Y di-ddeall

Chwefror 17, 2019

Roeddwn i’n arfer gwylio This Week ar nos Iau nes i mi flino ar arddull y cyflwynydd Andrew Neil.  Ac felly fyddaf fi ddim yn colli’r rhaglen pan ddaw i ben yn ôl a gyhoeddwyd yr wythnos ddiwethaf. Ond rwy’n dal i wylio Question Time a ddarlledir o’i blaen bob wythnos, er mai profiad rhwystredig fu’r gwylio hwnnw ers tro byd am fod mwyafrif y cwestiynau’n ymwneud â Brexit. Nos Iau, Mr Jacob Rees-Mogg oedd un o’r panelwyr.  Ac roedd o’n ddychrynllyd.

Mae Mr Rees-Mogg yn medru bod yn ddychrynllyd o nawddoglyd neu’n ddychrynllyd o ddiflas.  Ond y tro hwn dim ond dychrynllyd oedd o, gan iddo yn wirioneddol godi braw ar lawer o bobl gyda’i sylwadau am Ryfel y Böer yn ne Affrica dros ryw dair blynedd ar droad yr Ugeinfed Ganrif.  Y nesaf peth i ddim a wn i am Ryfel y Boer, ac mae’n ymddangos fod yr un peth yn wir am Mr Rees-Mogg er iddo swnio’n awdurdodol iawn. Rhwng 1899 a 1901 cadwyd oddeutu 200,000 o bobl  mewn gwersylloedd rhyfel gan y Prydeinwyr.  Y Böer (disgynyddion mewnfudwyr o’r Iseldiroedd a’r Almaen a Ffrainc)   ynghyd â thrigolion brodorol deheudir Affrica oedd y rhain.

Yr hyn sy’n ddychryn i mi, ac i bobl sy’n gwybod llawer iawn mwy na mi a Mr Rees-Mogg am y rhyfel hwnnw, yw ei fod yn dadlau fod y Prydeinwyr wedi llenwi’r gwersylloedd hyn â gwragedd a phlant er mwyn eu gwarchod a’u bwydo. Bu farw oddeutu 48,000 yn y gwersylloedd hynny, ac roedd hyd at 80% ohonynt yn blant dan 16 oed. Ond roedd Mr Rees-Mogg yn mynnu mai llefydd i warchod pobl oedd y rhain. Roedd yn ymwrthod â’r posibilrwydd bod y Llywodraeth a’r Ymerodraeth Brydeinig i’w beio mewn unrhyw ffordd am y miloedd a fu farw o newyn yn y gwersylloedd. Nid oedd mwy o farwolaethau yn y gwersylloedd nag yn Glasgow yn yr un cyfnod, meddai Mr Rees-Mogg yn hamddenol. Mae’n ddirgelwch pam y bu iddo gyfeirio at Glasgow mwy na’r un ddinas arall. Mae’n sicr y bu farw nifer fawr o bobl a phlant yno oherwydd tlodi a chyflwr gwael y tai ac ati, ond peth od iawn oedd clywed gwleidydd yn defnyddio trueni’r sefyllfa honno i gyfiawnhau’r marwolaethau yn y gwersylloedd.  

‘Mae’n rhaid i chi ddeall yr hanes,’ oedd cri Mr Rees-Mogg, ac yntau’n amlwg heb ddechrau ei ddeall. Mor debyg ydyw i’r bobl y soniodd Paul amdanynt wrth Timotheus, ‘Nid ydynt yn deall dim ar eu geiriau eu hunain, na chwaith ar y pynciau y maent yn eu trafod mor awdurdodol’ (1 Tim. 1:7). Peth ofnadwy yw clywed pobl yn doethinebu am bob math o bynciau mewn anwybodaeth. Ie, gwirioneddol ddychrynllyd yw bod pobl sydd mor barod i ystumio ffeithiau mewn safle mor ddylanwadol. Ac o gofio geiriau Paul, mor bwysig ydyw i bawb sy’n trafod y Ffydd a’r Efengyl a’r Beibl fod yn ddigon gostyngedig i geisio  goleuni Duw, rhag i ninnau ymwneud â’r pethau hyn heb eu deall.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 17 Chwefror, 2019

Advertisements

Cario’r cargo

Chwefror 10, 2019

A dyna ddiwedd ar hynny felly!  Ond o leiaf, mae’r £13.8 miliwn yn saff.

Mis Rhagfyr oedd hi, yr wythnos ar ôl y Nadolig os cofiaf yn iawn. Ie, mor ddiweddar â hynny y cyhoeddodd Chris Grayling, Ysgrifennydd Trafnidiaeth Llywodraeth San Steffan ei fod wedi gwneud trefniadau arbennig rhag ofn y byddai hi’n dod i’r gwaethaf a bod y Deyrnas Unedig yn ymadael â’r Undeb Ewropeaidd heb unrhyw fath o gytundeb.  (Nid bod Mr Grayling wedi defnyddio’r geiriau ‘dod i’r gwaethaf’ wrth gwrs.) Rhag bod yna oedi o fath yn y byd ym mhorthladdoedd De Lloegr roedd Mr Grayling wedi trefnu i dri chwmni ddarparu ychwaneg o  longau i groesi’r Sianel.  Cwmnïau o Ffrainc a Denmarc oedd dau ohonynt, ac iddynt hwy y rhoddwyd cytundebau gwerth £89.1 miliwn (hysbyseb gwael iawn i allu’r Deyrnas Unedig i ofalu amdani ei hun yn annibynnol ar weddill Ewrop!) Dim ond £13.8 miliwn oedd gwerth y cytundeb a wnaed â’r trydydd cwmni, Seaborne Freight; ond yr oedd Mr Grayling yn falch o gyhoeddi fod un o’r tri chwmni yn Brydeinig. 

Ond lai na deufis yn ddiweddarach,  cyhoeddodd Mr Grayling ddoe fod y cytundeb â Seaborne Freight wedi ei ddileu.  Doedd hi ddim yn syndod i neb glywed hynny wrth gwrs o gofio mai cwmni newydd oedd hwn, nad oedd (er gwaethaf ei enw) wedi cludo owns o gargo dros unrhyw fôr erioed, a hynny mae’n debyg am nad oedd ganddo’r un llong na chwch. Roedd hyn yn hysbys i’r Llywodraeth ym mis Rhagfyr, ac eto fe wnaed y cytundeb â’r cwmni.  Ond dilëwyd y cytundeb hwnnw ddoe am fod cwmni Gwyddelig o’r enw Arklow Shipping wedi penderfynu peidio â noddi Seaborne Freight. Roedd llawer yn beirniadu’r cytundeb a wnaed â chwmni llongau nad oedd ganddo’r un llong na’r un daith wrth ei enw. Roedden nhw yn llygad eu lle.

Ynfydrwydd oedd dyfarnu’r cytundeb i Seaborne Freight nad oedd ganddo’r adnoddau i gyflawni’r gwaith. Ar un wedd, ynfydrwydd hefyd oedd hi i Dduw ymddiried gwaith yr Efengyl i’w bobl; yr apostolion, Cristnogion yr oesoedd a ninnau heddiw. Oherwydd nid oes gennym ni chwaith adnoddau digonol ar gyfer y gwaith. Nid ydym yn ddigon da nac yn ddigon cryf; nid yw’n geiriau’n ddigonol; ac nid yw’r gallu gennym i ennill neb i gredu’r neges fawr a ymddiriedwyd i ni. ‘Llestri pridd’ ydym fel y dywed Paul (2 Corinthiaid 4:7), ond y rhyfeddod yw bod Duw wedi rhoi i ni ran yng ngwaith ei Deyrnas a bod ‘y trysor hwn gennym mewn llestri pridd, i ddangos mai eiddo Duw yw’r gallu tra rhagorol, ac nid eiddom ni’.

Yn wahanol i Seaborne Freight mae Eglwys Iesu Grist ym mhob oes wedi hwylio moroedd y canrifoedd gan gludo trysor Efengyl gras a chariad Duw. Mae’n parhau i wneud hynny, er gwaethaf ei gwendid a’i hanallu, am fod Duw yn ei nerthu a’i galluogi i wneud hynny.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 10 Chwefror, 2019


Dieithryn?

Chwefror 4, 2019

‘Byddi ar dy ennill o beidio â’i adael yn yr eglwys fel dieithryn … Rhaid i ti fynd ag ef gyda thi i’th ystafell ac i’th dŷ. Ni ddylet ei gyfarch unwaith yr wythnos neu unwaith y mis, neu pa mor aml bynnag y byddi’n mynd i’r eglwys, ond rhaid iddo fod gyda thi ym mhobman fel hen gyfaill, rhaid iddo fod wrth dy fwrdd fel cydnabod annwyl a chydymaith gorau.’

Wyddoch chi am beth y mae’r geiriau hyn yn sôn?  Aralleiriad ydyn nhw o eiriau a gyhoeddwyd gyntaf bron i 400 o flynyddoedd.  (Cyfieithiad Saesneg o’r geiriau welais i’r dydd o’r blaen, a chan i mi fethu â dod o hyd i’r gwreiddiol rhaid bodloni am y tro ar yr aralleiriad uchod.)  Ond am beth mae’r geiriau’n sôn?  Pwy neu beth sydd fel hen gydnabod neu gyfaill gorau?

Os dywedaf mai am hwn y canodd y Ficer (Rhys) Prichard ers talwm bydd y mwyafrif ohonoch yn deall ar unwaith mai’r ‘Beibl Bach’ sydd dan sylw. 

Mae’r Beibl Bach yn awr yn gyson

Yn iaith dy fam, i’w gael er coron;

Gwerth dy grys cyn bod heb hwnnw,

Mae’n well na thref dy dad i’th gadw.

Cyhoeddwyd ‘Y Beibl Bach’ yn 1630.  Nid dyna oedd ei deitl swyddogol wrth gwrs, fel petai’n grynodeb o’r Beibl neu’n Feibl cynnar ar gyfer plant bach.  Yr unig beth ‘bach’ amdano oedd ei faint o’i gymharu â’r Beiblau Cymraeg a gyhoeddwyd ers i gyfieithiad William Morgan ddod o’r Wasg yn 1588.  Dim ond Beiblau at ddefnydd yr eglwysi a gafwyd cyn cyhoeddi’r fersiwn hwn yn 1630 a oedd yn llai o lawer ei faint ac yn gymharol rad.  Golygai’r ddau beth hyn fod modd, am y tro cyntaf, i bobl fod yn berchen ar eu Beibl eu hunain.  Dyna  holl bwrpas ei gyhoeddi wrth gwrs; rhoi’r Beibl yn llaw pobl er mwyn iddyn nhw fedru ei ddarllen, a thrwy hynny ddyfnhau eu ffydd.

I’r mwyafrif ohonom, nid yw’r Beibl yn llythrennol yn ‘ddieithryn’ sy’n cael ei adael yn yr eglwys neu’r capel gan fod gennym gopi ohono gartref.  Mae’n bosib fod gennym fwy nag un copi.  Ond mae’n werth sylwi ar y geiriau uchod o’r Rhagymadrodd i’r ‘Beibl Bach’ a oedd yn annog pobl i drin y Beibl fel cydnabod a chyfaill a chydymaith gorau. Trwy gyhoeddi’r ‘Beibl Bach’ roedd modd bellach i’r llyfr dieithr ddod yn llyfr cyfarwydd i bobl. 

Ond er i ni fod yn berchen ar sawl copi ohono gall Y Beibl fod yn ddieithryn i ninnau wrth iddo gael ei adael, nid yn yr eglwys neu’r capel, ond ar silff neu mewn cwpwrdd.  Mae’r geiriau a gyhoeddwyd yn 1630 yn anogaeth i ninnau heddiw.  Gwnawn gyfaill o’r Beibl.  Awn ag o gyda ni i’n cartrefi a’n stafelloedd.  Mynnwn ei gael gyda ni ym mhobman; mynnwn ei agor a’i ddarllen a myfyrio ynddo, fel y daw Gair Duw yn gydymaith gwerthfawr i ni bob dydd.  Ac o wneud hynny fe wireddir i ninnau’r addewid, ‘Byddi ar dy ennill’. 

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 03 Chwefror, 2019


Dieithryn?

Chwefror 4, 2019

‘Byddi ar dy ennill o beidio â’i adael yn yr eglwys fel dieithryn … Rhaid i ti fynd ag ef gyda thi i’th ystafell ac i’th dŷ. Ni ddylet ei gyfarch unwaith yr wythnos neu unwaith y mis, neu pa mor aml bynnag y byddi’n mynd i’r eglwys, ond rhaid iddo fod gyda thi ym mhobman fel hen gyfaill, rhaid iddo fod wrth dy fwrdd fel cydnabod annwyl a chydymaith gorau.’

Wyddoch chi am beth y mae’r geiriau hyn yn sôn?  Aralleiriad ydyn nhw o eiriau a gyhoeddwyd gyntaf bron i 400 o flynyddoedd.  (Cyfieithiad Saesneg o’r geiriau welais i’r dydd o’r blaen, a chan i mi fethu â dod o hyd i’r gwreiddiol rhaid bodloni am y tro ar yr aralleiriad uchod.)  Ond am beth mae’r geiriau’n sôn?  Pwy neu beth sydd fel hen gydnabod neu gyfaill gorau?

Os dywedaf mai am hwn y canodd y Ficer (Rhys) Prichard ers talwm bydd y mwyafrif ohonoch yn deall ar unwaith mai’r ‘Beibl Bach’ sydd dan sylw.

Mae’r Beibl Bach yn awr yn gyson

Yn iaith dy fam, i’w gael er coron;

Gwerth dy grys cyn bod heb hwnnw,

Mae’n well na thref dy dad i’th gadw.

Cyhoeddwyd ‘Y Beibl Bach’ yn 1630.  Nid dyna oedd ei deitl swyddogol wrth gwrs, fel petai’n grynodeb o’r Beibl neu’n Feibl cynnar ar gyfer plant bach.  Yr unig beth ‘bach’ amdano oedd ei faint o’i gymharu â’r Beiblau Cymraeg a gyhoeddwyd ers i gyfieithiad William Morgan ddod o’r Wasg yn 1588.  Dim ond Beiblau at ddefnydd yr eglwysi a gafwyd cyn cyhoeddi’r fersiwn hwn yn 1630 a oedd yn llai o lawer ei faint ac yn gymharol rad.  Golygai’r ddau beth hyn fod modd, am y tro cyntaf, i bobl fod yn berchen ar eu Beibl eu hunain.  Dyna  holl bwrpas ei gyhoeddi wrth gwrs; rhoi’r Beibl yn llaw pobl er mwyn iddyn nhw fedru ei ddarllen, a thrwy hynny ddyfnhau eu ffydd.

I’r mwyafrif ohonom, nid yw’r Beibl yn llythrennol yn ‘ddieithryn’ sy’n cael ei adael yn yr eglwys neu’r capel gan fod gennym gopi ohono gartref.  Mae’n bosib fod gennym fwy nag un copi.  Ond mae’n werth sylwi ar y geiriau uchod o’r Rhagymadrodd i’r ‘Beibl Bach’ a oedd yn annog pobl i drin y Beibl fel cydnabod a chyfaill a chydymaith gorau. Trwy gyhoeddi’r ‘Beibl Bach’ roedd modd bellach i’r llyfr dieithr ddod yn llyfr cyfarwydd i bobl.

Ond er i ni fod yn berchen ar sawl copi ohono gall Y Beibl fod yn ddieithryn i ninnau wrth iddo gael ei adael, nid yn yr eglwys neu’r capel, ond ar silff neu mewn cwpwrdd.  Mae’r geiriau a gyhoeddwyd yn 1630 yn anogaeth i ninnau heddiw.  Gwnawn gyfaill o’r Beibl.  Awn ag o gyda ni i’n cartrefi a’n stafelloedd.  Mynnwn ei gael gyda ni ym mhobman; mynnwn ei agor a’i ddarllen a myfyrio ynddo, fel y daw Gair Duw yn gydymaith gwerthfawr i ni bob dydd.  Ac o wneud hynny fe wireddir i ninnau’r addewid, ‘Byddi ar dy ennill’.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 03 Chwefror, 2019


Brumadinho

Ionawr 27, 2019

skynews-brazil-dam-burst-collapse_4557667 (2)

Doeddwn i’n cofio dim am y trychineb a ddioddefodd tref Mariana yn nhalaith Minas Gerais ym Mrasil ar Dachwedd 5ed, 2015.  Lladdwyd 19 o bobl wedi i argae ddymchwel gan dywallt tunelli o wastraff gweithfeydd mwyn haearn dros ardal eang.  Roedd yn drychineb amgylcheddol yn ogystal â dynol.  Mi gafwyd adroddiadau amdano ar y pryd gan y BBC ac eraill (fel y gwelais neithiwr wrth chwilio amdanynt).  Ond un ai mi anghofiais y cyfan neu mi lwyddais i beidio â chlywed dim ar y pryd.  Byddai’n dda gen i pe na fyddwn i a chithau wedi cael ein hatgoffa o’r hyn a ddigwyddodd yno dair blynedd yn ôl. Ond cael ein hatgoffa a gawsom trwy’r adroddiadau am drychineb gwaeth a ddigwyddodd ddydd Gwener yn yr un dalaith.

Y tro hwn, cadarnhawyd fod 34 o bobl wedi eu lladd wedi i argae arall ddymchwel, ger tref Brumadinho. Ond mae oddeutu 300 o bobl ar goll.  Ofnir eu bod i gyd wedi eu lladd.  Yr un oedd yr amgylchiadau ag yn 2015, tunelli o wastraff gweithfeydd mwyn haearn yn llifo a lladd.  Mae’n anodd peidio â dwyn i gof drychineb Aberfan pan glywn am drychinebau a achosir gan wastraff diwydiannol.

Mor ddychrynllyd o drist yw meddwl am drychineb arall ym Mrasil, yn yr un dalaith, a’r un cwmni’n gyfrifol am y ddau safle.  Does ryfedd fod pobl eisoes yn gofyn a ddylasai’r cwmni neu rywun arall fod wedi rhagweld y peryg y byddai’r un peth yn medru digwydd eto.  Pwy all eu beio am ofyn hynny?

Yn Brumadinho heddiw mae yna bobl yn galaru ac yn ofni’r gwaethaf.  Mae yna bobl sy’n ddig wrth eraill ac yn gweld bai arnynt.  Mae yna bobl a fydd yn byw mewn ofn y gall hyn ddigwydd eto rywle arall, yng nghysgod argae arall, ger gwaith mwyn haearn arall.  Gallwn ddeall eu hofnau; a gallwn gydymdeimlo â nhw yn eu gofid.

Unwaith yn rhagor, fel sy’n digwydd mor aml pan glywn am ddigwyddiadau trasig mewn gwahanol rannau o’r byd, teimlwn mor ddiymadferth. Gwyddom nad ydym ond torf o wylwyr yn gweld o bell ddioddefaint mawr y cymunedau a’r teuluoedd a’r unigolion sydd wedi dioddef mor erchyll.  Gwyddom hefyd y byddwn, er gwaetha’r cydymdeimlad a deimlwn heddiw, yn fuan iawn wedi anghofio am bobl Brumadinho.  Onid yw hynny bron yn anorfod wrth i bethau eraill gael sylw’r cyfryngau ac wrth i ninnau droi ein sylw at bob math o ddyletswyddau a bwrw ymlaen â’n bywydau?  Ond heddiw, a thros y dyddiau nesaf, tra’r ydym yn cofio, mi fedrwn ddod â phobl Brumadinho a Minas Gerais yn eu galar a’u poen at Dduw yn ein gweddïau.  Pa fudd a ddaw o wneud hynny?  Pa wahaniaeth a wnaiff ein gweddïau ni a gweddïau pobl eraill i bobl Brumadinho?  Wn i ddim.  A dweud y gwir, does gen i mo’r syniad lleiaf.  Mi adawaf hynny i Dduw, sy’n fwy nag abl i gynnal a chysuro. Gweddïwn, gan ymddiried y gweddill i Dduw ei hun.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 27 Ionawr, 2019


Mary a Domingo

Ionawr 20, 2019

_105251431_gettyimages-1084960140

Gallasai canlyniad un o gemau Uwch Gynghrair Lloegr bnawn ddoe fod: St Mary’s Young Men’s Association Football Club 2, St Domingo Football Club 1.  Mae’n dipyn haws dweud ‘Southampton 2 Everton 1’.

Mae’r gyfrol Thank God for Football yn olrhain hanes dwsin o glybiau sydd wedi chwarae yn Uwch Gynghrair Lloegr a ffurfiwyd yn gysylltiedig ag eglwys. Dau ohonynt yw Everton (a ffurfiwyd yn 1878 dan nawdd Wesleaid capel St Domingo’s) a Southampton (a ffurfiwyd yn 1885 dan nawdd eglwys Anglicanaidd St Mary’s). Diddorol yw nodi bod y cyswllt wedi ei gydnabod yn 2001 trwy enwi stadiwm newydd Southampton,  ‘St Mary’s Stadium’.

Peter Lupson yw awdur y gyfrol fach ddifyr hon, ac y mae’r bennod ar glwb Southampton yn arbennig o ddiddorol.  Basil Wilberforce oedd rheithor St Mary’s pan ffurfiwyd y tîm pêl droed gan aelodau cymdeithas gwŷr ifanc yr eglwys.  Roedd Basil yn ŵyr i William Wilberforce a fu’n arwain yr ymgyrch i ddileu Caethwasiaeth oddi mewn i’r Ymerodraeth Brydeinig, ac yn fab i Samuel Wilberforce a fu’n Esgob Rhydychen.  Cawsai Basil ei addysg yn Ysgol Fonedd Eton ac un o golegau Rhydychen. Deuai felly o gefndir breintiedig, â’r Frenhines Fictoria yn fam fedydd iddo hyd yn oed.  Ond yr hyn sy’n ddiddorol yw ei fod ef, fel cymaint o rai tebyg, yn gweinidogaethu mewn ardaloedd tlawd ac anodd.  Un wedd ar weinidogaeth Wilberforce a’i debyg oedd eu pwyslais ar yr ‘Efengyl gyhyrog’. Roeddent yn darparu pob math o weithgareddau er mwyn denu pobl oddi wrth fywyd ofer, anfoesol a gwastraffus. Yr oedd i chwaraeon le amlwg am eu bod yn argyhoeddedig fod yr Efengyl yn cynnig bywyd iach, yn gorfforol yn ogystal ag ysbrydol. Roedd y term ‘Efengyl gyhyrog’ yn ddieithr i mi er fy mod yn gyfarwydd â defnyddio chwaraeon i genhadu neu rannu’r Efengyl. Yn sicr, mae Cynllun Efe wedi hen arfer â gwneud hynny.

Ond yr hyn a werthfawrogais fwyaf o ddarllen am glwb pêl droed St Mary’s oedd y dyfyniadau o gylchgrawn plwyfol Basil Wilberforce sy’n dangos fod ei bwyslais ef ar les ysbrydol ei blwyfolion ac aelodau Cymdeithas Gwŷr Ifanc yr eglwys.  ‘Cymdeithas bersonol â Christ yw’r gyfrinach … Mae bod yn Gristion yn fwy na dim ond proffesu ffydd neu gydymffurfio â chred; mae’n golygu cyswllt agos rhwng Crist a’r enaid; nid efelychu  esiampl berffaith, ond cael ysbryd nerthol o’n mewn.’ Roedd Wilberforce wedi ei deall i’r dim.  Ar y naill law, mae’n pwysleisio nad dod i oedfa yw dechrau a diwedd Cristnogaeth, ond ar y llaw arall mae’n gofidio erbyn 1888 nad yw pob aelod o’r tîm pêl droed yn mynychu oedfa neu’n cymryd rhan yng ngwaith yr  eglwys leol.  Iddo ef,  perthynas bersonol a Christ trwy ffydd yw’r man cychwyn, a hynny’n arwain at addoli a gwasanaethu Crist o fewn cymdeithas yr eglwys.  Mae hynny’r un mor wir i ninnau heddiw.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 20 Ionawr, 2019


Gweddi am heddwch

Ionawr 13, 2019

college_green,_westminster

Pwy a ŵyr beth a ddigwydd yn San Steffan yr wythnos hon?  Mae’r Senedd i fod i bleidleisio ddydd Mawrth o blaid neu yn erbyn y cytundeb a sicrhaodd Theresa May gyda’r Undeb Ewropeaidd ar gyfer ymadawiad y Deyrnas Unedig o’r Undeb.  Mae’n debyg y cynhelir y bleidlais, ond fyddai neb yn synnu erbyn hyn pe byddai’n cael ei gohirio unwaith eto.  Mae wedi bod yn amhosibl rhagweld yr hyn a ddigwyddodd dros y misoedd diwethaf.  Os bydd yr Aelodau Seneddol yn bwrw pleidlais, ac os – fel y tybir – y caiff cytundeb Mrs May ei wrthod, pwy a ŵyr beth a ddigwydd nesaf?  Etholiad Cyffredinol?  Refferendwm arall?  Neu a welir y Senedd yn cymryd cyfrifoldeb am y cyfan ac yn ceisio datrys yr holl lanast ei hunan?

Beth bynnag a ddigwydd, mae’n anodd peidio â meddwl y gwelir gwaethygu’r tensiynau presennol sy’n bygwth ein cymdeithas yn y gwledydd hyn.  Roedd pethau’n danllyd a chas yn Llundain yr wythnos ddiwethaf. Ni fyddai’n syndod os ceir golygfeydd tebyg yr wythnos hon eto. A beth bynnag a ddigwydd ddydd Mawrth, bydd y dadlau’n parhau a misoedd os nad blynyddoedd o drafod pellach i ddod.  Un o’r ychydig bethau y gallwn ei ddweud yn hyderus yw bod yr holl drafodaeth ynghylch  Brexit wedi creu rhaniadau dwfn, neu wedi dod â rhaniadau a oedd yn llechu dan y wyneb yn y gwledydd hyn i’r amlwg.  Mae’r cyfan wedi esgor ar ddadlau a ffraeo, ac at ymosodiadau geiriol hynod o gas ar wleidyddion a newyddiadurwyr a darlledwyr, ond hefyd ar fewnfudwyr a chymdogion a châr fel ei gilydd.  Gwaethaf pethau yw’r posibilrwydd real nad yw hyn oll ond megis dechrau.  Oherwydd mae dyfnder y tensiynau presennol, a chieidd-dra’r geiriau, ac o bosibl yn waeth na dim afresymoldeb cymaint o’r rhagfarnau a’r dadleuon yn gwneud i mi ofni y gallai’r cyfan arwain at waeth o lawer na gweiddi a ffraeo a galw enwau cas.  Nid yw’n amhosibl i’r cyfan esgor ar drais a therfysg ac ymladd ar strydoedd y gwledydd hyn.  Nid yw hynny’n rhwym o ddigwydd wrth gwrs, ac rwy’n gobeithio’n fawr na wireddir f’ofnau.  Ond mae unrhyw un sy’n credu fod pobl y gwledydd hyn yn gallach na hynny a rywsut yn ddiogel rhag y fath berygl yn ei dwyllo ei hun ac yn anghofio mai cam bychan sydd yn aml o’r geiriau i’r ymddygiad cas a threisiol.

Nid bygwth gwae na chodi braw yw’r bwriad wrth ddweud hyn ond yn hytrach annog pawb ohonom i weddïo na ddaw hyn oll i fod.  Ar ddechrau blwyddyn a all fod yn dyngedfennol ar lawer ystyr i’r cenedlaethau nesaf yn y gwledydd hyn, gweddïwn y gall pobl drafod yn synhwyrol a pharchus, ac na welwn ddirywiad pellach ym mherthynas pobl a’i gilydd.  Gweddïwn, beth bynnag y penderfyniadau gwleidyddol, na welwn ddyfnhau’r casineb sy’n dod i’r wyneb mor aml heddiw, ac y cedwir y gwledydd hyn a’u pobl rhag llithro i drais ac ymladd.  A gweddïwn y bydd ein cymdeithas yn wâr a chyfiawn.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 13 Ionawr, 2019