Dal i gofio

Tristwch mawr y Sul hwn yw bod yr hyn a gofir mor druenus o newydd bob blwyddyn. Gyda threigl y blynyddoedd fe ddylai’r digwyddiadau a roes fod i Sul y Cofio fynd ymhellach i blygion y gorffennol. Mae hynny’n wir wrth gwrs am gyflafan y Rhyfel Mawr ac erchyllterau mwy diweddar yr Ail   Ryfel Byd. Mae’r bwlch rhyngom a blynyddoedd y ddau Ryfel Byd yn mynd yn fwy a mwy. Prin iawn, iawn erbyn hyn yw’r bobl a oedd wedi eu geni cyn diwedd y Rhyfel Mawr, ac mae’r ffaith fod 70 o flynyddoedd ers diwedd yr Ail Ryfel Byd yn naturiol yn golygu fod niferoedd y bobl a fu’n byw trwy’r rhyfel hwnnw hefyd yn mynd yn llai a llai bob blwyddyn. Mae’r cyswllt uniongyrchol a’r profiad personol o flynyddoedd y ddau ryfel yn amlwg yn lleihau. Nid bod hynny’n golygu na ddylem ddal i gofio’r dioddefaint a fu, a’r colledion a brofwyd gan deuluoedd a chymunedau yn ein gwlad ni ac mewn cymaint o wledydd eraill ar draws y byd. Ond y gamp o hyd yw medru gwneud hynny heb ddyrchafu na chlodfori’r filitariaeth a fu’n gyfrifol am ladd a niweidio miliynau o bobl.

Ond wrth i’r ddau ryfel wneud eu lle yn y llyfrau hanes tristwch pethau yw bod y dioddefaint a’r lladd a ddaw gyda phob rhyfel yn parhau mor amlwg yn ein byd heddiw. Nid i ryw orffennol pell nac agos y perthyn y pethau hynny gan fod rhyfeloedd yn dal i fygwth gwledydd yr oes bresennol. Mae’r bomio a’r saethu’n parhau, a phobl yn dal i ddioddef mewn gwahanol rannau o’r byd.

Gofid mawr, ond nid synod yw gweld mai felly y mae. Gofid gan fod pob math o ryfela’n dangos methiant pobl i gydfyw gan barchu hawliau ei gilydd. Ond nid syndod gan mai mewn byd o bechod yr ydym yn byw, ac mewn byd o’r fath mae brwydro a rhyfela yn rhwym o ddod. Nid ein bod i fodloni ar hynny wrth gwrs. Rydym i fod i wneud popeth a allwn i osgoi rhyfel ac i sicrhau fod cenhedloedd yn cydfyw yn heddychol ac yn gyfiawn yn eu hymwneud â’i gilydd. Pobl sydd o blaid heddwch ddylem fod.

Ond mewn byd o’r fath, lle na chaiff ewyllys Duw’r parch llawn a dyladwy, mae rhyfela’n anochel. Fe ddywedodd Iesu y byddai rhyfeloedd gyda ni hyd ddiwedd y byd: ‘Byddwch yn clywed am ryfeloedd a sôn am ryfeloedd;   gofalwch beidio â chyffroi, oherwydd rhaid i hyn ddigwydd’ (Mathew 24:6).

Mae’n debyg mai H G Wells a soniodd gyntaf am y Rhyfel Mawr fel ‘y rhyfel i roi diwedd ar bob rhyfel’. Buan iawn y gwelwyd nad oedd hynny’n wir. Trasiedi pethau yw bod cymaint o bobl yn credu fod modd i unrhyw ryfel ddatrys problemau mawr y byd. Yn sicr, nid trwy ryfel y mae dileu rhyfel. Gwrthodiad pobl o ffordd tangnefedd a chymod, a methiant pobl i weithredu’n gyfiawn at eraill sy’n bennaf cyfrifol am y rhyfeloedd sydd ac a fydd yn dal i’n poeni.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 08 Tachwedd, 2015

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: