Y llinell

‘Dyma linell orau’r gystadleuaeth gyfan’, meddai’r beirniad wrth draddodi beirniadaeth y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd yr wythnos ddiwethaf.  Ddeallais i ddim ai yn y ddrama fuddugol ynteu yn un o ddramâu eraill y gystadleuaeth oedd y llinell honno.  Ond mae’n amlwg iddi wneud argraff ar y beirniad.  Does gen i ddim syniad beth yw cyd-destun y geiriau o fewn y ddrama.  Pa gymeriad sy’n dweud y geiriau tybed, a pham?  Mae’n sicr yn llinell drawiadol.  Mae’n dangos ôl meddwl.  Mae’n dweud llawer mewn byr eiriau.  Mae yna grefft i’r dweud.  Ac mae yna ddigon o bobl yn cytuno â’r dweud hwnnw.  Nid wyf na dramodydd na beirniad, ond mentraf ddweud mai nonsens llwyr yw’r llinell a gafodd y fath ganmoliaeth.

A beth oedd y llinell honno? ‘Ffrind dychmygol i oedolion ydi Duw.’  Canmolwch y dweud os mynnwch.  Dotiwch at y ddawn o gyfleu cymaint mewn dim ond chwe gair.  Ond lol a chelwydd yw’r geiriau.  Wrth gwrs, mae’n bosibl y byddai’r dramodydd yn cytuno â mi.  Wedi’r cwbl, llinell mewn drama ydyw, ac ni fyddai’n amhosibl i’r ddrama fynd ymlaen i ddangos gwagedd y geiriau.  Heb ddarllen y ddrama, a gweld y llinell yn ei chyd-destun priodol, fedrwn ni ddweud dim am farn na diwinyddiaeth y dramodydd hwn. 

Ond gan fod y beirniad wedi cydio yn y llinell a’i hysgaru o’r cyd-destun hwnnw, a’i chanmol, dyma finnau’n ei thrafod yn yr un modd.  A mynnaf ddweud eto mai nonsens yw’r hyn a ddywedir.  Mae’r syniad o ffrind dychmygol yn ddigon cyfarwydd, gydag aml i blentyn yn siarad a chwarae efo rhyw ffrind nad yw’n bod ond yn ei ddychymyg byw ei hun.  Wrth i’r plentyn dyfu bydd y ffrind dychmygol yn diflannu.

Ergyd y llinell yw mai peth felly yw Duw ac mai rhywbeth yr ydym wedi ei ddychmygu a’i ddyfeisio er ein cysur pan fo pethau’n anodd ydyw, ond nad oes yna ddim mwy o sail iddo nag i’r ffrindiau dychmygol y bydd plant yn siarad â nhw.  Gall pobl ddweud hynny os mynnant.  Ond mae Cristnogion yn sicr mai’r Duw byw yw ein Duw ni; Duw real sydd wir yn ein cynnal a’n nerthu a’n cysuro.  Credu a wnawn yn y Duw sydd wedi ei ddatguddio ei hun i ni, ac nid mewn Duw yr ydym ni ein hunain wedi ei greu.  Mewn gwirionedd, petai Duw yn ffrwyth ein dychymyg gallech fentro y byddai pobl wedi sicrhau bod y Duw hwnnw’n haws o lawer i’w ddeall, a’i bod yn rhwyddach o lawer nag ydyw i ddirnad ei ffyrdd.  Mae’r cwestiynau sydd gennym am Dduw, a’r dirgelion sy’n parhau’n ddryswch i ni yn profi nad ffrwyth dychymyg neb ohonom yw’r gwir a’r bywiol Dduw.   

Cliciwch ar ‘Gronyn’ ar ben y dudalen – rhifyn 02 Mehefin, 2013

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: