Gwneud pob dim yn newydd

67500

Yr wythnos ddiwethaf, rhoddodd Book of the Week ar Radio 4 sylw i’r gyfrol All Things Made New a gyhoeddwyd y llynedd gan yr hanesydd Diarmaid MacCulloch. Diwygiad Protestannaidd yr unfed ganrif ar bymtheg yw testun y gyfrol, ac mewn pump o raglenni chwarter awr o hyd roedd yr awdur yn darllen darnau ohoni.  Chlywais i mo’r rhaglenni pan ddarlledwyd hwy gyntaf.  Gwrando ‘ar alw’ ar y cyfrifiadur wnes i.  Wedi clywed y rhaglen gyntaf, mi geisiais wrando ar yr ail a’r drydedd wrth ddechrau sgwennu’r golofn hon.  Ond dysgais yn fuan iawn na allwn wneud y ddau beth yr un pryd!  Roedd  angen canolbwyntio, a bu raid i mi wrando fwy nag unwaith ar ambell i ddarn er mwyn ei werthfawrogi’n iawn.

Roedd y rhaglenni yn hynod o ddifyr, a’r gyfrol yn swnio’n ddarllenadwy iawn.  Ond rhaid cyfaddef eu bod yn gymhleth.  Nid yw hynny’n syndod.  Wedi’r cwbl, mae 500 mlynedd ers i Martin Luther hoelio poster ar ddrws eglwys yn Wittengburg yn yr Almaen ar Hydref 31, 1517.  Y poster hwnnw a’i 95 Erthygl oedd un o gamau cyntaf y Diwygiad Protestannaidd a ymledodd wedyn i bob rhan o gyfandir Ewrop.  Pa ryfedd fod digwyddiadau a syniadau o’r gorffennol yn gymhleth? Aeth Luther a Wittenburg yn enwau dieithr a ‘maddeuebau’ ac ‘iachawdwriaeth’ yn syniadau anghyfarwydd ers talwm.

Ac eto, dyna’r union reswm dros y wefr a deimlais wrth glywed y sgyrsiau hyn.  Mae’r Diwygiad Protestannaidd a’r athrawiaethau Cristnogol a oedd yn ganolog iddo yn ddieithr i’r rhelyw o bobl heddiw, ond chwa o awel iach oedd clywed y pethau hyn yn cael sylw ar raglenni radio ganol bore.  Mae tuedd i anwybyddu digwyddiadau o bwys yn hanes yr Eglwys Gristnogol, a mwy fyth o duedd i anwybyddu rhai o’r athrawiaethau a’r syniadau a fu’n ganolog i’r hanes hwnnw.  Cyfrifir  athrawiaethau mawr y Ffydd yn hen ffasiwn ac yn amherthnasol. Ond roedd clywed MacCulloch yn trafod yr hanes a’r ddysgeidiaeth yn ein hatgoffa nid yn unig o ddylanwad y Diwygiad yn hanesyddol ond o berthnasedd parhaol y syniadau a oedd yn sylfaen iddo.

Yn y rhaglen gyntaf, er enghraifft, meddai MacCulloch wrth drafod yr argyhoeddiad syfrdanol a wawriodd ar Martin Luther ac a fu’n sail i’w holl fywyd wedi hynny, ‘There’s nothing a lump of lostness like you and me and Augustine can do for our salvation.  We need God to do it all.’ Dyna un o gerrig sylfaen y Diwygiad; gwaith Duw yn unig yw ein hiachawdwriaeth.  Ac wrth wrando, y wefr i mi oedd clywed y pethau hyn yn cael eu trafod yn gwbl ddifrifol (ac eto yn ddifyr a chydag owns neu ddwy o hiwmor hyd yn oed) fel pethau sy’n aros o bwys yn ein hunfed ganrif ar hugain ryfedd ni.

Boed i ddathliadau 500 Mlwyddiant y Diwygiad Protestannaidd ddangos i ni fawredd y Ffydd a daniodd ac a ddylanwadodd ar gyfandir cyfan.

 

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 15 Ionawr, 2017

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: