Y rhifyn olaf

4908076

Diwedd Mehefin a diwedd cyfnod, am y tro beth bynnag.  Doedd yna ddim pennawd dramatig i gyhoeddi’r ffaith, ond ddydd Gwener fe gyhoeddwyd rhifyn olaf Y Cymro dan berchnogaeth  y cwmni a fu’n gyfrifol amdano ers 2005.  O bosibl y gwêl olau dydd eto mewn rhyw wedd dan oruchwyliaeth newydd, ond bydd rhaid aros sbel am hynny mae’n debyg.  Cyhoeddwyd Y Cymro yn wythnosol ers 1932, er bod sawl papur wedi dwyn y teitl ers i’r Cymro cyntaf ymddangos yn 1848.

Cilio’n dawel a wnaeth y papur ddydd Gwener, gydag erthygl ar dudalen 9 yn nodi’r ffaith mai dyma’r rhifyn olaf.  Byddai rhai’n dadlau fod hynny’n   nodweddiadol ohonom fel cenedl nad yw’n mynnu tynnu sylw ati ei hun.  Mor wahanol y dudalen flaen olaf hon i eiddo papurau diflanedig  diweddar Lloegr: ‘GOODBYE: It’s  been great to know you’; ‘THANK YOU AND GOODBYE’; a ‘STOP PRESS’.  Wyddoch chi pa dri phapur a roddodd y geiriau hynny ar flaen eu rhifynnau olaf?*  Does ond gobeithio bod y cilio tawel a di-ffws yn awgrymu y gall Y Cymro ddychwelyd yn fuan iawn.

Tasg gynyddol anodd yw cyhoeddi papur newydd neu gylchgrawn, er nad yw hynny’n amlwg chwaith o weld y doreth o gylchgronau am bob math o bynciau sydd ar werth yn y siopau heddiw.  Mae’r dasg honno’n anos fyth mewn iaith leiafrifol fel y Gymraeg, ac mae’n drueni na roed i’r Cymro ragor o nawdd cyhoeddus dros y blynyddoedd diwethaf i’w alluogi i ddatblygu ac i oroesi.  Ac o gofio fod y Tywysog Charles, yn ôl cân Dafydd Iwan, yn ‘darllen Y Cymro a’r Faner’ mae’n siŵr ei fod yntau’n rhannu ein gofid fod y ddau bapur erbyn hyn yn perthyn i’r gorffennol (er bod Y Faner Newydd ers 1997 wedi arddel teitl y papur a ddaeth i ben yn 1992).

Ond mae diflaniad Y Cymro hefyd yn ein hatgoffa o wyrth parhad y papurau a’r cylchgronau Cristnogol ac enwadol sydd gennym yng Nghymru.  Mae tri o’r enwadau’n dal i gyhoeddi papur wythnosol (gyda’r Pedair Tudalen Cydenwadol yn cael ei gynnwys yn y tri), un arall yn cyhoeddi cylchgrawn bob deufis, a chyhoeddir Cristion a’r Cylchgrawn Efengylaidd bob tri mis. Yn y Gymru Gristnogol Gymraeg sydd ohoni, mae hyn yn gryn ryfeddod. Rhaid canmol a diolch i’r enwadau am eu nawdd i’r cyhoeddiadau hyn.  Rhaid diolch hefyd i bawb sy’n eu cefnogi trwy eu prynu a’u darllen.  Yr un pryd, anogwn eraill i wneud yr un peth, nid yn unig er mwyn diogelu eu parhad ond hefyd er mwyn elwa ar yr holl ddeunydd a gyhoeddir ynddynt.

Nid dyma’r unig ddeunydd Cristnogol Cymraeg a gyhoeddir heddiw wrth gwrs. Mae sawl eglwys a gofalaeth yn cyhoeddi cylchgrawn yn fisol neu’n achlysurol, a chyhoeddir deunydd yn gyson ar y We.  Ond diwrnod trist fyddai’r dydd y gwelid tranc yr un o’r papurau a’r cylchgronau sy’n cyfrannu at dystiolaeth yr Efengyl yn ei gwlad.

* ‘GOODBYE: It’s  been great to know you’ – TODAY (Tachwedd 17, 1995); ‘THANK YOU AND GOODBYE’ – NEWS OF THE WORLD  (Gorffennaf 10, 2011);  ‘STOP PRESS’ – THE INDEPENDENT (Mawrth 27, 2016).

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 02 Gorffennaf, 2017

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: