Geiriau’r hen bunt

1_pound_2013_Wales

Os oes gennych bentwr o hen bapurau £5 dan fatres y gwely, mae gennych lai na phythefnos i’w gwario.  Ar ôl Mai 5ed, bydd y papurau hyn yn ddiwerth yn y siopau.  Bydd yr un peth yn wir am yr hen ddarnau punt ar ôl Hydref 15 eleni wedi i ni gael y darn punt newydd y mis diwethaf.  Gorau po gyntaf felly y cewch wared â’r hen bres trwy ei wario neu fynd ag o i’r banc.

Bathwyd yr hen ddarn punt cyntaf yn 1983, a wyddwn i ddim bod yna 25 cynllun gwahanol wedi bod i’r darn hwn ers hynny.  Wyddwn i ddim chwaith bod i bump ohonynt thema Gymreig, yn cynnwys y darn ag arno lun o Bont Menai.  Mi wyddwn fod y geiriau ‘PLEIDIOL WYF I’M GWLAD’ ar ymyl rhai darnau; ond doeddwn i ddim yn cofio nad dyna’r unig eiriau Cymraeg a gafwyd arnynt; roedd ‘Y DDRAIG GOCH DDYRY GYCHWYN’ ar ymyl un darn.

Ar wahân i’r ddau ymadrodd Cymraeg, dim ond geiriau Lladin a gafwyd ar ymyl y darnau punt. Rhwng y cynllun cyntaf yn 1983 a’r olaf eleni cafwyd pum ymadrodd Lladin gwahanol.  Daw un o’r gerdd Aeneid gan y bardd Fyrsil; priodolir un arall (gan rai beth bynnag) i Iwl Cesar; a daw’r tri arall oddi ar dair arfbais.

Oddi ar arfbais dinas Belfast y caed yr ymadrodd ‘PRO TANTO QUID RETRIBUAMUS’ [‘Am y cyfan beth a dalaf’].  Ond geiriau Salm 116:12 yw’r rhain, ‘Beth a dalaf i’r Arglwydd, am ei holl ddaioni i mi?’  Oddi ar arfbais Llundain y daeth ‘DOMINE DIRIGE NOS’ [‘Arglwydd, arwain ni’].  Ac oddi ar arfbais Caeredin y caed ‘NISI DOMINUS FRUSTRA’ [‘Heblaw’r Arglwydd, yn ofer’].  Ond crynodeb o adnod gyntaf Salm 127 ydynt, ‘Os nad yw’r Arglwydd yn adeiladu’r tŷ, y mae ei adeiladwyr yn gweithio’n ofer’.

Ie, wrth gofio daioni a chariad Duw tuag atom, sut allwn ddiolch iddo?  Beth allwn ei wneud i’r Arglwydd a wnaeth gymaint drosom yn ei Fab Iesu Grist?  Mae ein geiriau mor annigonol a’n gwasanaeth mor ddiffygiol.  Yn ein gwendid, gweddïwn am nerth a gras i fedru ymateb i’w haelioni mawr.  Ie, ‘Arglwydd, arwain ni’ i’th garu a’th fawrygu. Fel unigolion ac fel eglwysi, mor bwysig yw deall ein bod yn gwbl ddibynnol ar Dduw. Fyddem ni ddim yn ei garu oni bai am y cariad a barodd iddo Ef roi ei Fab i farw trosom.  Fyddem ni ddim wedi derbyn Iesu’n Waredwr oni bai am y gras a roddwyd i ni i wneud hynny.  Fyddai gennym ni’r un bwriad i’w wasanaethu oni bai am y dyhead a gawsom ganddo.  Ei waith Ef yw’r cyfan.  Ein hedifeirwch, ein ffydd, ein cariad, ein hufudd-dod; popeth yn waith Duw.  Fel y dywed y Salmydd, ‘Os nad yw’r Arglwydd yn adeiladu’r tŷ, y mae ei adeiladwyr yn gweithio’n ofer’.  Wyddwn i ddim bod yr hen bunt yn dweud cymaint.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 23 Ebrill, 2017

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: