Y Llys Sesiwn

Medi 15, 2019

Pawb at y peth y bo.  Gwn mai gwir y gair, petai ond wrth feddwl am rywbeth i’w ddweud yn Gronyn bob Sul.  Mor rhwydd yw mynd at y pethau sydd o ddiddordeb personol. Fwy nag unwaith bu raid i mi wylio rhag sôn gormod am chwaraeon gan nad pawb sy’n rhannu fy niddordeb yn y maes. Ond ers tro byd, gwleidyddiaeth a hynt a helynt gwleidyddion fu’r sbardun i fwy nag un erthygl er i mi wybod nad yw pawb yn awyddus i ddarllen am hynny. Ond mae’n anodd osgoi’r pynciau sydd o ddiddordeb i mi fy hun wrth fyfyrio a llunio’r golofn hon a’r erthyglau eraill sydd raid eu sgwennu o hyd.

Maddeuwch i mi felly am gychwyn heddiw eto yn San Steffan. Neu a ddylwn ddweud Caeredin gan mai yno, yn y Llys Sesiwn ddydd Mercher, y dyfarnodd tri barnwr bod gweithred Llywodraeth San Steffan o ohirio’r Senedd dros y pum wythnos nesaf yn anghyfreithlon? Bydd Llywodraeth Mr Johnson wrth gwrs yn herio’r dyfarniad trwy gyflwyno  apêl yn y Goruchaf Lys yn Llundain. Ond beth bynnag a ddaw o hwnnw, mae dyfarniad y Llys Sesiwn yn arwyddocaol ac yn cadarnhau’r ffaith fod yr hyn a ddigwyddodd yn San Steffan dros y dyddiau diwethaf yn gwbl anghyffredin. Yng nghanol drama gohirio’r Senedd yn oriau mân bore Mawrth mynnodd Llefarydd Tŷ’r  Cyffredin, ‘Nid yw hwn yn ohiriad cyffredin; nid yw’n nodweddiadol, nid yw’n safonol’.  Lai na deuddydd yn ddiweddarach roedd dyfarniad y Llys Sesiwn yn cadarnhau fod John Bercow yn llygad ei le. A lle bu pobl yn ceisio dyfalu a fyddai Mr Johnson yn torri’r ddeddf trwy anwybyddu penderfyniad y Senedd na ddylid gadael yr Undeb Ewropeaidd ddiwedd Hydref ‘heb   gytundeb’, dyma’r Llys Sesiwn yn dangos ei fod ef a’i Lywodraeth eisoes yn gweithredu’n anghyfreithlon. Mor eironig y ffaith fod y bobl hyn, wedi iddynt fynnu’r hawl i ‘Brydain’ ei rheoli ei hun, yn gwrthod cydymffurfio â’r deddfau ac â’r drefn wleidyddol y buont yn eu mawrygu cyhyd. 

Os nad oeddent yn deall hynny o’r blaen, mae’r Llys Sesiwn wedi datgan yn glir wrth Mr Johnson a’i griw nad oes neb – hyd yn oed y Prif Weinidog – uwchlaw cyfraith gwlad. Amser a ddengys beth fydd ei ymateb. Ond da fyddai iddo gofio’r geiriau Lladin ar arfbais y Llys hwn, Nemo me impune lacessit, ‘Does neb yn ymosod arnaf heb ddwyn y canlyniadau’. A da yw i ninnau gydnabod mai mwy gwir fyth y ffaith nad oes neb uwchlaw cyfraith Dduw. Gallwn herio’r gyfraith honno; gallwn ei thorri a’i hamharchu; gallwn dybio ein bod yn medru gwneud hynny heb unrhyw ganlyniadau. Ond y mae’r Barnwr Mawr yn ein pwyso a’n mesur, a bydd yn ein dwyn i gyfrif am bob trosedd a bai. Yr hyn sy’n sicr yw na thâl i ni apelio yn erbyn dyfarniad ei Lys Ef. Ni thâl i ni, yn Nydd Barn Duw, ddadlau ein bod yn ddieuog o dorri ei Gyfraith. Ond trwy ras, ein gobaith yw y cawn ymddiried yn ein Gwaredwr Iesu sydd wedi cymryd ein holl euogrwydd arno ef ei hunan.     

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 15 Medi, 2019

Advertisements

Gorweddian

Medi 8, 2019

Mae Jacob Rees Mogg yn well na mi. 

Os gorwedda i ar wastad fy nghefn ar y soffa i ddarllen neu i wylio’r teledu mae yna siawns go dda y byddaf yn cysgu o fewn hanner awr. Ar f’eistedd wrth sgrin y cyfrifiadur y gwyliais ran o’r darllediad o Dŷ’r Cyffredin nos Fawrth. Erbyn i mi ddechrau gwneud hynny roedd Siambr y Tŷ wedi dechrau gwagio gan fod y drafodaeth ar y gweill ers awr neu ddwy. Roedd y prif siaradwyr wedi dweud eu dweud ac wedi mynd am baned, neu beth bynnag arall y mae aelodau seneddol yn ei wneud at ddiwedd eu trafodaethau. Ac eithrio un arall, Mr Rees Mogg, yn ei swydd gyfrifol fel Arweinydd y Tŷ,  oedd yr unig un ar ôl ar fainc flaen y Llywodraeth. A golygai hynny bod ganddo ddigon o le i orweddian ar y fainc tra parhâi’r drafodaeth.  

Cafodd ei feirniadu’n hallt, er i rai ei amddiffyn trwy fynnu mai gorwedd a wnâi er mwyn i’w glust fod yn nes at y  ‘speaker’  (y seinydd y tu ôl iddo yn hytrach na’r llefarydd John Bercow o’i flaen!)  Pwy wyf fi i ddweud fel arall neu i awgrymu mai gwên sarhaus oedd ar ei wyneb wrth i eraill annerch? A phwy wyf fi i awgrymu bod ei osgo a’i orweddian yn gwbl fwriadol er mwyn dangos ei ddirmyg llwyr ac amlwg at bawb a phopeth nad yw o fewn ei gylch breintiedig o eithafwyr cyfoethog?  Er i rai dynnu sylw at ei orweddian gan weiddi arno i ddangos parch (‘Sit up, man!) daliai i grechwenu’n wawdlyd.  Pa hawl oedd gan y gwehilion hyn i feiddio’i feirniadu o? Wrth gwrs, dwi ddim am eiliad yn dweud mai dyna oedd Mr Rees Mogg yn ei wneud na’i feddwl! Ond heb os, dyna’r argraff a roddai. 

Y mae’r argraff a rown i bobl eraill mor bwysig. Ac felly mae angen gofal rhag i ni roi lle i bobl ein camddeall. Wêl neb, ar wahân i’r Duw Hollalluog, ein cymhellion a’n teimladau mewnol.  Yr hyn a wêl pobl yw ein hagwedd, y ffordd yr edrychwn arnynt a’r ffordd y siaradwn â hwynt ac amdanynt. Yr hyn a welant yw ein hymddygiad tuag atynt a’n hymateb i’w hanghenion.  Waeth i ni heb â dadlau ein bod yn caru pobl yn nyfnder ein calon os mai’r argraff a roddwn trwy ein hymwneud â hwy yw nad ydym yn malio amdanynt.

Ac felly gwyliwn ein geiriau. Gwyliwn ein hosgo. Gwyliwn rhag rhoi’r argraff ein bod yn ddirmygus  o bobl eraill; rhag rhoi’r argraff ein bod yn ein cyfrif ein hunain yn well na hwy; a rhag rhoi’r argraff nad yw pobl eraill yn ddigon pwysig i wrando arnynt nac i roi sylw iddynt.

Ar adegau, am nad ydym yn ddigon gofalus, gallwn roi camargraff i bobl eraill. Yn anfwriadol, gallwn wneud neu ddweud pethau nad ydynt wir yn adlewyrchu’r hyn sydd yn y galon. Ond fel yn achos y Pharisead hwnnw y soniodd Iesu amdano’n gweddïo gan siarad yn gwbl sarhaus am y casglwr trethi a weddïai wrth ei ymyl (Luc 18) ein geiriau a’n hosgo sy’n amlach na heb yn datgelu’r gwir amdanom. 

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 08 Medi, 2019


Yn ddeunaw oed

Medi 1, 2019

Ers blynyddoedd un arwydd sicr i mi o ddiwedd yr haf a dyfodiad tymor yr hydref yw’r rheidrwydd i ail afael yn y gwaith o baratoi Gronyn.  Mae’n rhaid cyfaddef nad yw hynny bob amser yn rhwydd i’w wneud gan fy mod i, fel y rhelyw o bobl, yn medru cynefino’n sydyn iawn â pheidio cyflawni rhai tasgau pan ddaw cyfle i’w rhoi heibio am sbel. Mi fyddaf yn dychryn yn aml o sylweddoli mor rhwydd y gallwn roi heibio pethau a fu’n arferion oes.  Mae Gronyn ymhell o fod yn arfer oes er, ar brydiau, ei bod yn anodd gennyf gofio diwedd wythnos waith heb fod angen ei baratoi. Ond heddiw, mae’n ddeunaw oed gan mai ar Sul cyntaf Medi 2001 y dechreuwyd ei gyhoeddi’n wythnosol.

Fel arfer, cyffro disgwylgar sy’n mynd law yn llaw â dathliadau deunaw oed pobl ifanc â’u byd a’u bywyd o’u blaen.  Pe gallai siarad, byddai Gronyn yn cydnabod mai deunaw oed hen ydi o. Yn wahanol i ieuenctid deunaw oed, mae’n dechrau meddwl am ba hyd y gall ddal ati; mae’n dechrau ofni a fydd ganddo’r egni a’r brwdfrydedd i fynd heibio’r pen blwydd hwn.  Pe gallai siarad, byddai’n cyfaddef ei bryderon ynghylch ei allu i barhau i feddwl am rywbeth i’w ddweud bob wythnos.  Mae’n sylweddoli mai profiad digon anghysurus yw bod yn ddeunaw oed hen. Pe gallai siarad, pwy a ŵyr beth a ddywedai?

Ar fy mhen blwydd yn ddeunaw oed roeddwn ar fin mynd i’r coleg am y tro cyntaf. Hyd y cofiaf, roedd yna gyffro yn gymysg â pheth pryder wrth feddwl beth oedd o’m blaen. Y gwir, fodd bynnag, yw mai ychydig iawn a gofiaf am y cyfnod hwnnw o baratoi ar gyfer coleg. Mae gen i fwy o gof o’r dyddiau cyntaf yno, a’r wythnosau a’r misoedd a’r blynyddoedd a’u dilynodd. Mae’r pum mlynedd o goleg a’r blynyddoedd ers hynny wedi gwibio heibio. Mae byd a betws, ynghyd â’m bywyd innau, wedi newid mewn sawl ffordd ers y cyfnod hwnnw. Rwyf flynyddoedd yn hŷn. Wn i ddim ydw i gallach, ond mae’n siŵr fy mod wedi newid mewn sawl ffordd. Ac eto, ar un wedd, rwy’n dal yn ddeunaw oed. 

Yn ddeunaw oed y gwelais gyntaf fawredd Iesu Grist; yn ddeunaw oed y clywais gyntaf ei wahoddiad i ddod ato; yn ddeunaw oed y cymerais ei air gan ymddiried ynddo i’m derbyn ac i faddau fy meiau.  Yn ddeunaw oed y cefais fy nerbyn ganddo trwy ras; yn  ddeunaw oed y gosodwyd cyfeiriad i weddill fy mywyd na fu’n bosibl troi nôl oddi wrtho. Yr un peth amlwg yr wyf wedi ei ddifaru lawer gwaith ers hynny yw na lwyddais i fyw’r bywyd Cristnogol yn well, yn ddeunaw oed, yn ddeugain oed ac yn drigain oed. Ond yr un peth nad wyf yn ei ddifaru yw’r credu a’m dygodd i’r bywyd hwn o ymddiried yng Nghrist a’i ddilyn.

Ac am fy mod yn ddeunaw oed o hyd, neu am fy mod trwy ras yn glynu wrth yr hyn a brofais bryd hynny, daliaf am y tro i ddefnyddio Gronyn i rannu’r newydd da am yr Un y credais ynddo.  

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 01 Medi, 2019


Ail ddechrau

Awst 28, 2019

Mae’n bryd ail afael yn Gronyn wedi seibiant yr haf. Caiff ei gyhoeddi y Sul nesaf, Medi 1 felly.


Nogaeth: Crefydd pwdin reis

Gorffennaf 14, 2019

A hithau’n ganol haf, mae’n debyg bod yna bwdinau mwy tymhorol, ond dwi am wneud pwdin reis. Mae mwy nag un ffordd o wneud pwdin reis mae’n debyg. Yn ôl rysáit ‘Cegin Bryn’ ar wefan S4C mae angen hufen tew, llaeth, fanila, melyn wy, siwgr mân, hufen dwbl a reis. Mae’n swnio fel lot o hufen! Ond ta waeth am hynny, fe ddilynaf y rysáit i’r llythyren, ac eithrio un peth bach. Dwi ddim am ddefnyddio reis.

Am ryw reswm na allaf ei ddeall mae miloedd ar filoedd o Gristnogion yr Unol Daleithiau’n gwbl gefnogol i Mr Trump. O’r herwydd dyw’r Arlywydd ddim wedi anelu ei hoff ddau air atyn nhw. Ond un peth sy’n sicr, pe gwelid nhw’n dechrau ei feirniadu am y peth lleiaf, buan iawn y byddai o’n ymosod arnyn nhw a’u Hefengyl efo’r geiriau, ‘Fake News’.

Mae’n dod yn fwyfwy amlwg bod yna bobl yr ochr yma i’r Iwerydd sydd dan ddylanwad yr Arlywydd. Mae’r modd y gwrthododd rhai gwleidyddion Prydeinig ei feirniadu am ei ymosodiad ar Kim Darroch, Llysgennad y Deyrnas Unedig, yn dangos hynny. Ni fyddwn yn awgrymu bod rhai o grefyddwyr Cymru yn eu plith, ac eto mae yna rai ohonynt hwythau’n ddigon Trumpaidd eu hagwedd. I’r Arlywydd, ‘Fake News’ – rhywbeth nad yw’n wir – yw unrhyw feirniadaeth arno ef, a phopeth na all ef ei dderbyn. I rai o grefyddwyr Cymru’r un modd, ‘myth’ – rhywbeth nad yw’n wir – yw popeth na allan nhw eu hunain ei gredu na’i dderbyn; myth yw popeth y mae’r Eglwys wedi ei gredu erioed am Dduw ac am Iesu Grist. A chyda’r un angerdd ag y mae Trump yn cyhoeddi ‘Fake News’ y datgan y bobl hyn mai ‘myth’ yw popeth a ddywed y Beibl ac mai ‘ffwndamentalwyr’ dwl a pheryglus yw pawb sy’n mynnu dal i gredu yng ngwirioneddau’r Beibl. Mae pobl gall a rhesymol, meddant wrthym, wedi hen droi cefn ar y credoau cyntefig yr arferai Cristnogion eu credu.

‘Fake News’ a ‘myth’, meddir, yw’r Efengyl a dysgeidiaeth y Beibl am Dduw a Christ a’r iachawdwriaeth. Ac oherwydd hynny mae angen ailfeddwl ac ailddiffinio Duw er mwyn cael rhyw fath o grefydd a fydd yn apelio at bobl ein hoes ni. Mae angen , meddir, llunio Cristnogaeth o’r newydd, er mwyn iddi apelio at genhedlaeth na all dderbyn hyd yn oed y syniad o Dduw sydd uwchlaw i ni, heb sôn am gredu yn y Mab a ddaeth yn un ohonom ni er mwyn byw a marw trosom.

Gymrwch chi bwdin? Un peth sy’n sicr, os nad oes ynddo reis, nid pwdin reis mohono. Waeth i mi heb â cheisio dadlau’n wahanol. A beth bynnag a ddywed neb, heb Feibl, heb Dduw’r Beibl, heb Grist, heb Ysbryd Glân, heb Efengyl, heb gred, nid Cristnogaeth sydd gennym. Ar bob cyfrif, lluniwn ein crefydd yn ôl ein ffansi, ond i ni gofio mai ‘Nogaeth’ fydd y grefydd honno.  Oherwydd tynnwn Grist o Gristnogaeth, a dyna fydd ar  ôl.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 14 Gorffennaf, 2019


Help i ddeall

Gorffennaf 7, 2019

Dim ond rhan o’r cyfweliad a glywais. Dim ond digon i ddeall y caiff miloedd o bunnoedd ei wario ar Ynys Cybi dros y flwyddyn neu ddwy nesaf i warchod yr amgylchedd a hybu’r economi. Ond digon hefyd i sylweddoli, at ddiwedd y cyfweliad, nad oedd yr holwr wedi deall bod yna bobl yn byw ar yr ynys hon! Rywsut, fe lwyddodd i ddod â’r cyfweliad i ben heb dynnu gormod o sylw at y ffaith na wyddai mai ar Ynys Cybi y mae tref Caergybi ei hun.

Ar ganol y sgwrs y gwawriodd ar yr holwr nad ynys bellennig a di-bobl oedd dan sylw.  Profiad digon tebyg yw dechrau sgwrs a sylweddoli wrth i’r sgwrs fynd rhagddi nad y person yr oeddech chi yn meddwl oedd o sy’n sefyll o’ch blaen. Mae rhywbeth y mae’n ei ddweud, neu  ryw ystum corfforol yn gwneud i chi sylweddoli mai person cwbl wahanol ydyw.  Ond ambell dro, nid yw’r wawr yn torri o gwbl, a daw’n amlwg cyn diwedd y sgwrs i ni gamgymryd y person am rywun arall.  Mae hynny bob amser yn gryn embaras.

Gall methu ag adnabod geiriau achosi embaras tebyg, yn arbennig eiriau’r Beibl. Peidio â chofio, er enghraifft, bod ambell enw, boed enw person neu enw lle, yn dod o’r Beibl. Mae hynny wastad yn dipyn bach o gywilydd i weinidog! Peidio ag adnabod adnod neu ran o adnod wedyn. Yn ddiweddar, o weld geiriau anghyfarwydd ar ddarn o gelf holais am eu hystyr a chael yr ateb gan y sawl oedd pia fo y dylwn i wybod gan mai dyfyniad o’r Beibl ydoedd. Gall yr un peth ddigwydd gydag emyn: clywed llinell neu gwpled ond methu’n glir â chofio dechrau’r pennill neu’r emyn.  Yr unig gysur yw nad oes modd i neb gofio pob gair o bob adnod a phob emyn.

Weithiau, mae gofyn bod yn ddigon dewr i gydnabod anwybodaeth.  Mae’n debyg y byddai’n ddoethach cyfaddef nad ydym yn cofio pobl na chymryd arnom ein bod yn gwybod yn iawn pwy ydyn nhw.

Mae’n sicr yn rheitiach i ni gydnabod nad ydym yn deall ambell ran o’r Beibl na chymryd arnom ein bod yn deall yn iawn. Os na wnawn ni hynny, does dim gobaith i neb ein helpu i ddeall; ond yn bwysicach, wnawn ni ddim gofyn i Dduw ei hun roi goleuni i ni ar rannau o’i Air sy’n ddieithr i ni.

Wrth ddarllen y Beibl, felly, ceisiwn gymorth Duw; ceisiwn ei help i ddeall yr hyn a ddarllenwn. Un o’r pethau sy’n medru digwydd wrth i ni ofyn i Dduw oleuo ei Air i ni yw ein bod yn gweld rhywbeth gwahanol a newydd mewn rhannau cyfarwydd o’r Beibl. Gallwn feddwl ein bod yn gwybod yn union beth yw ystyr adnod neu ddameg neu beth yw arwyddocâd ambell stori, ond wrth droi atynt eto, ac yn arbennig wrth wneud hyn yn weddigar, mi welwn rywbeth newydd ynddynt. Mae peth bob amser yn gwneud i ni ryfeddu at gyfoeth a dyfnder Gair Duw, sydd er yn hen, o hyd yn newydd ar ein cyfer.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 07 Gorffennaf, 2019


Cur Pen

Mehefin 30, 2019

Aw! Roedd fy nghlust a’m pen yn brifo. Fedrwn i ddim peidio â gweiddi.  Ia, gweiddi yn y car gan mai dyna ble’r oeddwn ar y pryd, “Na! Na! Na-aaa!”

Roeddwn rywfaint gwell ar ôl y waedd. Ond dwi’n dal i wingo wrth gofio’r boen a deimlais o glywed y gair erchyll ar y radio.

Lamineiddio, imwneiddio, coloneiddio, clorineiddio: mae’r geiriau hyn yn y geiriadur ers talwm. Defnyddiwch nhw ar bob cyfrif. Y gair sy’n achosi cur pen bob tro y byddaf yn ei glywed yw ‘nomineiddio’! Plîs, plîs, benaethiaid S4C, cynhyrchwyr Radio Cymru a  golygyddion papurau a chylchgronau, gwnewch hi’n drosedd i gyflwynwyr a gohebwyr ddweud ac ysgrifennu’r gair. Gorfodwch bob un ohonyn nhw i ddweud rhywbeth fel ‘enwebu’ neu ‘enwi’, a rhowch ddirwy drom iddyn nhw os na fyddan nhw’n ufuddhau. Oherwydd ni ddylid ar unrhyw gyfrif normaleiddio defnyddio ‘nomineiddio’.

Rwy’n casáu’r gair â chas perffaith.

Ond tybed oes yna o fewn ein geirfa grefyddol, eiriau y mae rhai’n eu casáu, er nad geiriau dieithr mohonynt ond hen eiriau a fu’n rhan o iaith y Beibl a’n geirfa Gristnogol o’r cychwyn? Tybed pa eiriau sy’n gwneud i rai pobl, o’u clywed, weiddi mewn protest yn nyfnder y galon os nad yn gyhoeddus?

‘Pechod’ o bosibl yw un o’r geiriau na all pobl ei oddef , am na allant dderbyn yr hyn a ddywed y Beibl trwyddo am ddrygioni a gwrthryfel pawb ohonom yn erbyn Duw.

Geiriau a gaiff lai fyth o groeso yw ‘barn’ ac ‘uffern’, a hawdd iawn yw dychmygu gwrthwynebiad pobl i bob awgrym bod a wnelo colledigaeth a chosb ag ymateb Duw i’n pechod.

Mae’r geiriau ‘tröedigaeth’ ac ‘aileni’ yn aml yn codi gwrychyn pobl am eu bod yn disgrifio profiad sy’n anodd i lawer ei amgyffred. Ond mae’r profiad hwnnw, er ei fod yn amrywio’n fawr o ran ei amseriad a’i gyffro (neu ddiffyg cyffro hyd yn oed) yn sylfaenol i’r bywyd Cristnogol.

Mwy annisgwyl fyddai cynnwys ‘gras’ a ‘maddeuant’ ymhlith y geiriau y gall pobl eu casáu, ond gall hyd yn oed y geiriau melys hyn fod yn gur pen i rai. Gallaf ddychmygu ambell un yn cael ei gythruddo o glywed bod maddeuant Duw ar gael i bawb sy’n edifarhau ac yn credu yng Nghrist, pa bechodau bynnag y maent yn euog ohonynt. Ac mae’n siŵr bod yna rai sy’n wfftio’r syniad mai gras Duw, yn hytrach na’r hyn a wnawn ni, a ddaw â ni at Dduw.  Er mor rhyfeddol yw gras a’i neges ein bod yn derbyn trwy Grist yr hyn na fedrwn fyth ei haeddu, y mae’r gair ‘gras’ yn wrthun i bwy bynnag sy’n mynnu credu y medran nhw wneud rhywbeth i haeddu cael dod at Dduw. Boed i Dduw drugarhau wrthym, er sicrhau na all geiriau’r Beibl fyth fod yn gur pen i’r un ohonom ni.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 30 Mehefin, 2019