Pregeth Mehefin 21, 2020 – Alwyn Pritchard

Mehefin 21, 2020

Y doeth sy’n troi

Mehefin 21, 2020

I’m clust i, mae’r ymadrodd Cymraeg yn swnio’n fwy naturiol na’r un sy’n cyfateb iddo yn yr iaith fain. Mi garwn feddwl hefyd i’r un Cymraeg gael ei fathu rai blynyddoedd yn gynharach na’r un Saesneg. Dywed Geiriadur y Brifysgol mai yn yr ugeinfed ganrif y bathwyd yr ymadrodd Cymraeg. Yn ôl geiriadur arall, yn 1930 y bathwyd y Saesneg cyfatebol, ond hanner canrif yn ddiweddarach y cafwyd y defnydd mwyaf cofiadwy ohono. Ac ar y wraig a’i defnyddiodd bryd hynny y mae’r bai am y ffaith mai cyfleu gwendid a wna’r ymadrodd i’r rhelyw o bobl  bellach.

Yn sesiwn Cwestiynau’r Prif Weinidog ddydd Mercher, roedd Keir Starmer yn sôn am dri thro pedol a wnaeth Boris Johnson erbyn hyn. Mae hwnnw’n gwadu iddo wneud y fath beth.  Oes, mae deugain  mlynedd ers i Margaret Thatcher, un o’i ragflaenwyr, yngan y geiriau enwog: ‘To those waiting with bated breath for that favourite media catchphrase, the “U” turn, I have only one thing to say. “You turn if you want to. The lady’s not for turning.”’ Ers hynny, bu’n amhosibl i wleidyddion wneud tro pedol heb gael eu cyhuddo o wendid a methiant.

Hyd y gwelaf, i fyd moduro y perthyn yr ymadroddion ‘tro pedol’ ac ‘U-turn’ yn wreiddiol: troi cerbyd yng nghanol y ffordd er mwyn newid cyfeiriad yn llwyr. Doedd dim o’i le ar dro pedol yn 1930; a chyn belled â’i fod yn ddiogel a chyfreithlon, does dim o’i le arno heddiw. Mae’n beth call i’w wneud, a does dim cywilydd iddo. Gwell hynny na dal i fynd i’r cyfeiriad anghywir.

O’i wneud yn iawn, mae tro pedol yn beth cadarnhaol. I bob pwrpas, dyna’n union yw ‘edifeirwch’ yn y Beibl. Yn lle mynd oddi wrth Dduw, mae’r sawl sydd wedi edifarhau yn mynd ato. Yn lle dilyn ei lwybr ei hun, mae wedi troi oddi amgylch ac yn mynd i gyfeiriad cwbl wahanol wrth ddilyn llwybr Duw. A does arno ddim cywilydd o’r peth. I’r gwrthwyneb yn llwyr. 

Nid yn y tro pedol y mae’r cywilydd, ond yn y llwybr a ddilynwn wrth i ni anwybyddu Duw a mynnu nad oes iddo awdurdod dros ein bywydau.   Oherwydd hynny, peidiwn â bod ofn cydnabod yr angen am dro phedol. A pheidiwn â bod ofn ei wneud gan mai rhywbeth i fod yn ddiolchgar amdano ydyw i’r Cristion; rhywbeth i ganmol Duw amdano, gan mai gras Duw yn unig sy’n galluogi pobl i droi ato.

The lady’s not for turning.’ Mae ysbryd Mrs Thatcher yn y tir o hyd. Ac nid yn y byd gwleidyddol yn unig.  Onid oes miloedd o bobl yn gwrthod â throi at Dduw, er clywed ei lais droeon yn galw arnynt i gydnabod eu beiau a throi ato am faddeuant?  Yn nheyrnas Dduw, peth cadarnhaol yw’r tro pedol neu’r edifeirwch calon y mae Efengyl Iesu Grist yn ei hawlio oddi wrthym.  Gweithred y doeth yw edifeirwch, ac nid rhywbeth i’w guddio a’i wadu.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 21 Mehefin, 2020