Cri am help

Tachwedd 3, 2019

Rwyf newydd ddysgu gair newydd; gair Saesneg y methais hyd yma â gweld gair Cymraeg cyfatebol iddo.  Cyn gorffen y golofn hon mi geisiaf feddwl am gyfieithiad i backronym. Ond y pethau pwysicaf yn gyntaf.

Berlin oedd y ddinas; 1906 oedd y flwyddyn; a’r union ddyddiad hwn oedd hi, y 3ydd o Dachwedd.  Wn i ddim faint o bobl oedd yn y Cynulliad Telegraff Di-wifr Rhyngwladol cyntaf na beth oedd rhychwant y trafodaethau. Ond fe wnaed o leiaf un penderfyniad o bwys trwy fabwysiadu’r Côd Morse am ‘SOS’ fel yr arwydd safonol ar gyfer llongau a oedd mewn trafferthion ar y môr ac mewn angen am gymorth brys. Cyn hynny, roedd gwahanol arwyddion yn cael eu defnyddio gan wahanol wledydd, ond gwelwyd angen am un arwydd amlwg a fyddai’n ddealledig i bawb ar draws y byd. Penderfynwyd y byddid o fis Gorffennaf 1908 ymlaen yn defnyddio’r ‘SOS’ a ddefnyddiwyd gynt gan longau’r Almaen.  Er hynny, cyndyn fu rhai cwmnïau a gwledydd i’w ddefnyddio; ac mae’n debyg mai wedi trychineb suddo’r Titanic ym mis Ebrill 1912 y newidiodd pethau ac y dechreuwyd defnyddio’r arwydd SOS yn gyffredinol. Anfonwyd hen arwydd (CQD) o’r Titanic yn ogystal â SOS.

Cri am help yw ‘SOS’, sut bynnag a chan bwy bynnag y caiff ei anfon.  Nid llongau’n unig sy’n ei ddefnyddio wrth gwrs, ac nid mewn Morse yn unig yr anfonir yr arwydd.  Pwy a ŵyr faint o bobl a achubwyd o beryglon o bob math wedi i rywrai glywed eu cri am gymorth trwy’r ‘SOS’. Galwad am help hefyd yw cri’r Cristion sy’n erfyn ar Dduw am faddeuant a derbyniad a nerth a gobaith. Beth wyddom ni tybed am yr argyfyngau a wnaeth i ni anfon ein ‘SOS’ ein hunain at y Brenin Mawr?  O ganol ein heuogrwydd a’n hunigedd a’n hofnau, ydym ni wedi galw ar Dduw i’n hachub a’n helpu?  Dychmygwn y rhyddhad a brofodd pobl a achubwyd rhag peryglon ar fôr ac ar fynydd.  Ond faint wyddom ni am y rhyddhad a’r llawenydd a ddaw wrth i Dduw ateb ein cri a’n hargyhoeddi o’i gariad a’i ras?  Y Duw sy’n clywed cri yw Duw a Thad ein Harglwydd Iesu Grist: Duw ydyw sy’n caru clywed ei bobl yn galw arno am gymorth. Beth bynnag ein hangen, gallwn alw arno; ond y gri ddyfnaf a mwyaf sylfaenol yw cri’r enaid ar i Dduw ein cadw’n ddiogel yn wyneb angau a’i fraw.  Yn hyn o beth, gellid tybio bod un ystyr a roed i ‘SOS’ yn addas, ‘Save Our Souls’. Ydi, mae ‘Achub ein heneidiau, O Dduw’ yn gri gywir a hanfodol o enau’r crediniwr.

Ond nid acronym o ‘Save Our Souls’ na ‘Save Our Ships’ na dim arall yw ‘SOS’. Backronym fyddai peth felly: rhoi arwyddocâd nad oedd yno’n wreiddiol i’r llythrennau.  Dylai’r ffaith mai yn yr Almaen y’i defnyddiwyd gyntaf ddangos nad geiriau Saesneg sydd wrth wraidd ‘SOS’.  Y gwir yw nad oes ynddo eiriau’r un iaith. A’r gair Cymraeg am backronym?  F’awgrym i ydi ‘bagronym’.    

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 03 Tachwedd, 2019