Yn un

O’r eiliad y gorffennodd y gêm roedd yr hyn a ddigwyddodd yn anochel. Nid yn gywir nac yn dderbyniol nac yn rheidrwydd. Ond yn y gymdeithas sydd ohoni, yn arbennig yn sgil Brexit ac ymdrechion diflino Llywodraeth Boris Johnson i wneud pawb sy’n wahanol (mewn unrhyw ffordd) yn elyn i’w ddelfryd ef o’r hyn sy’n ‘Brydeinig’, roedd yn anochel y deuai hiliaeth ffiaidd i’r golwg cyn pen dim.

Go brin fod Alan Shearer ac eraill yn credu eu geiriau eu hunain na fyddai neb yn pwyntio bys at y chwaraewyr a fethodd â sgorio’r ciciau o’r smotyn. Does bosibl eu bod mor naïf â hynny. Mae’r wasg Seisnig wedi hen arfer â sarhau tîm pêl droed Lloegr. Mor aml y gwnaed arwyr cenedl yn destun gwawd am iddynt feiddio â cholli gêm. Mae chwalu delwau’n rhan o ddiwylliant pêl droed Lloegr. I lawer, gwaetha’r modd, cam bychan iawn sydd o hynny at yr ymosodiadau hiliol a gaed yr wythnos ddiwethaf.  A bellach yn y gymdeithas ôl-Frexit, i lawer o bobl a gofleidiodd y rhethreg am ‘gael eu gwlad yn ôl’ gwlad y bobl wynion yw hi yn gyntaf ac yn bennaf.  Ac i’r bobl hynny, mae’r camgymeriad lleiaf ar gae pêl droed yn hen ddigon o reswm i boeri llysnafedd eu casineb at hogiau yn eu harddegau hwyr a’u hugeiniau cynnar.

Diolch am hynny, clywyd pobl yn codi llais yn erbyn yr hiliaeth wenwynllyd hon. Maddeued Duw i mi os wyf yn anghywir, ond nid yw’n ymddangos i mi fod Mr Johnson a’i Lywodraeth yn barod i gydnabod y clwyf difäol hwn. Er gwaethaf pob apêl gan Gareth Southgate a’i chwaraewyr ar y dorf i beidio â bwio anthem yr Eidal, roedd y bwio i’w glywed yn glir o’i dechrau i’w diwedd nos Sul. Ddydd Llun, roedd Mr Johnson yn cyhoeddi’n gwbl ddigywilydd na chlywodd o na bw na be – ac yn sicr na bw na bw – yn ystod yr anthem!  Sôn am gau llygad a throi clust fyddar, a gwrthod cydnabod problem enfawr a chwbl amlwg!

Mor drasig o eironig y sôn gan hwn am gymdeithas gyfartal y gwledydd hyn. Gweddïwn y daw Llywodraeth Mr Johnson i ffieiddio pob ffurf ar hiliaeth a phob mynegiant ohoni, a mynd i’r afael â’r drwg hwn. Gweddïwn y daw llawer o’r bobl a ysgrifennodd bethau erchyll yr wythnos ddiwethaf i weld mai’r un yw pobl o bob lliw: yr un o ran natur, yr un eu hanghenion, yr un eu gwendidau a’u pechodau, yr un eu dyheadau, yr un eu gallu i garu a’u  hiraeth am gael eu caru, a’r un mor fregus a thueddol o gael eu clwyfo.

Dylai Cristnogion werthfawrogi hyn yn well na neb, a hwythau’n credu mai’r un yw pawb yng ngolwg Duw. Yr un yw angen pobl – o bob hil a lliw a chred – a’r un yw addewid rasol yr Efengyl i bawb a gredo yn Iesu Grist. Gwir y gair fod pawb sydd ‘yng Nghrist’ yn un. Ac ymhlith y rhain trwy ras Duw y mae’r olaf i gicio pêl yn Wembley nos Sul, y Cristion ifanc Bukayo Saka. Gweddïwch drosto fo a’i gyd chwaraewyr.  

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 18 Gorffennaf, 2021.

