r Arglwydd Iesu Grist. Ac yn eu plith ar sail y sylw uchod, Jim Mackey. Oherwydd oni ddaeth Iesu Grist i’r byd i wneud yr hyn na fedrai neb arall ei wneud, ac na fyddai neb arall wedi bod yn fodlon ei wneud hyd yn oed pe medrai?  Dim ond Iesu Grist, Mab Duw, a fedrai fynd yn gyfrifol am ein heuogrwydd ni: dim ond fo’r dyn perffaith a fedrai gymryd ein pechodau a dwyn y gosb amdanyn nhw ar Galfaria. Pe byddai Duw, a phe byddem ni’n chwilio’r holl fyd dros yr holl ganrifoedd am rywun arall i wneud hynny, ni fyddai neb i’w gael. Dim ond Iesu allai gyflawni’r gwaith. A hyd yn oed pe medrai neb arall ei wneud, ni fyddai’n fodlon. Pwy arall a fyddai wedi’n caru ni ddigon i fynd o’i fodd i Galfaria yn ein lle?

Mae Iesu’n galw arnom i’w efelychu: ‘Dyma fy ngorchymyn i: carwch eich gilydd fel y cerais i chwi. Nid oes gan neb gariad mwy na hyn, sef bod rhywun yn rhoi ei einioes dros ei gyfeillion. Yr ydych chwi’n gyfeillion i mi os gwnewch yr hyn yr wyf fi’n ei orchymyn ichwi’ (Ioan 15:12-15). Mae modd i gyfeillion Iesu Grist, trwy gymorth Duw, garu a hyd yn oed roi eu bywydau dros ei gilydd. Ni fyddai Iesu wedi dweud hyn pe na fyddai’n bosibl. Ond y peth unigryw a wnaeth ef, yr hyn na fedrai ac na fyddai neb arall yn fodlon ei wneud, oedd cymryd ei gosbi yn lle’r rhai oedd yn elynion iddo. Bu farw dros rai felly er mwyn eu gwneud yn gyfeillion.  

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 22 Ionawr 2023

Trugaredd yn ei bryd

Gallasai’n rhwydd iawn fod yn deitl ar gyfrol ddiwinyddol, ond nofel gyffrous gan John Grisham am gyfreithiwr o’r enw Jake Brigance yw A Time For Mercy a ddarllenais dros y Nadolig. Dyma’r drydedd nofel am Brigance, ac mewn nodyn ar ddiwedd y gyfrol mae Grisham yn ymddiheuro am unrhyw gamgymeriad gan ddweud ei fod yn rhy ddiog i ail ddarllen y nofelau eraill er mwyn sicrhau nad oes anghysondeb o’r naill stori i’r llall. O gofio bod dros 30 o flynyddoedd ers iddo ysgrifennu gyntaf am Brigance gellid maddau i Grisham unrhyw anghysondeb bychan.

Mi faswn i’n taeru fy mod wedi sôn yn ddiweddar am Nathan Jones, rheolwr newydd Clwb Pêl-droed Southampton. Ond er pob chwilio, fedraf fi yn fy myw â gweld cyfeiriad ato heno.  Rhaid mai wedi bwriadu sôn amdano oeddwn ar ôl darllen ei fod yn aml yn cyfeirio mewn cyfweliadau at ei ffydd yn Iesu Grist. Gwnaeth hynny unwaith eto wedi i’w dîm guro Manchester City nos Fercher. Ennill neu golli, doedd o ddim yn poeni, meddai, am ei fod fel Cristion ail-anedig, yn credu bod pob dim yn llaw Duw. Mor braf yw clywed y Cymro hwn o Flaenrhondda’n tystio mor agored i’w ffydd.

I Gristion, calondid yw gweld pobl amlwg yn arddel y Ffydd Gristnogol. Gwych o beth yw bod miliynau o bobl yn clywed tystiolaeth Nathan Jones a Darren Moore, rheolwr Clwb Pêl-droed Sheffield Wednesday ac eraill. Pwy a ŵyr pa ddefnydd y gall Duw ei wneud ohonynt?  Rhwydd yw diolch i Dduw am eu tystiolaeth i’w Gwaredwr.

