Torcalonnus

Tristwch o’r mwyaf fu gweld dros y dyddiau diwethaf derfysg ar strydoedd Derry a Belfast a threfi eraill yng Ngogledd Iwerddon.  Dair blynedd ar hugain i ddoe yr arwyddwyd Cytundeb Gwener y Groglith.  Mae manylion y Cytundeb yn ddieithr i’r mwyafrif o bobl, ond y mae’n amlwg er hynny mai dyma sail yr heddwch a’r cymod a’r cydweithio a gafwyd yng Ngogledd Iwerddon ers arwyddo’r Cytundeb ar Ebrill 10, 1998.

Wedi dweud hyn, mae pethau ymhell o fod yn berffaith yno. Un prawf amlwg o hynny dros y blynyddoedd fu’r ’wal heddwch’ sy’n gwahanu’r gymuned weriniaethol yn un rhan o Belfast oddi wrth y gymuned unoliaethol. Wedi blynyddoedd o ryfela a lladd, y peth olaf y bu neb call am ei wneud ers 1998 yw unrhyw beth a fyddai’n peryglu’r heddwch a sicrhawyd.

Mae’n debygol nad un rheswm yn unig sydd dros y terfysg presennol.  Ond un rheswm – ac yn dorcalonnus, o bosibl y prif reswm – yw Brexit a’i  oblygiadau.  O fewn y gymuned unoliaethol mae llawer yn ofni’r ffaith fod Brexit wedi gwanhau perthynas Gogledd  Iwerddon â gweddill y Deyrnas Unedig, a’r ofn hwnnw sydd yn rhannol beth bynnag wedi esgor ar drais y dyddiau diwethaf.

Y gwir dristwch yn hyn i gyd yw bod mwy na digon o bobl, o sawl perswâd gwleidyddol, wedi rhybuddio y gallai Brexit niweidio Cytundeb Gwener y Groglith ac ansefydlogi’r sefyllfa yng Ngogledd Iwerddon ond bod Boris Johnson a’i Lywodraeth wedi dewis anwybyddu’r cyfan er mwyn sicrhau’r ddelfryd o ‘ryddhau Prydain’.  Drwy holl saga Brexit, anodd fu peidio â meddwl nad yw’r bobl hyn yn malio dim beth a ddigwydd yn Iwerddon.  Mae’n annhebygol iawn y gwelwn yr un ohonynt yn ddigon dewr i ystyried y posibilrwydd y gall fod a wnelo Brexit unrhyw beth â’r hyn a welwyd y nosweithiau diwethaf hyn.

Am flynyddoedd, bu heddwch yng Ngogledd Iwerddon yn destun gweddi gan Gristnogion yng Nghymru ac ar draws y byd.  Mae’r hyn a welwyd ers deng niwrnod a mwy yn ysgogiad i ni weddïo o’r newydd na fydd pethau’n gwaethygu ond yr adferir heddwch a threfn yno ar unwaith.  Gweddïwn y bydd gwleidyddion ac arweinwyr o fewn y gwahanol gymunedau’n gwneud pob ymdrech i sicrhau cymod a heddwch.  Gweddïwn y daw diwedd i’r terfysg cyn bod rhagor yn cael eu hanafu a chyn i neb gael ei ladd.

Cyn gadael y Pasg, cofiwn gytundeb arall, gwell a mwy, sy’n gysylltiedig â’r Groglith: cytundeb a sicrhaodd, trwy farwolaeth ac atgyfodiad Iesu Grist, heddwch rhwng Duw a phawb sy’n credu yn y Crist hwnnw. Dyma gytundeb sicr na fydd yn methu byth am mai cytundeb a wnaed o un ochr ydyw.  Duw a’i sicrhaodd.  Nid oedd a wnelom ni a’i sefydlu ac ni allwn ei ddileu, ond gallwn trwy ras elwa arno wrth gael ein cymodi â’r Duw Byw.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 11 Ebrill, 2021.

Y stori fwyaf

A’r cwpan yn deilchion ar lawr y gegin y ddau beth yr estynnais atynt oedd brwsh a phapur newydd. Ond doedd dim papur newydd i’w gael i lapio’r darnau’n ddiogel ynddo am na phrynais un ers misoedd. Flwyddyn neu ddwy yn ôl, fyddwn i ddim wedi dychmygu bod heb bapur newydd dyddiol, ond erbyn hyn ar y radio a’r we y caf bron y cyfan o’r newyddion.

Rhaid cyfaddef bod y naill gyfrwng a’r llall yn medru bod yn ailadroddus. Nid rhyfedd hynny o gofio eu bod i bob pwrpas yn darparu newyddion bedair awr ar hugain y dydd. Cryfder y ddau gyfrwng yw’r ffordd y maent yn cyflwyno ambell i ‘stori fawr’ sy’n datblygu’n gyflym. Caiff rhai straeon sylw am ddyddiau lawer, a ninnau’n cael gwybod beth sy’n digwydd o awr i awr.

Pe byddai’r fath wasanaeth i’w gael yn y dyddiau yr oedd Crist ar y ddaear, tybed pa sylw y byddai ei groeshoeliad a’i atgyfodiad wedi ei gael, os o gwbl? A fyddai’r digwyddiadau hyn wedi dod i sylw’r gwasanaeth newyddion lleol yn Jerwsalem hyd yn oed, heb sôn am fod yn newyddion cenedlaethol a rhyngwladol? A fyddai marwolaeth y dyn ifanc o Nasareth wedi ennyn sylw o gwbl? A fyddai’r cyfryngau wedi tynnu sylw at yr anghyfiawnder a wnaed ag ef?  A fyddai penderfyniad Pilat i olchi ei ddwylo o’i achos wedi bod o ddiddordeb i unrhyw un?  A phe byddai sôn am y peth, dychmygaf y byddai cyfeillion Iesu yn mynnu gwneud unrhyw sylw yn anhysbys ac yn ddienw. Ac a fyddai Sul y Pasg a bedd gwag yn ddigon o stori?  Pe byddai, gallaf ddychmygu’r arweinwyr crefyddol yn heidio i’r stiwdio i fynnu mai twyll a chelwydd ar ran dilynwyr Iesu oedd y cyfan.   

Pwy fyddai wedi medru dychmygu na fyddai stori fwy na hon yn unman y Pasg hwnnw nac unrhyw ddydd arall cynt na wedyn? Heb help na phapur na radio na theledu na rhyngrwyd na’r cyfryngau cymdeithasol, buan yr aeth y newydd am groes a bedd gwag Iesu Grist i bob cwr o’r byd. Ac am ugain canrif wedi hynny, arhosodd yn brif stori newyddion i’r holl fyd. Pa newid bynnag a wêl y byd eto, bydd y groes a’r bedd gwag yn dal yn newydd da ac yn dal i gael eu cyhoeddi. 

Mae pobl yn barod i ddilorni’r Ffydd a phawb sy’n ei harddel. Y mae ein traddodiad crefyddol, ein diwylliant anghydffurfiol a’n bywyd eglwysig hyd yn oed dan warchae. Wyddom ni ddim beth ddaw ohonynt. Ond yr un peth a wyddom yw na fydd y newydd da am Iesu Grist yn diflannu. Ni fydd Duw yn ei adael ei hun heb dyst i’w gariad a’i ras yn yr Efengyl.  Yn naturiol, mynd a dod mae straeon y dydd, a buan iawn yr anghofiwn am ddigwyddiadau a gafodd sylw mawr am gyfnod byr. Ond ni dderfydd y sôn am Iesu.  Bydd ei groes a’i fedd gwag yn parhau yn newyddion syfrdanol nid yn unig tra pery byd ond i dragwyddoldeb.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Sul y Pasg, 04 Ebrill, 2021.