“C’mon Cymru … eto!”

Wel, er mawr siom, pharodd o ddim yn hir. Ar un wedd, ‘Digwyddodd, darfu, megis seren wib’, a hynny’n fwy fyth am fod y golled yn erbyn Iran wedi dod yng ngêm gyntaf yr ail gylch o gemau. Ond os mai troi am adref fydd raid wedi’r gêm yn erbyn Lloegr nos Fawrth, nid oes unrhyw gywilydd nac unrhyw awgrym o weld bai. Oes, mae yna rywfaint o siom na welwyd chwaraewyr Cymru ar eu gorau hyd yma, ond dim ond balchder sydd o fod wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd am y tro cyntaf ers dros drigain mlynedd. Ie, balchder a diolch i’r rheolwr Rob Page a’r garfan gyfan, a diolch yn arbennig i’r chwaraewyr dawnus a fu’n allweddol i lwyddiant ein tîm cenedlaethol dros y degawd  diwethaf.

Ac eto, pwy a ŵyr beth a ddigwydd?  Gall fod y paragraff uchod yn gyn-amserol gan nad yw’r cyfan ar ben eto. Rydan ni dal yng Nghwpan y Byd. Y mae yna obaith. Os curwn ni’r Saeson (a hynny o 4 gôl i 0 os na fydd y gêm rhwng Iran ac America’n gorffen yn gyfartal) byddwn dal yno. Rwy’n genfigennus o’r chwaraewyr gan mai nhw yn unig fedr wneud unrhyw beth i’n cadw yn y gystadleuaeth. Dim ond gwylio a chwysu all pawb arall ei wneud. Ond beth bynnag a ddigwydd, mae’r hogia’n arwyr gwlad. Hyd yn oed os digwydd y gwaethaf eleni a bod y tlws a phêl droed o’r diwedd yn ‘dod adref’ bydd y ffaith fod Cymru wedi cyrraedd y rowndiau terfynol, i ni, yn fwy o gamp o lawer.

Pwy a ŵyr beth a ddaw? Pwy a ŵyr na chawn ni cyn hir dîm cystal â’r un a gafodd y fath lwyddiant dros y blynyddoedd diwethaf? Mae llawer yn ofni bod y dyddiau euraidd drosodd, ond pwy all ddweud nad yw’r gorau eto i ddod?  Mae gan bawb ei obaith, ac mi ddaliaf i obeithio er gwaetha’r ofnau a’r amheuon i gyd.

Peth anodd ydi byw efo’r ofn y gallai’r gorau fod o’r tu cefn i ni, a hynny’n aml mewn pethau pwysicach o lawer na phêl droed. Ond yr un peth nad oes raid i ni ofni hynny yn ei gylch yw’r bywyd a gynnigir i ni trwy ffydd yn Iesu Grist. ‘Yr wyf fi,’ meddai, ‘wedi dod er mwyn i ddynion gael bywyd, a’i gael yn ei holl gyflawnder’ (Ioan 10:10). Ac meddai eto am y bywyd hwn, ‘A hyn yw bywyd tragwyddol: dy adnabod di, yr unig wir Dduw, a’r hwn a anfonaist ti, Iesu Grist’ (Ioan 17:3). Yma ar y ddaear, nid oes un eiliad o’r bywyd hwn o adnabod Iesu Grist y medrwn ddweud amdani fod y gorau o’r tu cefn i ni: mae dyfnach adnabyddiaeth o Dduw a’i gariad o’n blaen o hyd. Tyfu mewn adnabyddiaeth o’n Gwaredwr Iesu yw’r addewid a’r gobaith a roed i ni. Ond yn fwy na hynny hyd yn oed, y tu hwnt i’r byd a’r bywyd hwn, gobaith sicr y Cristion yw bod y gorau eto o’i flaen gan fod y ‘bywyd tragwyddol’ nid yn unig yn golygu bywyd ar ei orau yn y byd hwn ond hefyd fywyd a fydd yn para am byth gyda Duw. Ac nid oes nac ofn nac amheuaeth yn ei gylch gan fod addewid Duw yn gyfan gwbl sicr.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 27 Tachwedd 2022

“C’mon Cymru!”

Ydi, mae’r lleoliad yn peri chwithdod. Oes, am fwy nag un rheswm mae yna gysgod dros y cyfan. A do, rydw innau  wedi rhoi’r erthygl y dechreuais ei sgwennu am yr amhriodoldeb o gynnal y twrnamaint yn Qatar o’r neilltu am y tro. Oherwydd, weithiau ac mae heddiw’n un o’r dyddiau hynny, mae’n amser i lawenhau ac i fwynhau. Mae Cymru yng Nghwpan y Byd, ac mae gwlad gyfan yn dathlu’r ffaith ac yn edrych ymlaen at ein gêm gyntaf yn erbyn yr Unol Daleithiau nos yfory. Ers wythnosau, crisialwyd y cyffro a’r edrych ymlaen mewn cân a thri gair, ‘Yma o Hyd’. Gwych ac amheuthun fu gweld hyder newydd y genedl nid yn unig yn ei thîm pêl droed ond yn ei hanes a’i diwylliant a’i hiaith. A hyn oll yn ei galluogi i ddyheu gyda Harri Webb:

“Cael yn ôl o borth marwolaeth
Gân a ffydd a bri yr heniaith;
Cael yn ôl yr hen dreftadaeth                
A Chymru’n cychwyn ar ei hymdaith”.

Beth bynnag a ddigwydd nos yfory a bore Gwener ac wythnos i nos Fawrth mae breuddwyd oes miloedd o Gymry am weld ein tîm cenedlaethol ar brif lwyfan Cwpan y Byd wedi’i gwireddu. Ar drothwy’r twrnamaint breuddwydio rydym mai ‘cychwyn ar ei hymdaith’ fydd Cymru yn y gemau yn erbyn yr Unol Daleithiau ac Iran a Lloegr. Hir iawn fu’r aros, ac mor wych fyddai gweld Cymru yn camu trwy’r ‘gemau grŵp’ i ran nesaf y gystadleuaeth. 

Dywed Llyfr y Pregethwr wrthym fod yna dymor ac amser i bob dim: 

‘Y mae tymor i bob peth, ac amser i bob gorchwyl dan y nef:

amser i eni, ac amser i farw,

amser i blannu, ac amser i ddiwreiddio’r hyn a blannwyd;

amser i ladd, ac amser i iacháu,

amser i dynnu i lawr, ac amser i adeiladu;

amser i wylo, ac amser i chwerthin,

amser i alaru, ac amser i ddawnsio;

amser i daflu cerrig, ac amser i’w casglu,

amser i gofleidio, ac amser i ymatal;

amser i geisio, ac amser i golli,

amser i gadw, ac amser i daflu ymaith;

amser i rwygo, ac amser i drwsio,

amser i dewi, ac amser i siarad;

amser i garu, ac amser i gasáu,

amser i ryfel, ac amser i heddwch’ (Pregethwr 3:1–8).

Mae’r Pregethwr yn cydnabod yr ystod o brofiadau a theimladau a ddaw i’n rhan: yr enillion a’r colledion i gyd. Mae’n deall yr hawddfyd a’r drygfyd a wynebwn. Ac un peth gwerthfawr sydd ganddo i’w ddysgu i ni yw ei bod yn gyfreithlon i ni lawenhau a dathlu pan fo modd gwneud hynny, hyd yn oed yng nghanol treialon a dioddefiadau ac anghyfiawnderau. Beth bynnag y brwydrau a’r anawsterau, mae’r gallu i orffwyso ac i lawenhau ac i fwynhau wedi ei roi i ni. A thros yr wythnos a’r wythnosau nesaf gobeithio, dowch i ni fwynhau’r gwylio a’r cefnogi. “C’mon Cymru!”

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 20 Tachwedd 2022

“True to ——”

‘Edrychodd Wil yn llawen arnaf, ac ebe ef, “… Wel, bye bye, a chofia fod yn true to ——.” Ni chlywais y gair olaf, ond dyfalwn beth ydoedd, canys cannoedd o weithiau y clywswn ef yn disgyn dros ei wefus.’