Ond ambell dro, mae’n stori wahanol. Ambell dro, caiff y dystiolaeth ei dryllio. Pêl-droediwr arall a fu’n arddel ffydd yn Iesu Grist yw Richard Rufus, a chwaraeodd bron i 300 o gemau dros Charlton Athletic cyn ymddeol yn 2004 oherwydd anaf. Bu’n weithgar gyda sawl eglwys ac elusen Gristnogol ers hynny. Ond ddydd Iau diwethaf cafodd ddedfryd o saith mlynedd a hanner o garchar am dwyll ariannol. Roedd un eglwys yn Llundain wedi colli dros dair miliwn o bunnoedd wedi iddi ymddiried yn Rufus i fuddsoddi’r arian ar ei rhan. Y fath gwymp, a’r fath siom i filoedd o Gristnogion a fu mor ddiolchgar am ei dystiolaeth dros y blynyddoedd.

Disgrifiad un papur newydd o Richard Rufus oedd, ‘a self-styled born-again Christian’, gyda’r ‘self-styled’ o bosibl yn awgrymu mai ffug fu ei broffes a thwyll fu ei holl fywyd Cristnogol. Wn i, mwy na’r papur newydd, ddim am hynny: Duw yn unig a ŵyr beth sydd yng nghalon Richard Rufus. Ond yr hyn a ŵyr pob Cristion yw mor rhwydd yw syrthio a phechu a chwalu tystiolaeth oes. Dyna pam y gweddïwn yn gyson am ras a nerth i’n cadw’n ffyddlon i Dduw. A dyna hefyd pam y diolchwn am y maddeuant am bob pechod a bai sydd trwy Iesu Grist i bob pechadur edifeiriol. Beth ddywedais i oedd teitl y nofel hefyd?

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 15 Ionawr 2023

Y peth hanfodol

Dwi ddim yn cofio be gawson ni yn y diwedd. Sbageti bolognese oedd i fod ar y fwydlen, ond ailfeddwl fu raid o weld bod y tun Wallace a Gromit sy’n dal y sbageti’n wag. Gwell i mi egluro, rhag ofn i neb ohonoch anfon hen fideo neu deganau o’r ddau gymeriad hynny ataf, mai siâp y tun, a dim arall, sydd i gyfrif mai dyna fu’n dal sbageti yn ein cegin ni ers blynyddoedd.

Byddai cogyddion go iawn yn siŵr o ddweud mai mewn ystyr lac y dylwn i ddefnyddio’r term ‘sbageti bolognese’ gan fod o bosib sawl cynhwysyn yn eisiau yn fy nghampweithiau i. Oes wir raid wrth y bacwn a’r seleri a’r chilli a’r holl berlysiau a welais mewn un rysáit heno? Seleri neu beidio, bacwn neu beidio mi lynaf wrth yr enw, ond mi rydw i wrth gwrs yn deall mai’r un peth y mae’n rhaid wrtho ydi sbageti. Dyna pam y bu raid cael rhywbeth arall i swper. Yr un peth hanfodol mewn sbageti bolognese, wedi’r cyfan, ydi sbageti.

Oes yna’r fath beth â sbageti’r bywyd Cristnogol? Heb os, mae yna sawl peth hanfodol i’r bywyd hwnnw; sawl peth y mae’n rhaid wrthyn nhw cyn y medrwn ddweud bod neb ohonom yn feddiannol arno. Ni cheir Cristion heb edifeirwch calon a ffydd yng Nghrist a chariad at Dduw. Ni cheir bywyd  Cristnogol heb y dyhead i anrhydeddu a phlesio Duw ac i garu eraill mewn ufudd-dod iddo. Nid oes Gristnogaeth  heb Feibl a gweddi ac addoliad. Mae’r cyfan yn hanfodol. Ac mae’r cyfan yn plethu i’w gilydd. Ond oes yna un peth sy’n greiddiol i’r cyfan?  Un peth y mae’r holl bethau hyn yn ddibynnol arno? Un peth y mae’n rhaid wrtho?

