Anghymwynas fawr

Yn gam neu gymwys, mae arweinwyr gwleidyddol y Deyrnas Unedig ar hyd y blynyddoedd wedi medru cymryd yn ganiataol fod yna barch at ei threfn lywodraeth a’i senedd ar draws y byd. Maent wedi credu mai San Steffan yw mam holl seneddau’r byd, a bod ein democratiaeth yn batrwm diogel i bawb ar draws y byd. Ac maent wedi cymryd yn ganiataol fod y byd i gyd yn deall ac yn cydnabod hynny. Doedd dim rhaid perswadio neb: roedd y peth yn amlwg i bawb. Ond mae’n wahanol erbyn hyn.

Ar lwyfan rhyngwladol COP26 yn Glasgow meddai Mr Johnson: “Rwy’n wirioneddol gredu nad yw’r Deyrnas Unedig unman yn agos i fod yn wlad lygredig, ac nid yw ein sefydliadau’n bwdr chwaith.” Ac yn Nhŷ’r Cyffredin union wythnos wedyn meddai: “Rwy’n credu bod yr ymosodiadau cyson hyn ar lefelau llygredd a sleaze y Deyrnas Unedig yn gwneud anghymwynas enfawr â biliynau o bobl ar draws y byd … Dyma un o’r democratiaethau glanaf yn y byd.”

Roedd ei eiriau yn Nhŷ’r Cyffredin yn amwys. Bron nad oedd yn cydnabod bodolaeth y llygredd ac yn beio’r bobl sy’n tynnu sylw ato, gan roi’r argraff mai’r ‘anghymwynas’ yw beirniadu’r llygredd, yn hytrach na’r llygredd ei hun. Mae’n debyg mai ‘anghymwynas’ â Mr Johnson fyddai awgrymu mai dyna oedd ei fwriad. Ond mae sawl peth ynglŷn â’i eiriau’n peri pryder, a dyma dynnu sylw at ddau o’r pethau hynny sy’n rhybudd i bawb ohonom mewn rhyw ffordd.

Wrth amddiffyn y Deyrnas Unedig a’i democratiaeth rhag y cyhuddiadau o lygredd mae Mr Johnson yn gwneud camgymeriad sylfaenol o uniaethu ei lywodraeth ei hun â’r wladwriaeth a’i democratiaeth. Mae hynny yn fwriadol ar ei ran, ond ni ddylai wneud hynny. Ni ddylem ninnau chwaith leihau ein heuogrwydd trwy geisio gwneud eraill yn gyfrifol amdano. Mor rhwydd yw beio pobl ac eglwys ac amgylchiadau am bethau yr ydym ni, a neb arall wir, yn euog ohonynt.  

Poenus oedd gwrando ar Mr Johnson yn canmol democratiaeth San Steffan gan fynnu ei bod hi, a’i lywodraeth a fo’i hunan gyda hi yn ôl yr awgrym, ymysg ‘y glanaf yn y byd’. Geiriau Llyfr Deuteronomium ddaeth i’m meddwl: ‘Gad i ddieithryn dy ganmol, ac nid dy enau dy hun; un sy’n estron, ac nid dy wefusau dy hun’ (27:2). Onid llawer mwy gweddus yw i eraill ein canmol na’n bod ni’n ein canmol ein hunain?  Oni ddylai ein daioni a’n cariad a’n hufudd-dod i Dduw fod yn amlwg i eraill trwy ein hymddygiad a’n gweithredoedd yn hytrach na’n bod ni’n teimlo bod rhaid i ni ddweud wrth bawb mor dda ydym!   Dyna’n sicr yr hyn a ddysgai ein Harglwydd a’n Gwaredwr i ni: ‘Boed i’ch goleuni chwithau lewyrchu gerbron eraill, er mwyn iddynt weld eich gweithredoedd da chwi a gogoneddu eich Tad, yr hwn sydd yn y nefoedd’ (Mathew 5:16).

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 21 Tachwedd 2021