Criw’r bad

Mae sawl cyfres deledu wedi rhoi golwg i ni ar waith y gwasanaethau brys: yr heddlu, y gwasanaeth tân, yr ambiwlans a’r ambiwlans awyr,  timau achub mynydd a gwylwyr y glannau yn eu plith. Hyd at bnawn ddoe doeddwn i ddim wedi clywed am y gyfres Saving Lives at Sea. Ond mi wyliais ran o un o’r rhaglenni ar i-player y BBC wedi cael fy nghyfeirio ati.

Dim ond un rhan o’r rhaglen welais i gan mai honno oedd o ddiddordeb i mi wedi’r sgwrs a gefais â hen ffrind ddoe: criw’r bad achub yn achub hogyn ifanc a gariwyd allan i’r môr. Byddai wedi boddi mae’n debyg oni bai am y ffôn symudol oedd ganddo mewn bag bach oedd yn dal dŵr. Trwy leoli ei signal ffôn llwyddodd gwylwyr y glannau i gyfeirio’r bad achub ato mewn pryd. Pe byddai wedi bod yn y môr lawer yn hwy byddai  wedi boddi neu farw o oerfel. Roedd y chwarter awr a welais yn dangos mor werthfawr yw gwaith gwirfoddolwyr y badau achub.

Er cystal y darn a welais, ac er mor ddramatig ydoedd, mae’n bosibl nad af yn ôl at y rhaglen na’r gyfres gan fy mod wedi gweld yr hyn oedd o brif ddiddordeb i mi. Bad achub Abersoch a achubodd y bachgen, a thad un o’r criw a soniodd wrthyf am y rhaglen. Roedd gorsaf y bad achub i’w gweld o’n cartref yn Abersoch, ac roeddwn yn adnabod dau o’r criw a achubodd yr hogyn. A bod yn fanwl gywir, dylwn ddweud fy mod yn adnabod eu rhieni. Yn amlwg, roedd y cyfan yn golygu mwy oherwydd y cysylltiadau hyn.

Roedd yr hogyn ifanc mor ddiolchgar: roedd o hyd yn oed yn diolch i’r criw wrth iddo gael ei godi i’r hofrennydd a fyddai’n ei gludo i Ysbyty Gwynedd. Wn i ddim pa gyswllt a gafodd â chriw’r bad achub ers hynny. Ond mi wn mai un o ryfeddodau’r bywyd Cristnogol yw’r berthynas barhaol sydd rhwng Cristnogion a’r Iesu a’u hachubodd trwy farw drostynt ar groes Calfaria. Oni bai am Grist a’i groes, colli’r dydd fyddai ein hanes ni. Ond mewn pryd y mentrodd y Gwaredwr i ryferthwy’r storm er ein mwyn, mewn pryd y cymerodd arno’i hun ein holl euogrwydd; mewn pryd y bu farw er gwneud iawn am ein pechod. Am iddo wneud hynny, rydym wedi ein dwyn i mewn i’w deulu. Mae’r Achubydd nid yn unig wedi ein tynnu o ddyfnder y môr ond wedi ein gwneud yn frodyr a chwiorydd iddo’i hun.  Ac am iddo wneud hynny, ni all y rhai a achubwyd ganddo beidio â diolch iddo a’i ganmol am y cyfan a wnaeth.

Roedd y rhaglen yn fwy teimladwy i mi am fy mod yn adnabod teuluoedd yr achubwyr. Mae’r ffaith fy mod yn adnabod Iesu’r Achubydd yn gwneud yr Efengyl yn arbennig gan mai neges am y Crist sy’n annwyl yn fy ngolwg ydyw. Ond yr hyn sy’n ei gwneud yn fwy rhyfeddol yw’r sylweddoliad fy mod i’n un o’r pechaduriaid y daeth Crist Iesu i’r byd i’w hachub: ‘o ba rai y pennaf ydwyf fi’ (1 Timotheus 1:15).

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 21 Chwefror, 2021.

Sponsored Post Learn from the experts: Create a successful blog with our brand new courseThe WordPress.com Blog

WordPress.com is excited to announce our newest offering: a course just for beginning bloggers where you’ll learn everything you need to know about blogging from the most trusted experts in the industry. We have helped millions of blogs get up and running, we know what works, and we want you to to know everything we know. This course provides all the fundamental skills and inspiration you need to get your blog started, an interactive community forum, and content updated annually.

Didderbynwyneb

Draw dros yr Iwerydd doedd hi mo’r wythnos orau i dwrneiod. Dechrau gwael gafodd Bruce Castor oedd yn amddiffyn y cyn Arlwydd Trump yn yr achos uchelgyhuddo. Wrth ei gyflwyno ei hun, y peth cyntaf a ddywedodd oedd, ‘Fi yw’r prif erlynydd’! Druan ohono. Ond mi fyddai’r cywilydd yn waeth o lawer pe na fyddai pawb yn deall ei bod, ar sail y dystiolaeth yn ei erbyn, ganwaith haws erlyn Mr Trump na’i amddiffyn. 

Ond cyfreithiwr o’r enw Rod Ponton a brofodd y mwyaf o gywilydd. Dyma’r dyn a ymddangosodd gerbron barnwr mewn achos llys trwy gyfrwng Zoom a chyhoeddi, ‘Nid cath ydw i’.  Ar ffonau symudol a chyfrifiaduron mae modd cael hwyl trwy osod llun anifail dros eich wyneb eich hun.  Mae plant bach wrth eu bodd o weld wyneb ci neu arth neu lew yn lle eu hwyneb eu hunain. Yn amlwg, roedd rhywun wedi bod yn chwarae â’r wynebau ar y cyfrifiadur a ddefnyddiai Mr Ponton. Pan ymunodd â’r llys, wyneb cath a welwyd dros ei wyneb ef ar y sgrin; a doedd ganddo ddim syniad sut i gael gwared â’r peth. Ceisiodd y barnwr ddweud wrtho beth i’w wneud, ond i ddim diben. ‘Nid cath ydw i’, meddai, rhag i’r barnwr dybio mai un o’r cyfryw anifeiliaid oedd yn siarad ag o. Cynigiodd fwrw ymlaen â’r achos fel cath, ond mae’n debyg na dderbyniodd y barnwr ei gynnig.

Camgymeriad diniwed ac eithriadol o ddoniol ar ran Mr Ponton oedd gwisgo wyneb cath; a gwerthfawrogai’r barnwr Roy Ferguson hynny. Y fo benderfynodd wneud y recordiad o’r peth yn gyhoeddus, er difyrrwch mawr i filiynau o bobl a’i gwelodd wedyn.

Yn wahanol i’r cyfreithiwr druan, yn gwbl fwriadol y bydd rhai’n gwisgo wyneb arall, nid er difyrrwch ond er mwyn rhoi’r argraff i eraill eu bod yn well neu’n fwy duwiol nag ydynt. Mae’r wyneb hwnnw’n medru twyllo pobl; ond ni all dwyllo Duw, sy’n gweld trwy bob wyneb ffals y ceisiwn ni ei gyflwyno iddo. Sonia Pedr am Dduw ‘sy’n barnu’n ddidderbynwyneb yn ôl gwaith pob un’ (1 Pedr 1:17). Mae’r gair ‘didderbynwyneb’ yn trosi gair Groeg mwy aml sillafog fyth, ‘aprosôpolêmptôs’, sy’n golygu ‘heb wneud sylw o berson’, yn yr ystyr nad yw Duw, wrth farnu pobl, yn sylwi ar nac yn cael ei ddylanwadu gan statws na chyfoeth na chefndir na dim arall. Nid oes ffafriaeth i neb ar sail y fath bethau. Mewn geiriau eraill, nid yw’n derbyn y wyneb rhagrithiol y mae pobl yn ei wisgo. 

Ac am hynny, medd Pedr, ‘ymddygwch mewn parchedig ofn dros amser eich alltudiaeth’. Cwbl groes i’r wyneb rhagrithiol, twyllodrus yw parch cywir at Dduw ac ufudd-dod llwyr iddo.  A’r hyn a wna Pedr yw pwyso ar y Cristnogion sy’n darllen ei lythyr i fod yn ‘sanctaidd yn eich holl ymarweddiad’ (1:15). Rhan o hynny yw’r gonestrwydd a’r diffuantrwydd sy’n ein cadw rhag pob wyneb ffals.    

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 14 Chwefror, 2021.

Eirlysiau

Mae yma yn rhywle, ond fedraf fi ddim taro fy llaw arno. Clawr glas oedd i’r llyfr, a’r gân am y lili wen fach a roes ei deitl iddo.  I mi a llawer o’m cyfoedion, y gân am y blodyn sy’n mentro allan trwy yr eira i gyd oedd un o’r cyntaf i ni ei chanu ar lwyfan. O’m rhan i, llwyfan Eisteddfod Capel Nant Padarn yn Llanberis oedd hwnnw. Ac o’m rhan i hefyd, dyna un o ganeuon olaf fy ngyrfa fel unawdydd eisteddfodol.

Mae’r eirlysiau wedi mentro allan eto ers rhai wythnosau. Tybed glywsoch chi’r sgwrs ddifyr am yr eirlysiau ar raglen radio Aled Hughes bythefnos yn ôl? Wyddwn i ddim bod yna ugain math gwahanol o’r lili wen fach. Heb os, mae’r galanthus, a rhoi iddo’i enw Lladin, yn un o wyrthiau byd natur. 

Gwelais gyfeiriad neithiwr at yr awdur a’r diwinydd C. S. Lewis yn cymharu gwyrthiau’r Arglwydd Iesu Grist â’r blodyn hwn. Mae’r eirlys yn arwydd o ddyfodiad y gwanwyn; a’r un modd, meddai Lewis, mae’r gwyrthiau’n arwydd ac yn addewid o ras Duw ac o ddyfodiad ei deyrnas yn Iesu Grist.

Nid yw’r gaeaf drosodd, ond y mae’r eirlysiau’n rhoi i ni eleni eto obaith sicr y daw’r gwanwyn. Gall eto ddod yn dywydd mawr o rew ac eira’r mis hwn a’r nesaf, ond mae’r blodau gwynion yn ernes o’r gwanwyn a’i fwynder. Ni raid ofni: wrth ymwthio o’r pridd i olau dydd mae’r eirlys yn addo i ni wanwyn. Mae’r sawl sydd â llygaid i weld yn deall hynny.

Ac mae’r sawl sydd â llygaid ffydd yn deall bod gwyrthiau’r Arglwydd Iesu’n dangos mai Mab Duw yw’r dyn hwn.  Ond y mae’r gwyrthiau’n arwyddion hefyd o’r hyn sydd eto i ddod. ‘Y mae teyrnas nefoedd wedi dod yn agos’, meddai Iesu am ei ddyfodiad ef ei hun (Mathew 4:17). Mae’n iachau cleifion ac yn taflu allan ysgrydion aflan, ac y mae’r gwyrthiau hyn yn arwyddion o’r ffaith y bydd pob clefyd a dioddefaint wedi eu dileu ryw ddydd. Mae’r gwyrthiau’n fwy o brawf o hynny nag yw’r eirlysiau o ddyfodiad y gwanwyn.

Y mwyaf rhyfeddol o’r arwyddion hyn yw’r gwyrthiau o godi pobl o farw: mab y weddw o Nain (Luc 7:11-17), merch Jairus (Marc 5:21-43) a Lasarus (Ioan 11:1-44). Maent yn brawf o allu Duw ac yn awgrym clir na fydd hyd yn oed farwolaeth yn drech na’r Iesu: fe ddaw ef yn fyw o’i fedd. Ond ar ben hynny, maent yn arwyddion o’r hyn sydd eto i ddod. Er mor rhyfeddol y tair gwyrth, marw drachefn fu hanes y tri pherson a gyfodwyd. Ond gwerth arhosol y gwyrthiau’r yw’r ffaith eu bod yn arwyddion o’r fuddugoliaeth derfynol a fydd dros angau. Er ei rym, gelyn sydd wedi ei drechu yw angau.  Er iddo fygwth, ac er iddo daro, nid oes iddo afael ar y rhai sy’n credu yn yr Arglwydd Iesu Grist. Atgyfodiad Crist ei hun yw’r arwydd sicraf o’n hatgyfodiad ni i’r bywyd tragwyddol trwy ffydd ynddo. Ond mae gwyrthiau Iesu’n arwydd o’i addewid fawr: ‘Pwy bynnag sy’n credu ynof fi, er iddo farw, fe fydd byw’ (Ioan 11:25).

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 07 Chwefror, 2021.

Gobaith am fod yn iach

Yr un peth ydyn nhw ar un wedd, ac eto nid yr un peth chwaith. Mae modd cael y brechlyn heb y brechiad, ond nid y brechiad heb y brechlyn. Y brechlyn ydi’r sylwedd y bu gwyddonwyr yn gweithio mor galed i’w gynhyrchu dros fisoedd lawer. A’r brechiad yw’r  weithred o chwistrellu’r brechlyn i’r fraich. Yn amlwg felly, heb frechlyn does dim brechiad; ond gellir cael stoc helaeth o’r brechlyn heb o reidrwydd i neb gael brechiad.

Bu sôn amdano ers blwyddyn, a mwy fyth yr wythnosau diwethaf hyn. Ond ai ‘lyn’ ynteu ‘iad’ y dylem ei ddweud? At y ‘brechlyn’ y bu rhai’n cyfeirio, ac am y ‘brechiad’ y bu eraill yn sôn. Os cofiaf yn iawn, mi fûm i’n sôn am y ddau fel petaen nhw’r un peth.

Ers dechrau’r pandemig, bu’r byd yn dyheu am frechlyn a fydd yn gwarchod pobl rhag Covid-19. Erbyn hyn, mae mwy nag un ar gael, a’r gobaith yw y bydd y rhain o gymorth yn y frwydr yn erbyn y firws. Nid meddyginiaeth yw’r brechlyn. Nid hwnnw’n unig felly a’n gwared rhag y firws; ond y gobaith yw y bydd pob brechlyn awdurdodedig o gymorth.

Fel math o frechlyn y gwêl llawer o bobl Efengyl Iesu Grist: dysgeidiaeth a ffordd o fyw i’n harbed rhag mynd ar gyfeiliorn a chefnu ar Dduw. Ond nid brechlyn yw hi ond meddyginiaeth. Nid ein harbed rhag dal clwyf pechod a wna’r Arglwydd Iesu Grist ond ein hiachau ohono. Oherwydd nid  dod i gyswllt â’r clwyf hwn trwy bethau a phobl a fedr wneud drwg i ni a wnawn. Mae’r clwyf ynom  o’r dechrau, a’r duedd i bechu yn erbyn Duw yn ddwfn ynom. Dwyn iachâd i rai sy’n dioddef o’r clwyf a wna’r Efengyl. 

Ac yn wahanol i’r brechlynnau y clywn gymaint amdanynt heddiw, nid  un feddyginiaeth ymhlith llawer yw’r Efengyl ond yr unig feddyginiaeth i’r clwyf y mae’r ddynoliaeth gyfan yn dioddef ohono. Trwy’r Arglwydd Iesu yn unig y ceir maddeuant a glanhad a ffordd at Dduw. 

Ond os nad yw brechlyn yn ddarlun addas o’r Efengyl, y mae’n briodol sôn am frechiad. Am wahanol resymau, bydd rhai, dros yr wythnosau nesaf, yn gwrthod cymryd y brechiad. Pa mor effeithiol bynnag y brechlyn, bydd yn ddi-fudd i’r bobl hynny.

Ac er gwyched yr Efengyl, bydd ei meddyginiaeth yn aneffeithiol i chi a minnau os na dderbyniwn y newydd da a chredu yn y Gwaredwr a gynnigir. Wrth i ni ymateb mewn ffydd i alwad yr Efengyl, y mae Duw ei Hun trwy ei Ysbryd Glân yn rhoi’r brechiad i ni ac yn chwistrellu ynom ei faddeuant, ei lanhad., ei dangnefedd a’i obaith.

Gymroch chi, neu gymrwch chi’r brechiad? A’r feddyginiaeth a gynnigir yng Nghrist? Heb unrhyw amheuaeth, gallwn ddweud na thâl i neb wrthod honno am unrhyw reswm nac am bris yn y byd.   

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 31 Ionawr, 2021.

Yfed ar y slei

Un peth a ddaeth yn sgil Covid-19 yw corff o ddeddfau. Mae’r mwyafrif yn ymdrechu i’w cadw ac yn cael eu cythruddo wrth weld pobl yn teithio o bellter i ddringo’r Wyddfa neu i fynd am dro ar lan y môr. Mae clywed am griwiau’n cynnal partïon yn medru ein gwylltio a’n digalonni. Mae’r bobl hyn yn aml yn cyfiawnhau’r hyn a wnânt; ond i’r gweddill ohonom, pobl anghyfrifol a hunanol ydynt.

Wedi dweud hynny, rhaid cydnabod nad yw’n hawdd cadw pob rheol, yn arbennig wrth i reolau newid. Clywais fwy nag un yn cyfaddef iddynt fethu â chadw at lythyren y ddeddf bob amser, er pob bwriad da. A chan mor hawdd yw plygu’r mymryn lleiaf ar ambell reol, mae geiriau’r Arglwydd Iesu (mewn cyswllt arall) mor berthnasol: ‘Pwy bynnag ohonoch sy’n ddibechod, gadewch i hwnnw fod yn gyntaf i daflu carreg ati’ (Ioan 8:7); a ‘Peidiwch â barnu, rhag ichwi gael eich barnu (Mathew 7:1).

Ar ddiwedd wythnos a welodd urddo Arlywydd newydd yr Unol Daleithiau, llifogydd yng Nghymru, a’r pryder     parhaus ynghylch Covid, trist oedd gweld mai un o’r prif straeon oedd honno am Aelodau o’r Senedd yn yfed alcohol yn adeiladau’r Llywodraeth ym Mae Caerdydd ddechrau Rhagfyr wedi i’r gwaharddiad ar weini alcohol ddod i rym. Mae tri Aelod wedi ymddiheuro, a dau o’r tri wedi rhoi’r gorau i’w swyddi mainc flaen ddoe; ac amser yn unig a ddengys beth a ddigwydd eto. Fis Mai’r llynedd, galwodd un o’r tri ar Ysgrifennydd Iechyd y Llywodraeth, Vaughan Gething, i ymddiswyddo am iddo fwyta sglodion wrth fynd allan am dro efo’i deulu. Mae’n siŵr fod yr Aelod hwnnw erbyn hyn yn difaru dweud, ‘Yr  argraff a gaiff y cyhoedd yw bod yna un rheol i’r Ysgrifennydd Iechyd a rheol arall iddyn nhw.’

Mae ymchwiliad i’r digwyddiad ar y gweill. Ond y canfyddiad yw bod yr Aelodau hyn wedi manteisio’n ddigywilydd ar eu safle breintiedig er mwyn torri rheol a osodwyd ar bawb arall. Ni ellir cyfiawnhau’r hyn a wnaethant.  Ond mae gen i ronyn o gydymdeimlad â hwy wedi i Lefarydd ar ran Boris Johnson ddweud bod y ‘Prif Weinidog yn disgwyl i bawb – beth bynnag eu statws a beth bynnag eu safle – fynd  yr ail a’r drydedd filltir wrth gadw’r rheolau ynghylch Covid’. Haws fyddai gwrando arno pe byddai wedi canu’r un gân pan aeth ei gyfaill Dominic Cummings am dro gan osod y cynsail i bawb a fyn dorri unrhyw reol. 

Nid anwybyddu na chyfiawnhau beiau y mae’r Iesu trwy’r geiriau uchod; ond dweud wrthym am beidio â rhuthro i feirniadu eraill, a ninnau o bosibl yn euog o’r un pethau neu waeth. Gwyliwn rhag taflu’r garreg gyntaf; ond cofiwn hefyd nad esgusodi’r wraig a ddaliwyd mewn godineb a wnaeth Iesu ond dweud wrthi, ‘Dos, ac o hyn allan paid â phechu mwyach’ (Ioan 8:11). 

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 24 Ionawr, 2021.

Cerdyn Trỳmp

Yn ei dŷb ei hun, mae’r enw’n gwbl briodol. Mewn gêm o gardiau fel chwist mae’r cerdyn trỳmp yn rhagori ar y gweddill. Un o feiau mawr yr Arlywydd Trump yw ei argyhoeddiad ei fod yntau’n rhagori ac nad oes modd iddo golli na dadl na chytundeb masnachol na dim arall … nac etholiad.

Roedd y gred na all fod yn anghywir yn waelodol i bopeth a ddywedodd ac a wnaeth dros bedair blynedd ei arlywyddiaeth. Fo oedd yn iawn; fo sydd yn iawn; a fo fydd yn iawn yn ei dŷb ei hun, a hyd yma beth bynnag yn nhŷb miliynau o’i gefnogwyr.

Gwelwyd y peth ar gychwyn ei daith i Texas ddydd Mawrth diwethaf wrth iddo gyfiawnhau’r araith a draddododd yn gynharach. Mynnai ei fod wedi gweld pobl yn dadansoddi ei araith yn y papurau ac ar y teledu “to the T”,  i’r manylyn lleiaf. Roedd pawb, meddai, yn gytûn fod ‘y cwbl a ddywedais yn briodol, yn cynnwys y paragraff olaf a’r frawddeg olaf’.

Tybiais ar unwaith ei fod yn cyfeirio at yr araith a draddododd nos Iau, Ionawr 7, drannoeth yr ymosodiad ar y Capitol (sef yr araith y cyfeiriais ati yn Gronyn y Sul diwethaf). Yn honno, os cofiwch, mi wnaeth gondemnio’r trais gan ddweud nad oedd y rhai a wnaeth gyrch ar y Capitol yn ei gynrychioli ef na’u gwlad. Roedd yn anodd gen i gredu ei fod yn mynnu bod pawb wedi llyncu’r hyn a ddywedodd ac yn derbyn fod y cyfan yn briodol a chywir. 

Ond yna, mi wawriodd arnaf mai at yr araith a draddododd  CYN y cyrch yr oedd yn cyfeirio: yr araith y bu pobl ar draws y byd yn sôn amdani; yr araith y bu beirniadu mawr arni; yr araith a fyddai’n sail dros uchelgyhuddo’r Arlywydd ddydd Mercher. 

Am eiliad, anwybyddwch gynnwys yr araith; a dim ond holi, sut yn y byd y gallai neb honni fod pawb o’r farn fod yr araith honno’n ddi-fai?  Ond dyna grynhoi’r dyn. Pa ots bod miliynau o bobl o’r farn bod yr araith wedi ysgogi terfysg? Pa ots ei fod ar fin cael ei uchelgyhuddo oherwydd yr araith? Roedd o’n mynnu bod pawb yn gwbl fodlon â’r hyn a ddywedodd.  Pa ots am dystiolaeth i’r gwrthwyneb?

Os yw Trump wedi dysgu unrhyw beth i ni, ein dysgu i ystyried y medrwn fod ar fai yw hwnnw; ein dysgu i dderbyn y dystiolaeth sydd yn ein herbyn. Yng ngoleuni’r Beibl, mae pob un ohonom yn euog gerbron Duw; a chwbl ofer yw ceisio gwadu hynny. Yn rhyfeddol iawn, mae Trump yn mynnu bod pawb “to the T” yn cymeradwyo pob gair a ddywedodd, er gwaetha’r dystiolaeth i’r gwrthwyneb. Amser a ddengys beth fydd oblygiadau hynny iddo yn y pen draw. Gwyliwn rhag y fath ryfyg ffôl. Mae’r Beibl a Duw ei hun a’n cydwybod ein hunain hyd yn oed yn dwyn eu tystiolaeth i’n hangen am faddeuant ac am Waredwr. Dim ond y sawl a’i hystyrio’i hun yn gerdyn trỳmp, sy’n rhagori ar bawb, a fyddai’n gwadu’r dystiolaeth honno.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 17 Ionawr, 2021.