200 mlynedd

Mae’n bosib iawn eich bod wedi clywed neu ddarllen yn ddiweddar am ddathliadau 200 mlwyddiant Eglwys Bresbyteraidd Cymru. Mae 200 o flynyddoedd yn amser hir, a’r garreg filltir yn werth ei nodi.

Ond beth yn union a ddethlir eleni? Beth yn union a ddigwyddodd 22 o flynyddoedd yn ôl sy’n werth ei gofio? Oherwydd nid yn 1811 y cychwynwyd yr achosion Methodistaidd a fu mor ddylanwadol yng Nghymru. Does ond angen atgoffa ein hunain am achos cyntaf y Methodistiaid yn y fro hon, yn Capel Coch, i sylweddoli hynny. Codwyd y capel cyntaf yn 1777, ond roedd y Methodistiaid wedi dechrau cynnal eu cyfarfodydd yn Llwyncelyn mor gynnar â 1765. Roedd achos y Methodistiaid yng Nghymru yn hŷn na hynny wrth gwrs, yn dilyn troedigaeth Howel Harris yn Nhalgarth yn 1735. Roedd hynny bron i 80 o flynyddoedd cyn 1811.

Na, nid 1811 oedd dechrau’r achosion Methodistaidd. Roedd yr achosion hynny wedi blodeuo dan ddylanwad yr Ysbryd Glân yn ystod yr 80 mlynedd blaenorol pan bregethwyd Efengyl Iesu Grist mewn ffordd rymus, a phobl yn dod i brofiad byw o ffydd yng Nghrist a chariad ato, ac yn cael eu cynnull ynghyd mewn seiadau a droes yn ddiweddarach yn eglwysi. Yn y deffroad ysbrydol nerthol hwnnw yn y ddeunawfed ganrif y mae dechreuadau’r Methodistiaid.

Felly beth am 1811? Yr hyn a ddethlir eleni yw bod y Methodistiaid ym mis Mehefin 1811 wedi ordeinio am y tro cyntaf ddynion i weinyddu’r sacramentau. Cyn hynny, roedd eu harweinwyr wedi pregethu a bugeilio ac arwain a chynghori yn y seiadau. Ond gan mai mudiad o fewn yr Eglwys Wladol oedd Methodistiaeth ar y cychwyn, dim ond pobl oedd wedi eu hordeinio yn yr Eglwys Wladol fyddai’n gweinyddu’r Cymun ac yn bedyddio. Ond yn 1811, fe ordeiniodd y Methodistiaid eu gweinidogion eu hunain i weinyddu’r sacramentau hyn. A dyna’r cam tyngedfennol iddynt o ran torri’n rhydd oddi wrth yr Eglwys Wladol ac ymffurfio yn enwad newydd, er na ddigwyddodd hynny chwaith yn llawn tan 1826.

Felly, dathlu wneir eleni y ffaith bod wyth o ddynion mewn sasiwn a gynhaliwyd yn Y Bala, wedi cael eu hordeinio i weinyddu’r sacramentau. Mae’r dathlu’n ein hatgoffa o’r tân oedd yng nghalonau’r bobl hyn dros ledaenu’r Efengyl a meithrin pobl y Ffydd o fewn cymdeithas grediniol Eglwys yr Arglwydd Iesu Grist. Boed i’r cofio a’r trafod eleni wneud i ninnau werthfawrogi o’r newydd Efengyl gras a’r fraint fawr o berthyn i deulu’r Ffydd. Gweddiwn am fendith Duw ar yr eglwysi o’r newydd.

Cliciwch ar ‘Gronyn’ ar ben y dudalen – rhifyn 03 Gorffennaf, 2011

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: