Y Jac a’r pysgodyn

Mawrth 8, 2020

Mae’n amlwg na ddeallodd y tyrfaoedd a gerddodd heibio iddi fod yr Union Jack  wedi cyhwfan ben i waered uwch Portcullis House ers tro byd. Un o adeiladau Senedd San Steffan yw hwnnw; ac ynddo mae swyddfeydd traean Aelodau Tŷ’r Cyffredin. A bod yn deg, roedd angen llygad da i sylwi ar y camgymeriad. Wedi’r cwbl, faint o’r bobl sy’n ei chwifio all ddweud os yw’r faner â’i phen i lawr ai peidio?

Nid dyma’r tro cyntaf y gwnaed y fath gamgymeriad. Roedd y faner ben i waered ar gar Theresa May ym Mharis flwyddyn yn ôl, pan oedd hi’n dal yn Brif Weinidog. Gan mor hawdd yw gwneud y camgymeriad, a chan nad yw’r rhelyw o bobl yn sylwi arno p’run bynnag, gellid tybio nad yw o bwys mawr. Ni fyddai o bwys chwaith pe na fyddai chwifio’r Union Jack ben i waered, i’r lluoedd arfog Prydeinig, yn arwydd cudd o argyfwng a pherygl. Wedi meddwl, tybed nad camgymeriad wedi’r cyfan oedd y naill achos na’r llall ond bod rhywrai, yn gyfrwys iawn, yn datgelu’r gwir. Heb os, yr oedd yn argyfwng ar Mrs May, a hithau ar fin cael ei disodli fel arweinydd ei phlaid a Phrif Weinidog. Ac o’r hyn a welwyd  am Lywodraeth newydd San Steffan, ofnir fod yna berygl mawr i’r mwyafrif ohonom dan lywodraeth yr anetholedig Dominic Cummings.

Nid yn gymaint arwydd cudd i ddynodi perygl neu argyfwng oedd amlinell o bysgodyn i’r Cristnogion cynnar ond symbol a ddefnyddid ganddynt yn wyneb gwrthwynebiad. Arwydd cudd ydoedd i alluogi credinwyr i adnabod ei gilydd mewn cyfnod o erledigaeth. Doedd arwyddocâd y symbol ddim yn amlwg i bawb. Roedd angen mwy na llygad dda i weld yr arwyddocâd hwnnw: roedd angen deall rhywbeth am ddirgelwch yr Efengyl.

I’r anghyfarwydd a’r di-gred, nid oedd arwydd y pysgodyn ar ddrws tŷ yn ddim ond llun syml. Ond i bobl Ffydd, yr oedd yn symbol cyfoethog ei ystyr. Y gair Groeg am bysgodyn yw ίχθύς (ichthus). Gwnaeth y credinwyr cynnar anagram o’r gair: ί am Iesous; χ am Xristos; θ am Theos; ύ am huios; ς am soter. Yn Gymraeg, ‘Iesu, Crist, Duw, Mab, Gwaredwr’. Felly, neges sicr symbol y pysgodyn iddynt oedd, ‘Iesu Grist, Fab Duw, Gwaredwr’. Yr un yw ei neges i Gristnogion sy’n arddangos y symbol heddiw. Ond lle gynt yr oedd yn arwydd cudd o fewn y gymdeithas Gristnogol, fe’i defnyddir bellach yn symbol cenhadol i gyhoeddi i’r byd y gwirionedd am yr Arglwydd Iesu Grist. 

Mae’n ddigon hawdd llunio symbol y pysgodyn. Caiff fod yn syml neu’n gelfydd. A does ots a yw’n wynebu i’r chwith neu’r dde. Nid ei edrychiad sydd bwysig ond ei arwyddocâd. Mor wahanol i’r faner. I lawer, mae gosod honno ben i waered yn sarhad. Wn i ddim yn union sarhad ar beth, os nad ar Brydeindod a’r Llywodraeth. Yn anfwriadol hollol y cyhoeddwyd y llun uchod, felly! 

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 08 Mawrth, 2020