Nac anghofia

Ar y chwith: Y ddau adeilad a ddymchwelwyd ym Mangor

Roedd dydd Mercher yn ddiwrnod i’w gofio ym Mangor gydag ail agor y rhan o’r Stryd Fawr a gaewyd i draffig ers mis Rhagfyr 2019.  Newydd da yn wir i berchnogion busnesau a thrigolion fel ei gilydd. Ond os na fuoch ar gyfyl y rhan honno o’r ddinas yn ddiweddar mae’n debyg eich bod wedi anghofio am yr anghyfleuster y bu raid iddynt ei ddioddef ers deunaw mis.

Roedd dydd Mercher yn ddiwrnod da hefyd i bobl a fethodd â phrynu ffôn neu gyfrifiadur neu ddodrefn o Ikea a sawl peth arall ers mis Mawrth. Os oedd ceir a loris yn hwylio heibio i siopau a chaffis ym Mangor roedd llong enfawr yn codi angor yng Nghamlas Suez er mwyn ail gychwyn ei mordaith i Rotterdam a Felixstowe. Mae tri mis ers i’r Evergiven gael ei rhyddhau wedi iddi lwyddo i gau’r Gamlas am wythnos, ond rhwystrwyd hi rhag gadael y Suez nes y byddai ei pherchnogion ac awdurdodau’r Gamlas wedi cytuno ar delerau iawndal. Wedi’r sylw mawr a gafodd yr Evergiven ar y pryd, prin y clywyd amdani ers hynny.

Heb iddynt effeithio’n uniongyrchol arnom ni, buan yr anghofiwn bethau a digwyddiadau a hawliodd ein sylw am gyfnod. Gall helyntion a dioddefiadau pobl fynd yn angof.  Ac mae hyd yn oed ein cof am bobl yn medru pallu’n gynharach nag a ddymunem. Braf yw cofio nad yw ein Duw’n anghofio, ond bod popeth amdanom yn hysbys iddo. Nid aeth, ac nid â’r un peth amdanom yn angof iddo Ef.

Un o wirioneddau sylfaenol y Ffydd yw bod Duw’n cofio amdanom. Mae hynny’n amlwg yn Llyfr Exodus: ‘Clywodd Duw eu cwynfan, a chofiodd ei gyfamod ag Abraham, Isaac a Jacob’ (Ex. 2:24). Fel y dywed Duw trwy’r proffwyd Eseia, ‘Fe allant hwy anghofio, ond nid anghofiaf fi di’ (Es. 49:15). Er pob gwrthryfel yn ei erbyn mae Duw’n cofio’i bobl gan eu caru a’u trin â gras a thrugaredd. Coron y cofio hwn oedd dyfodiad Iesu Grist i’r byd i gyflawni ei waith achubol.

Meddai Ioan, ‘Yr ydym ni’n caru, am iddo ef yn gyntaf ein caru ni’ (1 Ioan 4:19). Yn yr un modd, yr ydym ni’n cofio am iddo ef yn gyntaf ein cofio ni. Ond mor rhwydd yw anghofio’r hyn a wnaeth Duw trosom. A thrwy hynny anghofio nid yn unig y ddyletswydd  i garu Duw ond i garu ein gilydd. Gwybod fod Duw wedi’n cofio a’n caru sy’n ein cymell i gofio eraill a’u caru. Ond rywsut, o anghofio cariad Duw buan yr oera ein cariad at eraill. Buan iawn y collwn olwg ar anghenion pobl a’u trafferthion.

Peth dieithr i’r Apostol Pau oedd y fath anghofrwydd. ‘Nid wyf fi’, meddai, ‘wedi peidio â diolch amdanoch, gan eich galw i gof yn fy ngweddïau’ (Eff. 1:16); ac ‘nid ydym yn peidio â gweddïo drosoch’ (Col.1:9). Boed i Dduw ein nerthu i’w garu Ef, a charu’n gilydd gan gofio bob amser anghenion y naill a’r llall. A thrwy ei ras na foed i amser nac absenoldeb na phellter beri i ni anghofio.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 11 Gorffennaf, 2021.

Cywir a chlir

Braf iawn ydi gweld cwmnïau preifat o bob math yn defnyddio’r Gymraeg ar arwyddion pan nad yw’r Gyfraith yn eu gorfodi i wneud hynny. Mae ambell arwydd gwallus i’w gweld o bryd i’w gilydd, ond gwell gennyf hynny na dim Cymraeg o gwbl. Trueni (o ran y gost a’r ymdrech iddynt hwy) yw bod rhai cwmnïau’n anwybyddu neu o bosibl yn anymwybodol o’r help sydd ar gael i ddarparu arwyddion Cymraeg cywir.

Camgymeriad a wnaed gan lawer dros y blynyddoedd fu dibynnu ar bethau fel Google Translate ar y We Cafwyd cyfieithiadau gwachul ar brydiau. Ond mae’r gwasanaeth hwnnw ac eraill wedi gwella cryn dipyn. Does dim o’i le ar ymdrech Google Translate i drosi ‘Do not leave valuables in your car’ i ‘Peidiwch â gadael pethau gwerthfawr yn eich car’. Tebyg yw cynigion sawl gwasanaeth cyfieithu cyflym ar lein. O ble felly y daeth yr ymgais hon a welais y dydd o’r blaen: ‘Peidiwch a gadeal personol gwerthfawr yn y modur’? 

Fel y soniais, gwell Cymraeg gwallus na dim Cymraeg o gwbl.  Ond trueni na fyddai cwmnïau’n gweld bod modd osgoi camgymeriadau amlwg trwy ddefnyddio gwasanaeth cyfieithu dibynadwy. Roeddwn yn deall mai ‘gadael’ oedd ‘gadeal’, ond doeddwn i ddim yn siŵr beth na ddylwn ei adael yn y modur!  Ai fi fy hun oedd y ‘personol gwerthfawr’ tybed? Ynteu rywun arall a allai fod yn y car efo mi?  Doedd yr arwydd ddim yn gywir nac yn glir.

A dyna ddwy egwyddor lywodraethol i bawb sy’n ymdrin â Gair Duw. Mae cywirdeb yn amlwg yn holl bwysig i gyfieithwyr y Beibl gan fod rhaid trosi geiriau’r ysgrythurau’n gywir. Rhaid i unrhyw gyfieithiad hefyd fod mor glir â phosibl er mwyn bod yn ddealledig i bwy bynnag sy’n ei ddarllen. Dyna’r her y mae pawb sy’n cyfieithu’r Beibl i unrhyw iaith yn dal i’w hwynebu.

Ond nid cyfieithwyr yn unig gan mai’r her i bawb sy’n trafod y Beibl ac yn trosglwyddo’i neges hefyd yw gwneud hynny’n gywir, heb ystumio’r geiriau na’u cam esbonio. A hyd y bo modd  mae angen cyflwyno’r neges yn glir, fel ei bod yn gwbl ddealledig. Yn amlwg, ni ellir gwneud hynny heb ofal mawr a heb y parch mwyaf at Dduw a’i Air. Trwy gymorth a gras Duw y ceisiwn fod yn ffyddlon yn hyn o beth. Nid gwaith rhwydd mo hyn gan nad trafod darn o lenyddiaeth na syniadau dynol a wneir ond ymgodymu â Gair Duw a’i gyhoeddi er mwyn ennyn yr ymateb y mae’r Arglwydd ei hun yn ei ddisgwyl.  Gair y Duw Byw ydyw ac mae arnom angen cymorth yr Ysbryd Glân i’w ddeall i ddechrau, ac yna i’w drosglwyddo i eraill.  Heb y cymorth hwnnw, aneffeithiol fydd tystiolaeth yr Eglwys, ac nid syndod os erys y Beibl yn llyfr tywyll, amhosibl i’w ddeall ac amherthnasol i bawb a’i darlleno. Ond o gael yr Ysbryd Glân yn goleuo’r Gair ac yn grymuso’r tystion bydd gobaith i bobl gael eu hargyhoeddi o wirionedd y Beibl a dod i adnabod y Duw sy’n llefaru trwyddo.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 04 Gorffennaf, 2021.