Cymanfa Brefi

102bbafc2504e6d40a109c773769a279

I’r mwyafrif ohonom mae’r gair cymanfa’n awgrymu cymanfa ganu.  Ond roedd y gymanfa a gynhaliwyd yn Brefi yn ail hanner y chweched ganrif yn debycach i gymanfa bregethu mae’n debyg.  Mae’n bosib iawn fod yn y gymanfa (neu’r synod neu’r cyngor neu’r senedd honno) gryn drafod ar bynciau o bwys i Gristnogion yr oes, yn cynnwys rhai dadleuon diwinyddol.  Mae Rhigyfarch, awdur Buchedd Dewi a ysgrifennwyd 500 mlynedd wedi marw Dewi, yn dweud i’r gymanfa gael ei chynnull i drafod ‘Pelagiaeth’, a bod Dewi wrth bregethu’r Efengyl yn mynd i’r afael â pheryglon mawr y ddysgeidiaeth honno.  Derbyniwyd y syniad hwn am bwrpas Cymanfa Brefi wedi hynny, ond diddorol yw nodi fod fy hen brifathro yng Ngholeg Bala Bangor, Dr R Tudur Jones, yn gwrthod y syniad.  Meddai ef, ‘Y gwir yw fod Pelagiaeth wedi hen farw cyn hyn … Digon posibl mai materion eraill oedd o dan sylw yn y gymanfa.’

Wyddom ni ddim beth oedd y materion hynny. Ond beth bynnag a drafodwyd, mae’n amlwg fod Dewi’n cyflwyno’r Efengyl mewn cyd-destun penodol ac yn wyneb rhai credoau neu syniadau arbennig.  Ac i Dewi, mae’n amlwg fod pregethu’r Efengyl yn golygu nid yn unig gyhoeddi’r newydd da am Iesu Grist ond hefyd herio rhai o’r syniadau a oedd yn anghydnaws â’r Efengyl ac yn elyniaethus iddi.  Roedd Pelagiaeth, a’i phwyslais ar allu pobl i gyfrannu at eu hiachawdwriaeth trwy ddewis gwneud daioni, yn groes i Efengyl sy’n pwysleisio mai trwy ras a thrugaredd Duw yng Nghrist yn unig y down fel pechaduriaid i  berthynas ag Ef.  Ond os mai ‘materion eraill’ a drafodwyd yn Brefi, mae’n ddiogel dweud fod Dewi’n delio â nhw wrth iddo bregethu yn y gymanfa.  O bosibl mai rhai o ddiffygion Cristnogaeth ei oes oedd dan sylw:  Eglwys yn bodloni ar dlodi ysbrydol; offeiriaid yn enwog am eu trachwant; pobl yn malio dim am    gyfraith Dduw; a dim ond ychydig o Gristnogion yn arddel safonau moesol a oedd yn deilwng o ddilynwyr Crist.

Heb os, rhan o lwyddiant Dewi oedd iddo, trwy ei bregethu, droi pobl oddi wrth gred ac ymddygiad a oedd yn groes i’r Efengyl ac yn anghyson â hi.  Dyna y dylid ei gofio am gymanfa Brefi (Llanddewi Brefi erbyn hyn) yn hytrach na’r stori ryfedd (ac amheus) am y tir yn codi’n fryncyn dan draed Dewi wrth iddo annerch y dorf.

Nid mewn gwacter yr ydym ninnau, mwy na Dewi, yn dwyn ein tystiolaeth i Iesu Grist.  Mae pobl yn arddel pob math o syniadau am Dduw, am fywyd, ac am ffordd iachawdwriaeth hyd yn oed; ac mae angen i ni fel Cristnogion gyflwyno’r Efengyl mewn ffordd sy’n delio â’r syniadau hyn.  Gall hynny olygu herio rhai pethau y mae pobl yn eu credu.  Yn sicr, mae’n golygu herio pob syniad Pelagaidd am allu pobl i sicrhau ffafr Duw trwy eu daioni eu hunain.  Mae’n debyg fod hynny ym meddwl Dewi wrth iddo ddweud ar derfyn ei oes, ‘Cedwch y Ffydd’.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 04 Mawrth, 2018

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

%d bloggers like this: