Bywyd yn werthfawr

Mae’n bum munud i saith nos Sadwrn a gêm bêl droed Cymru yn erbyn y Swistir wedi ei chwarae. Roedd y dasg o sgwennu’r golofn hon wedi ei rhoi heibio tan heno, ond o leiaf mi wyddwn mai am Ollie Robinson y byddwn yn sôn, wedi i’r cricedwr gael ei ddisgyblu gan yr ECB (Bwrdd Criced Lloegr a Chymru) am sylwadau a wnaeth ar Twitter wyth a naw mlynedd yn ôl. Caiff yr erthygl honno aros heb ei sgwennu wedi i mi gael gwybod am yr hyn a ddigwyddodd yn y gêm bêl droed rhwng Denmarc a’r Ffindir heno. 

Ar ganol y gêm brawychwyd pawb oedd yn y stadiwm yn Copenhagen pan syrthiodd un o chwaraewyr amlycaf Denmarc, Christian Eriksen, ar ei hyd ar lawr ac y gorfu iddo dderbyn sylw brys y parafeddygon ar y cae cyn cael ei gludo i’r ysbyty. Am rai munudau brawychus, roedd yn amlwg bod y chwaraewyr a’r dyrfa a’r darlledwyr yn ofni’r gwaethaf. Gohiriwyd y gêm cyn i’r chwaraewr gael ei gario oddi ar y cae.  O fewn yr awr, daeth y newydd da ei fod wedi dod ato’i hun a’i fod, yn iaith yr ysbyty, ‘yn sefydlog’.  Yn gwbl annisgwyl, cyhoeddwyd y byddai’r gêm yn ail ddechrau wedi’r cyfan, a hynny yn ôl y sôn ar gais chwaraewyr  y ddau dîm wedi iddynt gael eu sicrhau fod Christian Eriksen ‘yn iawn’. Wrth i mi sgwennu, mae’r chwarae wedi ail ddechrau a’r Ffindir newydd sgorio gôl, ond beth bynnag a ddigwydd dros yr hanner awr nesaf, eilradd fydd canlyniad y gêm i’r newydd da am adferiad Eriksen.

Am ychydig funudau daeth breuder bywyd yn realiti cignoeth i filoedd o bobl a wyliai’r gêm, ac yn arbennig felly i’r chwaraewyr a’r sylwebyddion radio a theledu. O flaen eu llygaid roedd pêl-droediwr cryf a ffit wedi ei daro’n wael, a’i fywyd i bob golwg yn y fantol. Trwy ymdrechion y staff meddygol a oedd wrth law i roi sylw iddo o fewn eiliadau ymddengys bod y chwaraewr wedi dod trwyddi. A diolch am hynny wrth reswm.

Ond heb os, yr oedd y digwyddiad yn atgoffa pawb a’i gwelodd o ba mor fregus yw bywyd pawb ohonom. Yng nghanol ein cryfder, gweiniaid ydym. Yng nghanol iechyd, mae afiechyd wrth law. Yng nghanol bywyd, nid yw marwolaeth fyth ymhell. O sylweddoli hynny, diolchwn am ein nerth a’n hiechyd a thrysorwn bob munud gan geisio cymorth Duw i werthfawrogi a gwneud y gorau o’i holl fendithion. Mae bywyd ei hun yn werthfawr ac i’w fwynhau i’r eithaf yn ofn Duw, heb gymryd nac un dydd nac un fendith yn ganiataol.

Ac o sylweddoli mor frau yw bywyd ac mor sydyn y gall popeth chwalu, diolch a wnawn ni gobeithio am neges gysurlon a gobeithiol Efengyl Iesu Grist sy’n ein sicrhau nad yr hyn a brofwn yn y byd a’r bywyd hwn yw swm a sylwedd y cyfan. Dros dro yn unig yr ydym yma, ond rhoddwyd i ni trwy Iesu Grist addewid am fywyd a fydd yn para byth: bywyd a wnaed yn bosibl trwy ei fuddugoliaeth ef.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 13 Mehefin, 2021.

Rhannu bendithion

Bu bron i mi ei daflu.  Mi fûm yn clirio  (y mymryn lleiaf o) hen gylchgronau a phapurau’r dydd o’r blaen. Cyndyn fûm o wneud hynny erioed rhag ofn i mi wared â deunydd gwerthfawr. Ond gan fod y cylchgronau hyn yn dyddio o saithdegau ac wythdegau’r ganrif ddiwethaf a minnau prin wedi edrych arnyn nhw ers hynny mae’n  anodd iawn cyfiawnhau eu cadw.

Ond cyn cael gwared â nhw roedd rhaid taro cipolwg drostyn nhw. A chredwch neu beidio, yn y cyntaf i mi ei agor roedd erthygl na fyddwn wedi dewis gwared â hi am unrhyw bris. Beth bynnag ddaw o weddill y cylchgronau mae’r erthygl hon (ynghyd ag ambell un arall) wedi ei rhoi o’r neilltu’n ddiogel.

Fel y digwydd, erthygl a gyhoeddwyd tua’r adeg y cefais f’ordeinio ym mis Mawrth 1979 yw hi. Ond doedd a wnelo hi ddim â’r ordeiniad er bod yr awdur yn yr oedfa ordeinio honno.   Sôn am gyfarfodydd a gynhaliwyd rai wythnosau’n gynharach oedd yr erthygl ac mae’n rhaid i mi gyfaddef nad wyf yn cofio a oeddwn i ynddyn nhw ai peidio. Ond os nad oeddwn yn yr union gyfarfodydd hynny, roedd yr erthygl yn f’atgoffa o nifer o rai tebyg y cefais y fraint o’u mynychu yn y cyfnod hwnnw.

Mae un frawddeg arbennig o’r erthygl yn werth ei dyfynnu.  ‘Yn yr encilion mae’n arferiad gennym i rannu ein trafferthion, ond roedd yn beth dieithr – a braf – i rannu’r bendithion hefyd.’ Os oedd hyn yn wir nôl ym 1979, mae’n dal yn wir am gynifer ohonom ac am lawer o’n cyfarfodydd heddiw. Yn y byd sydd ohoni gyda’i anawsterau a’i dreialon mae’n naturiol ein bod yn rhannu ein trafferthion. Daw cysur o rannu beichiau ag eraill a gwybod y bydd brodyr a chwiorydd yng Nghrist yn gweddïo drosom ac yn gefn i ni trwy’r cyfan.  Diolch i Dduw y medrwn rannu ac ymddiried yn ein gilydd, a phrofi eraill yn gymorth i ni.

Ond beth bynnag y trafferthion, y mae hefyd fendithion y medrwn ninnau eu cydnabod a’u rhannu. Fel yr erthygl, o bosibl ein bod ni hefyd yn cydnabod mai peth dieithr yw i ni wneud hynny. Rywsut, yr anawsterau sy’n tueddu i lenwi’r rhan fwyaf o’n sgyrsiau a’n gweddïau fel ei gilydd. Ond mor werthfawr yw cofio’r hyn a wnaeth Duw trosom yn Iesu Grist, ac atgoffa’n hunain o’r cyfan a gawn ganddo bob dydd. Mae Duw ei hun wrth gwrs yn dymuno i ni gydnabod ei gariad. Mae’n dda gwneud hynny er mwyn i ni ddyrchafu Duw yn ein calonnau. Ac mae’n llesol ei wneud er mwyn i ni glywed am y ffyrdd y mae Duw’n  bendithio eraill. Ond am ein bod yn byw ym myd y trafferthion beunyddiol mae’n rhaid wrth ddoethineb a gras wrth rannu ag eraill, rhag i ni wneud hynny’n ymffrostgar ac yn ddi-feind o’u hamgylchiadau hwy. Rhannwn â’n gilydd fendithion a chysuron gan roi’r clod a’r diolch am y cyfan i’r Duw Mawr sy’n gynhaliaeth ac yn nerth ym mhob hawddfyd a drygfyd.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 06 Mehefin, 2021.

Geir fy enw i lawr?

Gobeithio nad yw’r baneri ddim gwaeth. Mae bron yn amser i’w gosod i gyhwfan yn yr ardd ffrynt unwaith eto ar gyfer pencampwriaeth yr Ewros. Heno, bydd cyhoeddiad o bwys i’r chwaraewyr pan fydd Robert Page yn enwi’r 26 chwaraewr a fydd yng ngharfan Cymru. Gan fod yna 34 dan ystyriaeth daw’r cyhoeddiad â siom i wyth ohonynt, a mentraf awgrymu mai’r rheiny fydd Tom Lockyer, Rabbi Matondo, Dylan Levitt, Brennan Johnson, Tom King, George Thomas, Mark Harris a Rubin Colwill.  Byddai peidio â chael lle yn y garfan yn siom neilltuol i’r dau neu dri cyntaf ond yn llai felly o bosibl i’r gweddill sydd ar ymylon y garfan pa un bynnag.

Dychmygaf y bydd yn anodd iawn i’r rhai a gaiff eu siomi os na fyddant wedi cael gwybod ymlaen llaw nad oes lle iddynt yn y garfan. Gobeithio nad yng nghynhadledd y wasg heno y cânt y newyddion drwg nad yw eu henwau ar y rhestr a gyflwynir i UEFA erbyn dechrau’r gystadleuaeth a gêm gyntaf Cymru, yn erbyn Y Swistir am 5.00 o’r gloch bnawn Sadwrn, Mehefin 12.

Ers wythnosau bu’r 34 chwaraewr hyn (ac ambell un arall na ddewiswyd ar gyfer y garfan estynedig hyd yn oed, yn arbennig Hal Robson-Kanu a Sam Vokes} yn gwneud eu gorau i brofi eu bod yn deilwng o gael eu dewis i’r garfan a’r tîm.  Mae rhai’n sicr o’u lle, ond chwysu fu eraill heb wybod a fyddan nhw wedi gwneud digon.

Mor wahanol yw teyrnas nefoedd a’i ‘henwau yn llyfr y bywyd’ (Philipiaid 4:3).  Ni raid wrth ansicrwydd. Nid oes angen pryderu a welir ein henwau yn llyfr y bywyd. Ac nid mater o brofi teilyngdod fydd hi. Yn ôl un proffwyd, ‘Ysgrifennwyd ger ei fron gofrestr o’r rhai a oedd yn ofni’r Arglwydd ac yn meddwl am ei enw’ (Malachi 3:16). Ofni Duw yw’r gyfrinach. Meddir wrth eglwys Sardis, ‘Cofia, felly, beth a dderbyniaist ac a glywaist; cadw at hynny ac edifarha … Y sawl sy’n gorchfygu, gwisgir hwnnw yn yr un modd mewn gwisgoedd gwynion, ac ni thorraf byth ei enw allan o lyfr y bywyd’ (Datguddiad 3:3 a 5). 

Pwy heddiw tybed a ŵyr am ddyhead y gân?

‘Geir fy enw i lawr

yn y dwyfol lyfr mawr?

 O! mi garwn gael gwybod

 fod fy enw i lawr.’

Na, nid oes raid wrth chwysu tan y funud olaf i gael gwybod.  Ofni Duw ac edifarhau a chredu’r Efengyl a ddaw â’r sicrwydd fod ein henwau ninnau trwy drugaredd yn gwbl ddiogel yn y llyfr.

‘Arglwydd mae fy mhechodau

 fel môr-dywod di ri, 

 ond dy waed, O! fy Ngheidwad,

 sydd ddigonol i mi;

 dy addewid ’sgrifennwyd

 mewn llythrennau fel tân,

 “Eich pechodau fel ’sgarlad,

 Wnaf fel eira yn lân”.’

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 30 Mai, 2021.

Ysbryd gwylaidd

‘Hen bryd hefyd!’ Geiriau agoriadol araith y diweddar Spike Milligan wrth iddo dderbyn gwobr am ‘gyfraniad oes’ ifyd comedi rai blynyddoedd cyn ei farwolaeth yn 2002. Fe’m hatgoffwyd o’r geiriau hynny wedi i Eric Cantona gael ei ethol i Oriel Anfarwolion Uwch-gynghrair Bêl Droed Lloegr y dydd o’r blaen.  Ymateb y Ffrancwr oedd, ‘Dwi ddim yn synnu!

Roedd y gynulleidfa’n glana chwerthin wrth i Spike Milligan yn llawn hiwmor gydnabod y wobr.  Doedd o ddim am ddiolch i neb, meddai, gan iddo wneud y cyfan ei hun! Gwenu wnes innau o glywed geiriau nid annisgwyl Cantona. Gan mai diddanwyr oedd y ddau yn eu gwahanol feysydd wn i ddim pa mor ddifrifol oedden nhw wrth ddweud y pethau hyn. O bosib eu bod ill dau’n wylaidd iawn y tu ôl i’r hiwmor a’r wyneb cyhoeddus. O bosib nad hefyd!

Person gwylaidd a gaiff y sylw heddiw ar Ŵyl y Pentecost: person na fyddai am un eiliad yn ystyried tynnu sylw ato’i hun na’i ddyrchafu ei hun mewn unrhyw ffordd. Roedd Iesu Grist wedi gwneud hynny’n eglur wrth iddo ddweud am yr Ysbryd Glân, ‘Bydd ef yn fy ngogoneddu i, oherwydd bydd yn cymryd o’r hyn sy’n eiddo i mi ac yn ei fynegi i chwi’ (Ioan 16:14). 

Gwyddom am ostyngeiddrwydd Iesu Grist Fab Duw, a ddaeth i’r byd nid i gael ei wasanaethu ond i wasanaethu. Mae gostyngeiddrwydd yn nodwedd amlwg o’r Ysbryd Glân hefyd. Duw yw yntau, ond nid yw trydydd person y Drindod yn dymuno i neb ei addoli na’i ddyrchafu ef. Dymuniad sicr yr Ysbryd yw bod yr Arglwydd Iesu Grist yn cael ei anrhydeddu a’i ganmol.  Gogoneddu Iesu Grist oedd ei nod pan dywalltwyd yr Ysbryd ar Ddydd y Pentecost, a dyna ei nod o hyd. Gwna hynny, medd Crist, trwy ‘gymryd o’r hyn sy’n eiddo’ i Grist a’i fynegi i ni.

Cymwynas fawr yr Ysbryd Glân yw ei fod yn tynnu sylw at bopeth ynglŷn â Iesu Grist. Popeth am ei berson: pwy a sut un ydyw; popeth a ddysgodd ac a ddangosodd amdano’i hun ac am Dduw’r Tad; popeth a wnaeth trwy ei fywyd a’i farwolaeth a’i atgyfodiad; daw’r Ysbryd â’r cyfan i’n sylw er mwyn i ni ryfeddu at Iesu a’i fawrygu.

Nid yw’r Ysbryd yn ei wthio’i hunan i’r blaen, ond y mae er hynny’n gwbl anhepgor yng ngwaith yr Eglwys. Arno y mae Eglwys Crist yn dibynnu am oleuni ac arweiniad a nerth. Ni allwn wneud dim dros deyrnas Dduw ac yng ngwasanaeth Crist ar wahân i’r Ysbryd Glân. Ceisiwn Ef, disgwyliwn wrtho ac ildiwn iddo, a’r cyfan nid er ei fwyn ei hun ond er mwyn Iesu Grist ein Harglwydd a’n Gwaredwr. Hyd yn oed ar y Pentecost â’i holl gynnwrf, nid ar yr Ysbryd a dywalltwyd yr oedd y sylw ond ar yr Iesu a groeshoeliwyd. 

Dychmygwn lawenydd yr Ysbryd o weld yr Arglwydd Iesu Grist yn cael ei fawrygu yn ein plith heddiw, yn yr Eglwys fyd-eang ac yn y byd. 

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Sul y Pentecost, 23 Mai, 2021.

Wyneb yn wyneb

Nid y peth hawsaf yn y byd yw nabod neb dan fwgwd. Maddeuwch i mi os euthum heibio i chi’n ddiweddar heb ddeud dim. Un gwael ydw i ar y gorau am gofio wynebau: mae’n anos fyth â phawb yn gwisgo mwgwd. Ond nid fi yw’r unig un sy’n cael trafferth: rwyf wedi cyfarch mwy nag un wrth fynd am dro a hwythau heb fy nabod. 

Chefais i mo’r drafferth honno wrth aros fy nhro yn y ddeintyddfa fore Gwener pan ddaeth ffrind o weinidog o’r stafell driniaeth. Mi wnaethon ni nabod ein gilydd er gwaetha’r mwgwd. Gan fod deintyddion, fel pawb sy’n trin cleifion, yn gorfod glanhau’n drylwyr rhwng apwyntiadau’r dyddiau hyn mi gawsom bum munud o sgwrs. A chan nad oeddwn wedi ei weld ers o leiaf bymtheg mis oherwydd Covid-19 yr oeddwn yn falch o’r pum munud hwnnw.

Manteisio ar gyfleodd prin i gael sgwrs â hwn a’r llall fu’r hanes ers mis Mawrth y llynedd. Prin fu’r cyfle i weld teulu, heb sôn am ffrindiau, a does ryfedd fod pobl yn edrych ymlaen at weld ei gilydd a chael cymdeithasu fel o’r blaen. Mae’n debyg y byddwn ni oll, am ryw hyd beth bynnag, yn gwerthfawrogi cwmni pobl eraill pan fydd modd i ni fod eto yng nghwmni ein gilydd.

Un gymdeithas na fu raid bod hebddi trwy gyfnod y Cloi fu’r gymdeithas â Duw. Ac nid bodloni ar bum munud annisgwyl yma ac acw fu raid chwaith. Onid oes llawer ohonom wedi profi’r gymdeithas honno’n un felys dros y misoedd diwethaf? Pan nad oedd modd i ni weld ein gilydd, pan nad oedd (a phan nad oes o hyd) gyfle i ni gyfarfod â’n gilydd wyneb yn wyneb mewn oedfa yn y capel, roedd modd troi at Dduw a siarad ag Ef trwy weddi. Roedd modd dweud ein cwyn wrtho a chydnabod ein hofnau; roedd modd ceisio ei help a’i faddeuant; roedd modd erfyn am gysur a gobaith yng nghanol yr argyfwng.

Os na wnaethom hynny dros y misoedd diwethaf mae’n dda cofio y medrwn geisio Duw heddiw. Trown ato, a cheisio ei wyneb. Gallwn fod yn hyderus y bydd yn ein hadnabod. Mae’r Arglwydd yn medru gweld heibio i bob mwgwd y mynnwn ei wisgo er mwyn rhoi’r argraff ein bod yn well nag ydym. Diolch nad oes raid i ni wisgo mwgwd crefyddolder na moesoldeb na dim o’r fath: mae Duw’n ein croesawu ato fel yr ydym. Fedrwn ni ddim gweld wyneb Duw, nid am ei fod yn ei guddio’i hun oddi wrthym ond am ei fod yn rhy lân a sanctaidd i ni allu edrych arno. Mae Duw wedi ei ddatguddio’i hun i ni: nid yw’n gwisgo mwgwd ond mae wedi ei ddangos ei hun yn eglur yn ei Fab Iesu Grist. Ac wrth i ni glosio ato trwy weddi a thrwy ei Air, daw’r hyn a ddatguddiodd am ei gariad a’i dosturi a’i faddeuant a’i ras yn fwy a mwy eglur i ni. Peidiwn â bodloni ar bum munud yma ac acw, nac ar ‘ddigwydd taro’ ar Dduw ond yn hytrach fynnu ei gwmni o hyd.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 16 Mai, 2021.