Oedd, roedd bod yn true to nature yn bwysig i Wil Bryan yn Hunangofiant Rhys Lewis. Rhinwedd mawr oedd bod yn onest a diragrith a chyson; bod yn driw i chi eich hun. Mae nofel Daniel Owen wedi ei chyfieithu i’r Saesneg  fwy nag unwaith. Go brin fod Donald Trump wedi ei darllen ond gellid tybio iddo gymryd cyngor yr hen Wil i’w galon gan mai’r un peth y gellir ei ddweud am y cyn-arlywydd ydi ei fod yn true to nature. Nid bod hynny’n rhinwedd yn ei achos ef chwaith.

Oedd, roedd y gŵr o Mar-a-Lago’n true to nature ar drothwy Etholiad Canol Tymor yr Unol Daleithiau’r wythnos ddiwethaf. Wrth sôn am dros dri chant o ymgeiswyr yr oedd o wedi eu cymeradwyo meddai, ‘Wel, dwi’n meddwl os byddan nhw’n ennill y dylwn i gael y clod i gyd. Os collan nhw, ddylwn i ddim cael fy meio o gwbl.’ A phan ddeallodd fod amryw ohonyn nhw wedi colli’r etholiad yr oedd yn ôl pob sôn yn beio pawb a phopeth, yn cynnwys ei wraig Melania, am ddewis yr ymgeiswyr anghywir. Ia, cyfan gwbl true to nature.

Tristwch pethau yw mai true to nature ydym i gyd, fel Trump gwaetha’r modd. Beryg mai true to nature oedd Gavin Williamson a’i iaith anweddus a bygythiol, ac na fedrai ei urddo’n Syr guddio hynny na pharchuso dim arno. Ond nid y ddau hyn yn unig gan mai true to nature ydw innau. A chithau beryg, os caf feiddio deud! Mor anodd ydi peidio â phechu, peidio â thorri gorchmynion Duw, a pheidio â syrthio ganwaith i’r un bai.  

Un a ddeallodd hyn yn iawn oedd Ann Griffiths, ond gwyddai’r emynyddes o Ddolwar Fach hefyd fod natur newydd yn bosibl trwy ras. A chanodd:

‘Er mai cwbwl groes i natur

yw fy llwybyr yn y byd

ei deithio wnaf, a hynny’n dawel

yng ngwerthfawr wedd dy wyneb-pryd.’

Ac ar hyd y llwybr hwnnw y cerdda pob Cristion. Oherwydd croes i natur yw’r bywyd Cristnogol. Ia, cyfan gwbl groes i natur yw’r awydd a’r bwriad a’r ymdrech i ddilyn Iesu Grist ac ufuddhau iddo a’i garu. Ddylem ni ddim synnu o weld pobl yn gwneud pethau cas, yn dweud pethau creulon, yn dirmygu Duw ac yn anwybyddu ei Air a’i orchmynion. True to nature ydi hyn i gyd. Synnu a rhyfeddu ddylem ni pan na fydd pobl yn ymddwyn felly; pan fyddan nhw’n cyffesu Iesu Grist yn Arglwydd ac yn cymryd sylw o’i Air ac yn ymdrechu i fyw yn debyg iddo; pan fyddan nhw’n ymddiried yn y Gwaredwr; pan na fyddan nhw’n driw i’r hen natur ond yn driw i’r natur newydd a roddwyd iddyn nhw yn Iesu Grist. Ac os yw’r natur honno ynot, ‘cofia fod yn true to ——’. 

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 13 Tachwedd 2022

Cysgod

Rwy’n addo peidio â sôn eto eleni am y gwaith ffordd ar lonydd yr ardal. Beryg bod pedair erthygl amdano ers mis Ionawr yn ddigon i drethu amynedd y rhelyw ohonoch. Ond po amlaf yr af trwy’r holl oleuadau traffig anos yw peidio â sôn am y gwaith.

Di-ddiolch ond hanfodol yw gwaith y cwmni sy’n gyfrifol am y goleuadau hynny. Mae faniau a lorïau Amberon wrth bob un ohonyn nhw o fore hyd nos. Mi feddyliais eu bod yno er mwyn trwsio’r goleuadau pe digwyddai iddyn nhw dorri. Ond nid dyna’r sefyllfa o gwbl gan mai gweithwyr y cwmni sy’n rheoli’r goleuadau yn ystod y dydd yn ôl dwyster a chyfeiriad y traffig, rhag bod gormod o dagfeydd. Ac er mor rhwystredig fu’r holl aros wrth olau coch byddai’n llawer gwaeth oni bai am griw Amberon. Go brin y gwêl neb ohonyn nhw’r geiriau hyn, ond dyma ddiolch am eu gwaith.

Fel arfer, yn eu cerbydau y bydd y gweithwyr hyn; ond nid pob amser, ac yn nannedd gwynt a glaw’r wythnosau diwethaf gwelwyd rhai ohonyn nhw’n chwilio am gysgod. Eistedd dan goeden wrth y ffordd wnâi un. Bu un arall yn fwy dyfeisgar gan ddefnyddio dau neu dri arwydd ffordd i wneud tŷ bach twt iddo’i hun. Ond daeth tro ar fyd y dydd o’r blaen gydag ymddangosiad dau gysgodfan tebyg i’r bythau gwarchodwyr a welsoch ar y ffin rhwng dwy wlad mewn ffilmiau neu’r tu allan i balasau brenhinol. Dim mwy o eistedd mewn gwrych, ar un rhan o’r ffordd o leiaf!

Duw ei hun a ŵyr fod ar bawb ohonom angen cysgod yn wyneb anawsterau a siomedigaethau, yn wyneb euogrwydd ac ofn, yn wyneb profedigaethau a cholledion, ac yn fwy na dim yn wyneb angau. Ond pa gysgod sydd gennym yn wyneb stormydd o’r fath? Bodloni ar gysgodion tila a wna rhai gan wneud dim ond gobeithio’r gorau yn nannedd y gwynt. Cysgodion o’u gwneuthuriad eu hunain ydi’r hyder sydd ganddynt (a derbyn eu bod yn meddwl am y pethau hyn o gwbl) y bydd eu gweithredoedd neu hyd yn oed eu crefydd yn eu gwarchod gerbron Duw a’i farn.

Gwneud cysgodion iddynt eu hunain wna rhai am na wnaethant erioed ddeall fod gwell i’w gael. Yn Nuw ac yn ei Fab Iesu Grist y mae’r cysgod can mil gwell hwnnw, a gweddïwn y daw llawer mwy i sylweddoli hynny ac i ymholi amdano. Derbyn y cysur bod Duw yn ei gariad yn gwarchod drosom beth bynnag yr anawsterau. Cofleidio’r maddeuant sydd trwy Iesu Grist am bob bai. Ymnerthu yn yr Iesu sy’n ddiddanwch ym mhob profedigaeth. A llawenhau yng ngobaith yr Efengyl yn wyneb y gelyn angau. 

Ond os na ddeallodd rhai bod gwell i’w gael y mae eraill wedi clywed am y cysgod rheitiach sydd yn Iesu Grist ond yn dewis ei wrthod. Gweddïwn felly y daw llaweroedd i sylweddoli mai’r Arglwydd Iesu ydi’r cysgod amgenach a pherffaith a ddarparwyd ar eu cyfer.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 06 Tachwedd 2022

Parod i wasanaethu?

Ddigwyddodd o ddim. Wnaeth y Blaid Geidwadol ddim ail ethol y Prif Weinidog a adawodd ei swydd mewn cywilydd wythnosau’n gynharach. Ond pwy a ŵyr pa mor agos y daethon nhw at wneud hynny? Roedd Mr Johnson ei hun yn honni iddo gael y gefnogaeth angenrheidiol o du’r aelodau seneddol i orfodi etholiad am arweinyddiaeth y blaid. Ond wedi deuddydd gwyllt cyhoeddodd nos Sul diwethaf nad oedd am barhau â’i ymgyrch. Golygai hynny mai Rishi Sunak fyddai’r arweinydd a’r Prif Weinidog newydd.

Daeth Mr Sunak i’w swydd ddydd Mawrth. Yn ôl yr arfer, traddododd araith y tu allan i 10 Stryd Downing. Canmolodd ei ddau ragflaenydd, ond un o frawddegau cynnil a dadlennol yr araith oedd, “When the opportunity to serve comes along you cannot question the moment, only your willingness”. “Aw!” Pam “Aw”? Am mai brawddeg olaf datganiad Mr Johnson nos Sul oedd, “I believe I have much to offer, but I am afraid that this is simply not the right time.” Barnodd nad dyma’r amser i ail afael yn yr awenau. Roedd miliynau o bobl wedi dweud hynny ers dyddiau, ond doedd hynny ddim am ei rwystro. Ond ar yr unfed awr ar ddeg camodd o’r neilltu o weld na fyddai mwyafrif aelodau seneddol ei blaid yn ei gefnogi. Doedd o ddim am gael ei drechu. Gwell camu’n ôl na hynny, er gwaetha’r ‘llawer sydd gennyf i’w gynnig’ ac er gwaetha’i ymffrost y byddai’n sicrhau buddugoliaeth i’w blaid yn yr Etholiad Cyffredinol nesaf.

Mae’r Beibl yn llawn o gyfeiriadau at wasanaeth. Nid rhyfedd hynny gan fod gwasanaeth yn greiddiol i’r Ffydd a’r bywyd Cristnogol am mai gwasanaeth sydd wrth wraidd yr hyn a wnaeth Iesu Grist trosom. Dod i wasanaethu eraill a wnaeth Mab Duw wrth ddod yn ddyn. Gwasanaethai eraill trwy’r cyfan a wnâi wrth ddysgu a gosod esiampl a herio ac iachau. A phen draw’r llwybr gwasanaeth hwn oedd ei barodrwydd i roi ei fywyd tros eraill ar Galfaria, gan ddwyn cosb eu pechodau yn eu lle.

Gwasanaethu o gariad a wnâi Iesu, heb gyfri’r gost iddo’i hun. Ni feddyliodd am un eiliad nad oedd yr amser yn briodol na bod y pris yn ormod i’w dalu. Yng ngardd Gethsemane, ar drothwy’r Groes fe weddïodd, ‘Fy Nhad, os yw’n bosibl, boed i’r cwpan hwn fynd heibio i mi’. Chwerwder y cwpan ac aruthredd y dioddefaint a barodd i weddïo felly yn hytrach nag unrhyw amharodrwydd i’w wynebu. Oherwydd meddai ar unwaith wedyn, ‘ond nid fel y mynnaf fi, ond fel y mynni di’. Roedd gwasanaeth Iesu’n unigryw gan na fedrai neb arall wneud yr hyn a wnaeth trwy ddwyn y gosb am ein pechodau. Ac eto, yr oedd ei wasanaeth yn esiampl i’w ddilynwyr sydd wedi eu galw i wasanaethu eraill. Ac yn y gwasanaeth hwnnw, ni ddylai ei ddilynwr, mwy nag a wnaeth Iesu ei hun ofyn, ‘Ydi hi’n hwylus i mi wneud hyn?’ neu ‘Fydd hyn o les i mi?’ Cawn ein galw i wasanaethu’n gilydd ac i wasanaethu eraill fel y cawsom ninnau ein gwasanaethu gan ei Gwaredwr.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 30 Hydref 2022

Storm fellt

Roedd hi’n sioe a hanner nos Fercher wrth i fellten ar ôl mellten oleuo’r awyr a hollti tywyllwch canol nos. Wnes i ddim sylwi’n iawn am faint y parodd y mellt a’r taranau ond roedd yn amlwg yn syfrdanol a dramatig. Mae ymateb gwyddonwyr ac arbenigwyr tywydd ers hynny wedi cadarnhau mor anghyffredin mewn gwirionedd oedd y storm. Yn nhymor y Diolchgarwch cawsom ein hatgoffa o’r newydd o ryfeddod y Cread a gallu’r Duw sy’n dal i gynnal y cyfan a luniodd. Gallwn ddweud gyda’r Salmydd, ‘Yr oedd sŵn dy   daranau yn y corwynt, goleuodd dy fellt y byd’ (Salm 77:18).  A gallwn ddweud gyda’r proffwyd Jeremeia, ‘Gwnaeth ef y ddaear trwy ei nerth,  sicrhaodd y byd trwy ei ddoethineb, estynnodd y nefoedd trwy ei ddeall. Pan rydd ei lais, daw twrf dyfroedd yn y nefoedd, fe bair godi tarth o eithafoedd y ddaear. Gwna fellt gyda’r glaw, a dwg allan wyntoedd o’i ystordai … Oherwydd ef yw lluniwr pob peth, ac Israel yw ei lwyth dewisol. ARGLWYDD y Lluoedd yw ei enw’ (Jeremeia 10:12-13, 16).

Roedd yr awr neu ddwy o fellt y noson o’r blaen yn ein hatgoffa o aruthredd a grym y Cread a’n bychander ni ein hunain. Ni allem ond oedi a gwylio a rhyfeddu a hyd yn oed arswydo wrth weld y fintai o fellt yn goddiweddyd y tywyllwch. Doedd dim y medrai neb ei wneud i’w rhwystro, ac o’r holl luniau a welwyd ers hynny mae’n amlwg bod pobl dros ardal eang wedi mwynhau’r olygfa cyn i’r storm dawelu.

Storm wahanol oedd yn cyniwair yn San Steffan nos Fercher: storm o gread y Llywodraeth wrth i aelodau seneddol fwrw pleidlais wedi’r ddadl ynghylch gwahardd ffracio yn Lloegr. Yn ôl a glywyd, bron nad oedd ambell un yn bwrw ei gilydd wrth i’r Llywodraeth ddwyn perswâd ar eu haelodau i’w chefnogi. Ond doedd ennill y bleidlais o fawr budd i Lywodraeth Ms Truss gan i’r Prif Weinidog ymddiswyddo drannoeth. 

A thybed pa storm sydd ar y gorwel wrth i’w phlaid unwaith eto ethol Arweinydd, ac o bosibl ail ethol Prif Weinidog a adawodd y swydd mewn cywilydd lai na deufis yn ôl. Mae miliynau’n anobeithio o feddwl na allan nhw wneud dim i rwystro’r storm nac i gysgodi rhagddi. Mae’n syfrdanol fod cynifer o bobl yn un o wledydd cyfoethoca’r byd yn arswydo ar drothwyr’r gaeaf na fedran nhw fforddio bwyd a gwres. Oes gobaith i ŵr a gafodd £315,000 rai dyddiau’n ôl am anerchiad hanner awr ac a oedd ar o leiaf ei drydydd gwyliau ers iddo ddweud y byddai’n ildio’r swydd (pan yw ei gyd-aelodau seneddol wrth eu gwaith, cofiwch) ddeall y tlodi y mae cynifer yn ei wynebu yng ngwledydd Prydain? Er cywilydd i Lywodraeth a fu mewn grym ers deuddeng mlynedd bydd  miloedd lawer yn ddibynnol ar haelioni cymdogion a chyd-ddinasyddion trwy fanciau bwyd ac amrywiol elusennau dros y misoedd nesaf. Diolchwn i’r Arglwydd am yr haelioni hwnnw sydd mor aml, yn wahanol i’r mellt y noson o’r blaen, yn ddirgel ac o’r golwg.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 23 Hydref 2022

Rhoi ateb

Dim ond unwaith neu ddwy y bûm i’n aelod o banel seiat holi. Roedd pethau felly’n eithaf poblogaidd ar un adeg mewn cymdeithasau diwylliannol, ond yn anfoddog iawn y byddwn i’n derbyn gwahoddiad i’r un ohonyn nhw. Fues i erioed yn hyderus y medrwn roi ateb call a gwybodus i’r cwestiynau y byddai’r gynulleidfa’n eu holi ynglŷn ag amrywiol faterion cyfoes. A phwy mewn difri’ fyddai elwach o’m clywed i’n doethinebu wrth fynd i’r afael â’r cwestiynau difri’ a digri?

Ond bu adegau pan fu raid i mi ateb cwestiynau: ambell gyfweliad radio neu gyfweliad am swydd, er enghraifft. Diolch am hynny, mae dyddiau sefyll arholiad o’r tu cefn i mi, ond rwy’n dal i gofio mai’r rheol euraidd oedd bod rhaid darllen y cwestiwn yn ofalus cyn llunio ateb. Doedd dim iws sgwennu truth hir ond amherthnasol: ateb y cwestiwn oedd y peth pwysig.