Gweithgaredd dynol yw popeth a nodwyd. Mae’r cyfan yn greiddiol i’r bywyd Cristnogol. Hebddynt, nid oes na Christion na Christnogaeth. A rhwydd hefyd fyddai rhestru rhagor o nodweddion y bywyd Cristnogol. Ond yr un peth na soniwyd amdano yw’r hyn y mae Duw ei hun yn ei wneud. A’r un peth hwnnw, gwaith Arglwydd  yng nghalon y Cristion, yw’r un peth cwbl hanfodol i’r bywyd Cristnogol. Oherwydd nid ein gweithgaredd ni sy’n ein gwneud yn Gristnogion, ac nid ein hedifeirwch na hyd yn oed ein ffydd ni yw dechrau’r stori. Gwaith Duw yw’r cyfan: ni fyddai’r un o’r gweithgareddau neu nodweddion Cristnogol hyn yn bosibl i ni pe na fyddai Duw, trwy’r Ysbryd Glân, wedi ein bywhau i ddechrau. Ond mor aml yr anghofiwn hynny a gwneud y bywyd Cristnogol yn ymddygiad neu weithgarwch dynol sy’n cychwyn a gorffen gyda ni.

Ar y gorau, efelychiad o’r Cristion a’r bywyd Cristnogol fydd unrhyw un ac unrhyw beth heb y bywyd newydd y mae Duw yn ei blannu yn y galon. Y bywyd hwn sy’n esgor ar berthynas real â Duw trwy ei Fab Iesu Grist, a’r berthynas hon yn hytrach nag unrhyw grefydd na moeseg sy’n sylfaenol i’r Cristion ac i bopeth a wna.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 08 Ionawr 2023

Dydd yr Arglwydd

Chwe blynedd yn ôl, y flwyddyn 2017, oedd y tro diwethaf i Ddydd Calan fod ar y Sul.  A chyn hynny 2012, 2006, 1995, 1989, 1984 a 1978, sy’n golygu mai seithwaith yn unig y digwyddodd hynny’r deugain mlynedd diwethaf hyn. Mae heddiw’n un o’r adegau prin hynny pan fo dydd gwawrio blwyddyn newydd yn cyd-daro â dydd cyntaf yr wythnos sy’n ein hatgoffa o’r gobaith  newydd a ddaeth trwy atgyfodiad yr Arglwydd Iesu. Heddiw felly, mae Dydd Calan yn Ddydd yr Arglwydd. Ac ar Ddydd yr Arglwydd, mae cyfle i ni gyflwyno’r flwyddyn i’r Arglwydd a’i rhoddodd i ni.

I’r Cristion, enw arall y Sul yw ‘Dydd yr Arglwydd’, ond  mewn gwirionedd gellir dweud bod pob dydd o’r wythnos a phob dydd o’r flwyddyn yn ddydd yr Arglwydd. Mae’n gwbl briodol wrth gwrs i ni gofio hynny ar Ddydd Calan. Duw sy’ pia pob dydd o’r flwyddyn. Duw a roddodd i ni ddyddiau’r hen flwyddyn yr ydym yn ffarwelio â hi, a Duw hefyd a rydd i ni, o un i un, ddyddiau’r flwyddyn newydd yr ydym yn camu iddi heddiw.

Rhoddion hael oedd pob llyfr, pob crys, pob bocs o siocledi, pob pâr o ’sanau a phopeth arall a ddaeth acw’r Nadolig hwn. A rhoddion yr Arglwydd Dduw fydd dyddiau’r flwyddyn newydd; ac fel yr anrhegion, derbyniwn hwythau ’n llawen. Gofalwn beidio â’u cymryd yn ganiataol; diolchwn amdanynt; a manteisiwn i’r eithaf arnynt.

Rhodd ydi rhodd, a does yr un ohonom, gobeithio, yn cymryd rhoddion teulu a chyfeillion yn ganiataol. Peth hyll fyddai i ni gredu bod gennym hawl arnyn nhw.  A rhodd eleni fydd pob un diwrnod y bydd yr Arglwydd yn ei ganiatáu i ni. Does gan yr un ohonom hawl ar na dydd nac awr.

Peth hyll hefyd fyddai i ni beidio â gwerthfawrogi’r rhoddion a pheidio byth â diolch amdanyn nhw. Diolchwn eleni am bob dydd a gawn. Diolchwn i Dduw am bob bore newydd a welwn ac am ei ofal amdanom a’i gynhaliaeth i ni.

A pheth hyll hefyd fyddai i ni wneud dim â’r rhoddion: peidio â gwisgo’r dilledyn, peidio ag agor y llyfr, peidio â bwyta’r siocledi. Os nad yw’r rhodd yn plesio neu’n addas am ryw reswm onid gwell fyddai eu rhoi i rywun arall na’u gadael i hel llwch neu bydru?  Gofalwn ein bod yn gwneud yn fawr o bob dydd ac yn manteisio ar bob cyfle a ddaw eleni i wasanaethu’r Arglwydd mewn addoliad a gweithredoedd da o gariad at Dduw ac at ein gilydd ac at eraill.

