Torcalonnus

Tristwch o’r mwyaf fu gweld dros y dyddiau diwethaf derfysg ar strydoedd Derry a Belfast a threfi eraill yng Ngogledd Iwerddon.  Dair blynedd ar hugain i ddoe yr arwyddwyd Cytundeb Gwener y Groglith.  Mae manylion y Cytundeb yn ddieithr i’r mwyafrif o bobl, ond y mae’n amlwg er hynny mai dyma sail yr heddwch a’r cymod a’r cydweithio a gafwyd yng Ngogledd Iwerddon ers arwyddo’r Cytundeb ar Ebrill 10, 1998.

Wedi dweud hyn, mae pethau ymhell o fod yn berffaith yno. Un prawf amlwg o hynny dros y blynyddoedd fu’r ’wal heddwch’ sy’n gwahanu’r gymuned weriniaethol yn un rhan o Belfast oddi wrth y gymuned unoliaethol. Wedi blynyddoedd o ryfela a lladd, y peth olaf y bu neb call am ei wneud ers 1998 yw unrhyw beth a fyddai’n peryglu’r heddwch a sicrhawyd.

Mae’n debygol nad un rheswm yn unig sydd dros y terfysg presennol.  Ond un rheswm – ac yn dorcalonnus, o bosibl y prif reswm – yw Brexit a’i  oblygiadau.  O fewn y gymuned unoliaethol mae llawer yn ofni’r ffaith fod Brexit wedi gwanhau perthynas Gogledd  Iwerddon â gweddill y Deyrnas Unedig, a’r ofn hwnnw sydd yn rhannol beth bynnag wedi esgor ar drais y dyddiau diwethaf.

Y gwir dristwch yn hyn i gyd yw bod mwy na digon o bobl, o sawl perswâd gwleidyddol, wedi rhybuddio y gallai Brexit niweidio Cytundeb Gwener y Groglith ac ansefydlogi’r sefyllfa yng Ngogledd Iwerddon ond bod Boris Johnson a’i Lywodraeth wedi dewis anwybyddu’r cyfan er mwyn sicrhau’r ddelfryd o ‘ryddhau Prydain’.  Drwy holl saga Brexit, anodd fu peidio â meddwl nad yw’r bobl hyn yn malio dim beth a ddigwydd yn Iwerddon.  Mae’n annhebygol iawn y gwelwn yr un ohonynt yn ddigon dewr i ystyried y posibilrwydd y gall fod a wnelo Brexit unrhyw beth â’r hyn a welwyd y nosweithiau diwethaf hyn.

Am flynyddoedd, bu heddwch yng Ngogledd Iwerddon yn destun gweddi gan Gristnogion yng Nghymru ac ar draws y byd.  Mae’r hyn a welwyd ers deng niwrnod a mwy yn ysgogiad i ni weddïo o’r newydd na fydd pethau’n gwaethygu ond yr adferir heddwch a threfn yno ar unwaith.  Gweddïwn y bydd gwleidyddion ac arweinwyr o fewn y gwahanol gymunedau’n gwneud pob ymdrech i sicrhau cymod a heddwch.  Gweddïwn y daw diwedd i’r terfysg cyn bod rhagor yn cael eu hanafu a chyn i neb gael ei ladd.

Cyn gadael y Pasg, cofiwn gytundeb arall, gwell a mwy, sy’n gysylltiedig â’r Groglith: cytundeb a sicrhaodd, trwy farwolaeth ac atgyfodiad Iesu Grist, heddwch rhwng Duw a phawb sy’n credu yn y Crist hwnnw. Dyma gytundeb sicr na fydd yn methu byth am mai cytundeb a wnaed o un ochr ydyw.  Duw a’i sicrhaodd.  Nid oedd a wnelom ni a’i sefydlu ac ni allwn ei ddileu, ond gallwn trwy ras elwa arno wrth gael ein cymodi â’r Duw Byw.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 11 Ebrill, 2021.

Y stori fwyaf

A’r cwpan yn deilchion ar lawr y gegin y ddau beth yr estynnais atynt oedd brwsh a phapur newydd. Ond doedd dim papur newydd i’w gael i lapio’r darnau’n ddiogel ynddo am na phrynais un ers misoedd. Flwyddyn neu ddwy yn ôl, fyddwn i ddim wedi dychmygu bod heb bapur newydd dyddiol, ond erbyn hyn ar y radio a’r we y caf bron y cyfan o’r newyddion.

Rhaid cyfaddef bod y naill gyfrwng a’r llall yn medru bod yn ailadroddus. Nid rhyfedd hynny o gofio eu bod i bob pwrpas yn darparu newyddion bedair awr ar hugain y dydd. Cryfder y ddau gyfrwng yw’r ffordd y maent yn cyflwyno ambell i ‘stori fawr’ sy’n datblygu’n gyflym. Caiff rhai straeon sylw am ddyddiau lawer, a ninnau’n cael gwybod beth sy’n digwydd o awr i awr.

Pe byddai’r fath wasanaeth i’w gael yn y dyddiau yr oedd Crist ar y ddaear, tybed pa sylw y byddai ei groeshoeliad a’i atgyfodiad wedi ei gael, os o gwbl? A fyddai’r digwyddiadau hyn wedi dod i sylw’r gwasanaeth newyddion lleol yn Jerwsalem hyd yn oed, heb sôn am fod yn newyddion cenedlaethol a rhyngwladol? A fyddai marwolaeth y dyn ifanc o Nasareth wedi ennyn sylw o gwbl? A fyddai’r cyfryngau wedi tynnu sylw at yr anghyfiawnder a wnaed ag ef?  A fyddai penderfyniad Pilat i olchi ei ddwylo o’i achos wedi bod o ddiddordeb i unrhyw un?  A phe byddai sôn am y peth, dychmygaf y byddai cyfeillion Iesu yn mynnu gwneud unrhyw sylw yn anhysbys ac yn ddienw. Ac a fyddai Sul y Pasg a bedd gwag yn ddigon o stori?  Pe byddai, gallaf ddychmygu’r arweinwyr crefyddol yn heidio i’r stiwdio i fynnu mai twyll a chelwydd ar ran dilynwyr Iesu oedd y cyfan.   

Pwy fyddai wedi medru dychmygu na fyddai stori fwy na hon yn unman y Pasg hwnnw nac unrhyw ddydd arall cynt na wedyn? Heb help na phapur na radio na theledu na rhyngrwyd na’r cyfryngau cymdeithasol, buan yr aeth y newydd am groes a bedd gwag Iesu Grist i bob cwr o’r byd. Ac am ugain canrif wedi hynny, arhosodd yn brif stori newyddion i’r holl fyd. Pa newid bynnag a wêl y byd eto, bydd y groes a’r bedd gwag yn dal yn newydd da ac yn dal i gael eu cyhoeddi. 

Mae pobl yn barod i ddilorni’r Ffydd a phawb sy’n ei harddel. Y mae ein traddodiad crefyddol, ein diwylliant anghydffurfiol a’n bywyd eglwysig hyd yn oed dan warchae. Wyddom ni ddim beth ddaw ohonynt. Ond yr un peth a wyddom yw na fydd y newydd da am Iesu Grist yn diflannu. Ni fydd Duw yn ei adael ei hun heb dyst i’w gariad a’i ras yn yr Efengyl.  Yn naturiol, mynd a dod mae straeon y dydd, a buan iawn yr anghofiwn am ddigwyddiadau a gafodd sylw mawr am gyfnod byr. Ond ni dderfydd y sôn am Iesu.  Bydd ei groes a’i fedd gwag yn parhau yn newyddion syfrdanol nid yn unig tra pery byd ond i dragwyddoldeb.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Sul y Pasg, 04 Ebrill, 2021.

A roed erioed

A ninnau’n byw dan gysgod Covid-19 ers dros flwyddyn, oedden ni wir angen cael ein hatgoffa o’r ffaith y gall un peth annisgwyl effeithio ar filiynau o bobl?  Ond dyna ddigwyddodd wedi i’r Ever Given  droi wysg ei hochr yng nghanol Camlas Suez.  Aeth y llong gynwysyddion anferth yn sownd, gan rwystro pob llong arall rhag tramwyo’r Gamlas.

Gwelwyd lluniau o lynges fechan o dynfadau ac un jac-codi-baw bach unig yn ymdrechu’n ofer i symud y llong.  Yn anochel braidd, daeth y rhain yn destun sbort i rai ar y We ac yn y Wasg am eu hymdrechion tila.  I lawer, mae’r hyn a gofiwn ar Sul y Blodau hefyd yn destun sbort. Sut all dyn a deithiai ar gefn asyn ac a fyddai o fewn dyddiau’n marw ar groes fod yn berthnasol i’w bywydau hwy?  

Erbyn bore ddoe, roedd perchnogion y llong yn obeithiol o fedru ei rhyddhau cyn diwedd y dydd.  O bosibl y bydd hynny wedi digwydd cyn i chi ddarllen y geiriau hyn.  Ond rhywbeth arall a’m trawodd y dyddiau diwethaf oedd bod yna gant a mil o bobl yn doethinebu ynglŷn â’r ffordd o ryddhau’r llong: pawb â’i syniad a phawb yn arbenigwr.

Mae’n debyg y daw’r gwir arbenigwyr i ben â’r gwaith o symud y llong, a hynny gobeithio mor fuan â phosibl. O gofio bod, ar gyfartaledd, 51 llong yn tramwyo’r Gamlas bob dydd, mae pob awr yn cymhlethu pethau i’r cwmnïau llongau a phawb sy’n dibynnu arnynt ar draws y byd. Anodd ydi dychmygu’r anghyfleustra a’r gost a achoswyd gan y digwyddiad hwn. 

Wedi ein dal yn sownd ydym ninnau, yn gaeth i bechod a’r condemniad sydd arnom am nad ydym wedi caru Duw a chadw ei orchmynion yn llawn. A heb obaith ydym er gwaetha’r cyfan a ddywed myrdd o arbenigwyr wrthym am y rhyddhad honedig o’r caethiwed hwnnw trwy feithrin gwybodaeth neu ddaioni neu grefydd neu ddylanwadau da.  Mae gan y tynfad gwannaf a’r jac-codi-baw lleiaf fwy o obaith i  symud y llong nag sydd gan y pethau hyn i’n hachub ni.

Y Duw tragwyddol yw’r arbenigwr, a chanddo ef y mae’r gallu i’n rhyddhau o’r baw a’r mwd sy’n ein dal yn gaeth.  A rhyfeddod pethau yw mai trwy’r dyn a wnaed yn wawd a thestun sbort i’r byd y gwnaeth Duw hynny.  Trwy’r un a dlodwyd ac a ddirmygwyd – trwy ddyn yr asyn a’r groes – y rhyddhaodd Duw ei bobl o gaethiwed pechod a’u gosod ar lwybr rhyddid a bywyd.  Yng nghynllun tragwyddol a pherffaith Duw, Crist yw’r Mab a roddwyd i’n rhyddhau ni trwy iddo ef ei hun fynd yn sownd yn ein lle.  Dyna’n union  a wnaeth wrth gymryd ein beiau arno’i hun a dioddef ein cosb.  Yr un a roed yn Waredwr cyn creu’r byd a chyn bod angen am waredigaeth yw Iesu Grist.   Ac ar Sul y Blodau, diolchwn fod yr un a roed erioed – yr Ever Given – wedi dod i’n tynnu o gaethiwed i’r rhyddid a’r bywyd sydd i ni trwyddo.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Sul y Blodau, 28 Mawrth, 2021.

Yn hwyr y dydd

Wel, dyna beth oedd siom.  A dyna beth oedd munud a hanner hir iawn, o’r eiliad y trodd y cloc yn goch i ddynodi bod pedwar ugain munud y gêm ar ben i’r eiliad y sgoriodd Ffrainc y cais a gipiodd y fuddugoliaeth a’r Gamp Lawn o ddwylo’r Cymry. Mae’n rhaid cydymdeimlo â’r chwaraewyr a ddaeth mor agos at gyflawni camp na fyddai neb ond hwy eu hunain o bosibl wedi credu a fyddai’n bosibilrwydd o gwbl ar ddechrau Pencampwriaeth Rygbi’r Chwe Gwlad ychydig wythnosau’n ôl.  Mae colli unrhyw gêm yn yr eiliadau olaf yn boenus, a’r golled yn eiliadau olaf y Bencampwriaeth neithiwr ganwaith gwaeth. 

Bydd llawer ohonoch yn dal i deimlo’r siom heddiw.  Erbyn hyn, bydd ambell un ohonoch wedi cael golwg eto ar rai o ddigwyddiadau a phenderfyniadau allweddol y gêm ac yn sylweddoli y gallasai pethau’n rhwydd iawn fod yn wahanol. Wedi gwylio pum gêm Cymru, a mwynhau cyffro ac antur yr ymdrech lew ac annisgwyl i sicrhau Camp Lawn arall, mae’n debyg eich bod er y siom yn eithriadol falch o’r tîm. Bu’n dymor llwyddiannus, ac y mae i bob cefnogwr gysur mawr yn hynny.

Ond dychmygwch y llawenydd pe byddai Cymru wedi ennill.  Mi fyddwn i’n sicr wedi dathlu, ond mi fyddwn wedi teimlo hefyd na fyddai gennyf hawl i wneud hynny.  Fel Cymro, mi wnaf ddathlu llwyddiant pob Cymro a Chymraes ym myd chwaraeon. Fedraf fi ddim hyd yn oed gofio enw’r Cymro a enillodd Bencampwriaeth Ddartiau’r Byd, ond mi wnes i ddathlu efo fo er na welais eiliad o’r twrnamaint cyn y rownd derfynol.  Ac mae’n rhaid i mi gyfaddef mai stori debyg fu hi dros y chwe wythnos ddiwethaf. Munudau yn unig a welais o’r holl gystadleuaeth am wahanol resymau, a dim ond yr ail hanner welais i neithiwr. 

Ond roeddwn yn barod i ddathlu er y byddai gan y rhai ohonoch na chollodd yr un eiliad sail ddigonol dros ddweud na fyddai gennyf hawl i wneud hynny mewn gwirionedd. Siarad felly wnâi’r gweithwyr yn un o ddamhegion Iesu a gwynai bod y gweithwyr a ddaeth i’r winllan ar yr awr olaf yn cael yr un cyflog â hwy a fu’n gweithio ers y bore (Math. 20:1-16).  Neges Iesu yn y ddameg yw bod bendithion teyrnas Dduw i bawb sy’n credu ynddo, pryd bynnag y gwnân nhw hynny.  Mae’r bywyd tragwyddol yn rhodd Duw i rywun sy’n dod i gredu ar yr unfed awr â’r ddeg, lawn cymaint ag i’r sawl a fu’n Gristion am ran helaethaf ei oes.  Nid yw’r Cristion yn gwarafun gras a chariad Duw i neb, ond yn llawenhau o weld pobl yn troi at Grist, pryd bynnag y gwnânt hynny. Yn y nefoedd, fydd yna ddim edliw i neb eu bod wedi oedi cyn credu’r Efengyl a derbyn Iesu Grist yn Waredwr. Ac yn y nefoedd, fydd yna ddim siom na thristwch: dim ond llawenydd a diolch am y gras a roddodd i ni er ein beiau ddrws agored i bresenoldeb Duw.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 21 Mawrth, 2021.

Galwad cynnar

Bore Sadwrn arall, a dau alwad cynnar. Roedd y naill, ar y radio gan Gerallt Pennant, yn ddigon derbyniol ond nid felly’r llall dros y ffôn gan lais dieithr yn honni ei fod yn ffonio ar ran Cyllid Y Wlad i’m rhybuddio fy mod ar fin cael fy arestio am dwyll treth oni bai fy mod yn ‘pwyso botwm 1’ ar y ffôn i drafod y mater.  Mi ddylwn fod wedi awgrymu iddo y byddai gwrando ar Mr Pennant a’i gyfeillion yn well defnydd o’i amser nag aflonyddu ar greaduriaid diniwed ben bore. Ond wnes i ddim ond pwyso’r botwm coch i derfynu’r alwad.

Dim ond un o nifer o alwadau tebyg oedd hwn: galwadau maleisus sy’n ceisio twyllo pobl i ddatgelu manylion cyfrifon banc yw llawer o’r rhain, a thristwch pethau yw bod llawer yn cael eu rhwydo gan y twyllwyr milain hyn. Mor werthfawr yw cofio na ddylem ddatgelu manylion am gyfrifon a chardiau banc i neb sy’n ein ffonio’n annisgwyl. Ac mor bwysig yw gwybod pwy y medrwn ymddiried ynddynt.

I lawer o bobl mae galwad yr Eglwys mor ddieithr â’r alwad ffôn honno. Yn aml iawn, un alwad ymhlith nifer yw hi.  Un llais ymhlith myrdd o leisiau eraill yw ein llais ni fel eglwys leol. Tybed  sawl un ohonoch a gafodd yr wythnos ddiwethaf amlen trwy’r post wedi ei chyfeirio ‘To my neighbour’ ac ynddi bamffledyn oddi wrth y Tystion Jehofa? Beth a phwy ddylai pobl, a  ninnau gyda hwy, ei gredu?

Wrth bwyso a mesur yr hyn a glywn ac a ddarllenwn am grefydd, ystyriwn i ddechrau a oes eraill yn dweud yr un peth.  Mae ambell un yn pedlera syniad neu gred nad oes fawr o neb arall yn eu harddel. Ystyriwn wedyn a yw’r hyn a gyhoeddir yn gyson â’r hyn y mae’r Eglwys Gristnogol wedi ei gredu ar hyd y canrifoedd. Os nad ydyw, mae’n rhaid wrth ofal mawr.

Ond y mae ystyriaeth bwysicach eto. A yw’r neges a rennir yn gyson â’r hyn a ddatguddir yn Y Beibl?  A yw’r hyn a ddywed pobl am Dduw’n cyd-fynd â’r hyn a ddywed y Beibl amdano? Dyna’r maen prawf terfynol. Os nad yw’r hyn a ddysgir am Iesu Grist a’r Ffydd yn gyson â’r hyn a welwn ar dudalennau’r Beibl, gallwn gymryd yn ganiataol na ddylid ymddiried ynddo.

Mae’r un peth yn wir wrth reswm am ein neges ninnau. ‘Nid ein pregethu ein hunain ydym’ meddai Paul wrth yr  eglwys yng Nghorinth, ‘ond Iesu Grist yn Arglwydd’  (2 Cor. 4:5). Nid ein barn na’n syniadau ein hunain yr ydym i’w cyhoeddi, ond y gwirioneddau a ddatguddiwyd yng Ngair Duw. Ac felly mae ar bob pregethwr, ond hefyd ar bob un o dystion Crist, gyfrifoldeb i sicrhau hyd eithaf ei allu fod yr hyn a ddywed wrth eraill yn enw’r Ffydd yn gwbl gyson â’r Gair hwnnw. Dim ond felly y byddwn yn bobl y gall eraill ymddiried ynom i gyflwyno iddynt yn ffyddlon a dibynadwy’r gwir am Dduw ac am y ffordd ato trwy ei annwyl Fab Iesu Grist.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 14 Mawrth, 2021.