Ar ddechrau blwyddyn newydd ac yn wyneb yr her i dreulio’i dyddiau yng ngwasanaeth Crist, mae’n dda cofio’r hyn a ddywedodd Iago yn i Lythyr yng nghanol cyfres faith o anogaethau a gorchmynion: ‘A gras mwy y mae ef yn ei roi’ (Iago 4:6). Gras Duw a’n galluoga i fanteisio i’r eithaf ar rodd y flwyddyn newydd hon.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 01 Ionawr 2023

Y trysor pennaf oll

Mae’r deg enw ar restr a gyhoeddwyd yr wythnos ddiwethaf yn ddieithr i mi. Nid syndod hynny gan fod eu bydoedd hwy a minnau mor wahanol i’w gilydd. A bod yn onest, chlywais i ddim am saith o’r deg, yn cynnwys yr un ar frig y rhestr. Arwydd o’m hanwybodaeth yw hynny: o bosib eich bod chi’n fwy cyfarwydd ag enwau fel Warren Buffett, Larry Page a Gautam Adani,. Doedden nhw’n sicr yn golygu dim i mi. Ond os dywedaf mai tri o’r enwau eraill ar y rhestr oedd Jeff Bezos, Bill Gates ac Elon Musk, mae’n debyg y byddwch yn gwybod mai rhestr o bobl gyfoethocaf y byd oedd hi. Ar ben y rhestr mae Bernard Arnault. Ac er na chlywais amdano, mi glywais am rai o’r cwmnïau y mae’n berchen arnyn nhw: cwmnïau fel Christian Dior, Givenchy, Dom Perignon, Louis Vuitton  a Tiffany & Co. Ia, byd gwahanol iawn i’m byd bach i. Pwy all ddychmygu faint yn union yw 172.9 biliwn o ddoleri na beth ellid ei brynu â’r fath arian? Dyna yn ôl y rhestr yw ffortiwn Monsieur Arnault.

Ydi, mae’r bobl hyn yn ddieithr i mi, a minnau’n gwybod y nesaf peth i ddim hyd yn oed am y rhai y clywais amdanynt. Wn i ddim beth yw agwedd y cyfoethogion hyn at eu harian. Yn ôl a ddarllenais beth bynnag, nid yw cael ei gydnabod y person cyfoethocaf yn y byd o bwys mawr i Bernard Arnault. Wn i ddim chwaith pa ddefnydd y mae o na’r un o’r naw arall yn ei wneud â’u harian, ond o gofio’r holl angen sydd yn y byd a’r holl gymorth y medr arian ei sicrhau, byddai’n braf meddwl bod cyfran sylweddol ohono’n cael ei ddefnyddio i ddibenion da. Fedrwn ni ond gobeithio.

Os nad wyf yn camgymryd yn arw, wêl neb ohonom ni unrhyw beth a ddaw’n agos at ffortiwn y bobl hyn. Waeth i ni heb â breuddwydio am y fath gyfoeth. Ac eto, rwy’n gwbl sicr nad camgymryd ydw i wrth ddweud fod gan bob Cristion yn yr Arglwydd Iesu Grist gyfoeth llawer mwy na holl arian ac aur y bobl hyn. Mae hynny’n swnio’n ystrydebol iawn wrth gwrs. Ond y mae hefyd yn gwbl wir! Y mae Iesu Grist yn fwy o drysor na dim y medr arian ei brynu. Y mae’r hyn a wnaeth trosom a’r hyn a sicrhaodd i ni trwy ei fywyd a’i farwolaeth yn fwy gwerthfawr nag unrhyw beth y medrwn roi ein llaw arno yn y byd hwn. Nid oes drysor mwy na’r maddeuant a’r cymod a’r bywyd y mae’r Iesu wedi eu darparu ar ein cyfer. Ydi, mae’n rhwydd bod yn ystrydebol; ond nid ystrydeb yw dweud mai Iesu Grist yw’r trysor pennaf. Ond tybed ydach chi a minnau wir yn credu hyn ar drothwy’r Nadolig? Ydan ni’n credu nad oes gyfoeth mwy na baban Mair? Ydan ni’n credu mai trwyddo ac ynddo ef y cawn afael ar y cyfoeth na all neb na dim fyth ei gymryd oddi arnom?

Wrth ddweud hyn, nid wyf am eiliad yn awgrymu nad oes werth i arian. Wrth gwrs bod gwerth iddo. Wrth gwrs nad oes rinwedd mewn bod yn dlawd ac heb ddim. Ac wrth gwrs bod cyfle i ninnau, fel i gyfoethogion byd, ddefnyddio arian ac eiddo i ddibenion da. Wedi dweud hyn, rhaid cydnabod nad oes barhad i gyfoeth daearol. Ond mae’r cyfoeth sydd yn yr Iesu’n para’n fwy na phob trysor arall, am y rheswm syml y bydd yn para am byth.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 18 Rhagfyr 2022

Pris a gwerth

Yng nghanol yr holl sôn a’r pryder cynyddol ynghylch costau byw, un o’r meysydd nad yw arian yn brin ynddo yw Uwch Gynghrair Bêl Droed Lloegr. Ac wedi i bethau dawelu gyda Chwpan y Byd, buan iawn y bydd perchnogion y clybiau yn gwario arian mawr am chwaraewyr pan gân nhw ail ddechrau gwneud hynny ym mis Ionawr. Ac wedi i ambell un chwarae’n dda dros ei wlad yng Nghwpan y Byd, bydd rhaid i ba glwb bynnag sydd am eu prynu talu miliynau o bunnoedd yn fwy na phe bydden nhw wedi eu prynu yn ystod yr haf. Mae gôl neu dacl yng Nghwpan y Byd wedi codi’r pris yn arw, a bydd mwy nag un clwb yn difaru nad aethon nhw i siopa’n gynharach.

Cyn diwedd Ionawr, felly, mi glywn ni lawer am werth gwahanol chwaraewyr. Rheitiach fyddai sôn am eu pris. Wedi’r cwbl, mae byd o wahaniaeth rhwng ‘gwerth’ a ‘phris’. Ydi, mae’r clybiau’n talu miliynau o bunnoedd am chwaraewyr, a hyd yn oed iddyn nhw! Y gwir ydi mai’r pris ydi pa faint bynnag y maen nhw’n barod i’w dalu. Ond o feddwl beth arall y gellid ei brynu â’r symiau enfawr hyn mae’n amlwg nad oes yr un chwaraewr werth y fath arian. 

Os gall y clybiau pêl droed mwyaf  anwybyddu’r gwahaniaeth hwn rhwng gwerth a phris, nid felly’r mwyafrif  ohonom. Heb syniad o werth pethau, rydym mewn peryg o dalu pris gwirion. Mae hynny’n bwysicach fyth heddiw pan fo arian yn brin i’r rhelyw o bobl. Dim ond ffŵl fyddai’n talu cannoedd o bunnoedd am rywbeth sydd werth ceiniogau’n unig.

Heb os, mae adnabod yr hyn sydd o werth yn un o gyfrinachau mawr bywyd. I lawer, nid oes unrhyw werth i Feibl nac Efengyl nac eglwys, nac i Grist ei hun. Ond i’r Cristion, dyma’r pethau – a dyma’r person – mwyaf gwerthfawr sydd, a thystiolaeth pob Cristion yw tystiolaeth Pantycelyn:

 ‘popeth gwerthfawr a drysorwyd
  yn fy Mhrynwr mawr ynghyd’

Gwêl y Cristion werth yn yr hyn y mae pawb arall yn ddibris ohono: y newydd da am Iesu Grist a’r gwaith a gyflawnodd ar groes Calfaria. Trwy ei farwolaeth yr aeth Iesu i’r afael â phroblem fwyaf y byd ym mhob oes: gwrthryfel pobl yn erbyn Duw. Trwy gymryd ein pechod arno’i hun, mae wedi delio’n llawn â’r broblem ac wedi dileu’r elyniaeth yn achos pawb sy’n ymddiried ynddo. A thrwyddo cawn berthynas iawn â Duw, a maddeuant a llawenydd bywyd newydd.

Mor werthfawr y cyfan; ac o gariad at Grist ac yng ngwres ei ffydd mae’r Cristion yn gwybod y byddai’n werth rhoi popeth er mwyn ei gael. Mae’n ei nabod ei hun yn ddigon da fodd bynnag i gydnabod na fedrai fyth wneud hynny. Ond y llawenydd    mwyaf yw’r sylweddoliad bod y peth mwyaf gwerthfawr i’w gael yn rhad, ac nad ei haeddu ond ei dderbyn a wnawn trwy ffydd yn Iesu Grist.  

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 11 Rhagfyr 2022

Lleiafrif

Roedd fy ngwaed yn berwi nos Fawrth, nid oherwydd y gêm bêl droed ond wrth wylio rhaglen Newsnight y BBC. Trafod yr ymwybyddiaeth o hunaniaeth Gymreig yn sgil ymddangosiad Cymru yng Nghwpan y Byd oedd y bwriad, ond tila iawn oedd y drafodaeth. Ond gwaeth o lawer oedd y cyfeiriad wedyn at ganlyniadau Cyfrifiad 2021. Roedd graff ar y sgrin yn nodi mai dim ond 3.2% o’r boblogaeth sy’n eu cyfrif eu hunain yn ‘Gymry yn unig’. Roedd hyn yn gwbl gamarweiniol gan mai’r ffigwr ar gyfer ‘Cymru a Lloegr’ oedd hwn. Y gwir ydi bod 55.2% o boblogaeth  Cymru yn eu cyfrif eu hunain yn ‘Gymry yn unig’, ond doedd y rhaglen ddim am i weddill gwledydd Prydain wybod hynny! 

O bosib i chi weld hefyd yr ystadegau o’r Cyfrifiad sy’n dangos bod y ganran o boblogaeth Cymru sy’n eu galw eu  hunain yn Gristnogion wedi gostwng o 57.6% yn 2011 i 43.6% yn 2021. Mae hynny’n golygu, am y tro cyntaf ers dechrau’r Cyfrifiad ym 1801, bod llai na hanner pobl Cymru’n eu galw eu hunain yn Gristnogion. Bu, a bydd eto gryn drafod ar yr ystadegau. Diddorol fyddai gwybod os ydi’r gostyngiad hwn yn cyfateb i’r lleihad a fu dros y degawd yn nifer y capeli a’r eglwysi. Ydi’r gostyngiad hwn wedyn yn gyson â’r ystadegau ynghylch y niferoedd o bobl sy’n mynychu oedfaon o gymharu â deng mlynedd yn ôl?  A thybed hefyd pa resymau eraill sydd gan bobl ein gwlad dros beidio â’u galw eu hunain yn Gristnogion?

Go brin fod yr ystadegau hyn yn synnu neb ohonom sy’n arddel Ffydd Crist yng Nghymru heddiw. Os ydym yn ymboeni ynghylch ystadegau, nid dyma’r rhai pwysicaf o bell ffordd gan ein bod yn ymwybodol iawn o’r ffaith bod yna wahaniaeth mawr rhwng galw ein hunain yn Gristnogion a bod yn Gristnogion. Gall pobl uniaethu â’r Ffydd Gristnogol am resymau fel traddodiad a magwraeth a diwylliant heb iddynt o reidrwydd wybod dim am  gariad Duw na chredu am un eiliad yn Iesu Grist. Pe byddai unrhyw sail o gwbl dros gredu bod 43% o boblogaeth Cymru’n Gristnogion o argyhoeddiad byddai gennym reswm dros orfoleddu heddiw. Onid y gwir amdani yw bod pob tystiolaeth yn dweud wrthym fod Cristnogion yn lleiafrif yn ein gwlad ers blynyddoedd lawer?

Ystrydeb yw dweud y medrwch wneud unrhyw beth ag ystadegau. I rai Cristnogion, arwydd trist o ddirywiad yw’r ystadegau uchod. Bydd eraill yn eu croesawu gan ddadlau bod yma gymdeithas sy’n fwy agored i gael ei hargyhoeddi o werth yr Efengyl. Beth bynnag eu gwerth y maent, heb os, yn dangos bod Cymru’n faes cenhadol ers blynyddoedd. Ond y maent hefyd,  gobeithio, yn symbyliad i ni erfyn ar Dduw i ddwyn pobl i wir ffydd yn Iesu Grist. Mae’r hiraeth am weld pobl o un i un yn cael gras i droi at Grist yn fwy o ddyhead o lawer i bobl ffydd na gweld y cannoedd a’r miloedd yn taro tic yn ddifeddwl o bosibl yn yr un blwch ar unrhyw ffurflen.  

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 4 Rhagfyr 2022

“C’mon Cymru … eto!”

Wel, er mawr siom, pharodd o ddim yn hir. Ar un wedd, ‘Digwyddodd, darfu, megis seren wib’, a hynny’n fwy fyth am fod y golled yn erbyn Iran wedi dod yng ngêm gyntaf yr ail gylch o gemau. Ond os mai troi am adref fydd raid wedi’r gêm yn erbyn Lloegr nos Fawrth, nid oes unrhyw gywilydd nac unrhyw awgrym o weld bai. Oes, mae yna rywfaint o siom na welwyd chwaraewyr Cymru ar eu gorau hyd yma, ond dim ond balchder sydd o fod wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd am y tro cyntaf ers dros drigain mlynedd. Ie, balchder a diolch i’r rheolwr Rob Page a’r garfan gyfan, a diolch yn arbennig i’r chwaraewyr dawnus a fu’n allweddol i lwyddiant ein tîm cenedlaethol dros y degawd  diwethaf.

Ac eto, pwy a ŵyr beth a ddigwydd?  Gall fod y paragraff uchod yn gyn-amserol gan nad yw’r cyfan ar ben eto. Rydan ni dal yng Nghwpan y Byd. Y mae yna obaith. Os curwn ni’r Saeson (a hynny o 4 gôl i 0 os na fydd y gêm rhwng Iran ac America’n gorffen yn gyfartal) byddwn dal yno. Rwy’n genfigennus o’r chwaraewyr gan mai nhw yn unig fedr wneud unrhyw beth i’n cadw yn y gystadleuaeth. Dim ond gwylio a chwysu all pawb arall ei wneud. Ond beth bynnag a ddigwydd, mae’r hogia’n arwyr gwlad. Hyd yn oed os digwydd y gwaethaf eleni a bod y tlws a phêl droed o’r diwedd yn ‘dod adref’ bydd y ffaith fod Cymru wedi cyrraedd y rowndiau terfynol, i ni, yn fwy o gamp o lawer.

Pwy a ŵyr beth a ddaw? Pwy a ŵyr na chawn ni cyn hir dîm cystal â’r un a gafodd y fath lwyddiant dros y blynyddoedd diwethaf? Mae llawer yn ofni bod y dyddiau euraidd drosodd, ond pwy all ddweud nad yw’r gorau eto i ddod?  Mae gan bawb ei obaith, ac mi ddaliaf i obeithio er gwaetha’r ofnau a’r amheuon i gyd.

Peth anodd ydi byw efo’r ofn y gallai’r gorau fod o’r tu cefn i ni, a hynny’n aml mewn pethau pwysicach o lawer na phêl droed. Ond yr un peth nad oes raid i ni ofni hynny yn ei gylch yw’r bywyd a gynnigir i ni trwy ffydd yn Iesu Grist. ‘Yr wyf fi,’ meddai, ‘wedi dod er mwyn i ddynion gael bywyd, a’i gael yn ei holl gyflawnder’ (Ioan 10:10). Ac meddai eto am y bywyd hwn, ‘A hyn yw bywyd tragwyddol: dy adnabod di, yr unig wir Dduw, a’r hwn a anfonaist ti, Iesu Grist’ (Ioan 17:3). Yma ar y ddaear, nid oes un eiliad o’r bywyd hwn o adnabod Iesu Grist y medrwn ddweud amdani fod y gorau o’r tu cefn i ni: mae dyfnach adnabyddiaeth o Dduw a’i gariad o’n blaen o hyd. Tyfu mewn adnabyddiaeth o’n Gwaredwr Iesu yw’r addewid a’r gobaith a roed i ni. Ond yn fwy na hynny hyd yn oed, y tu hwnt i’r byd a’r bywyd hwn, gobaith sicr y Cristion yw bod y gorau eto o’i flaen gan fod y ‘bywyd tragwyddol’ nid yn unig yn golygu bywyd ar ei orau yn y byd hwn ond hefyd fywyd a fydd yn para am byth gyda Duw. Ac nid oes nac ofn nac amheuaeth yn ei gylch gan fod addewid Duw yn gyfan gwbl sicr.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 27 Tachwedd 2022