Mae’r Prif Weinidog Liz Truss yn ymfalchio mai mewn ysgol gyfun y derbyniodd ei haddysg. Ond wnaeth yr ysgol honno ddim ei dysgu i ateb cwestiynau (ddim mwy nag a wnaeth ei ysgol breifat yntau i’w rhagflaenydd wrth gwrs). A gwelwyd hynny’n glir ddydd Iau yn y gynhadledd i’r wasg a gynhaliodd Ms Truss wedi iddi roi’r sac i’w Changhellor, Kwasi Kwarteng. Pedwar cwestiwn yn unig a ganiataodd hi ar derfyn y gynhadledd, ond roedd hynny bedwar yn ormod o gofio na wnaeth hi ymdrech o gwbl i ateb yr un ohonyn nhw. Roedd ei rhagflaenydd yn osgoi ateb cwestiynau, ond mae Ms Truss wedi perffeithio’r grefft. Ers mis cyfan, mae’n ateb pob cwestiwn trwy ddweud “na fydd y bil nodweddiadoll am ynni’n fwy na £2,500 y flwyddyn dros y ddwy flynedd nesaf”.

Yn aml iawn, mae gofyn i Gristnogion ateb cwestiynau ynglŷn â’r Ffydd a’r Beibl, ac ynglŷn â Duw. Gwnawn ein gorau i’w hateb, yn arbennig pan fyddwn yn synhwyro bod pobl wir eisiau atebion i gwestiynau sy’n pwyso arnynt. Ar brydiau, fyddwn ni ddim yn gwybod yr ateb, a gwell cydnabod hynny. Dro arall, mi fydd angen egluro nad oes gennym ateb am nad yw Duw wedi gweld yn dda i ddatgelu popeth i ni. Ond mae yna gwestiynau y medr pob Cristion eu hateb, ac at un o’r cwestiynau hynny y cyfeiria Pedr wrth iddo ddweud, ‘Byddwch yn barod bob amser i roi ateb i bob un fydd yn ceisio gennych gyfrif am y gobaith sydd ynoch’ (1 Pedr 3:15). Rhoddwyd i ni obaith trwy Iesu Grist. Ac mae Pedr yn ein hannog i roi rheswm am y gobaith hwnnw os bydd pobl yn holi amdano. Nid yw hynny o reidrwydd yn golygu bod pob Cristion yn rhoi esboniad cyflawn o’r Beibl a’r Efengyl a’r Ffydd, ond gall pob un ddweud rhywbeth am gariad Duw a gras Crist a dylanwadau’r Ysbryd Glân.

Os a phan ddaw cyfle i roi ateb am y gobaith sydd ynom, gwnawn hynny’n llawen, mewn gair syml neu ddau os oes rhaid. Peidiwn ar unrhyw gyfrif â gwrthod ag ateb.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 16 Hydref 2022

Ffordd gyfreithlon

Chi sy’n gyrru car, sawl blwyddyn sydd ers i chi basio’ch prawf gyrru? Wnaethoch chi lwyddo’r tro cyntaf? Neu ydych chi’n un o’r llu o bobl sy’n mynnu mai’r rhai sy’n pasio’r prawf ar yr ail gyfle ydi’r gyrrwyr gorau? Boed y tro cyntaf neu’r ail neu’r degfed, mae’r rhan fwyaf ohonom yn ddigon gonest i gydnabod ein bod yn falch nad oes rhaid i ni sefyll y prawf gyrru eto gan ein bod wedi magu rhai arferion drwg dros y blynyddoedd ac am fod ein gwybodaeth o rai o reolau’r ffordd fawr yn fwy rhydlyd nag y dylai fod.

Un person nad yw’r prawf gyrru yn ei dychryn o gwbl ydi Inderjeet Kaur. Yn Llys y Goron Abertawe’r wythnos ddiwethaf cafwyd y wraig o Lanelli yn euog o sefyll dros 150 o brofion gyrru theori ac ymarferol yn lle pobl eraill. Mae’n debyg bod pobl yn talu oddeutu £800 iddi am sefyll y prawf yn eu lle a’i bod hi’n giamstar ar ei basio. Ond mae hi bellach yn wynebu 12 mis o garchar os na fydd yn talu’r ddirwy drom a roddwyd iddi.

Mae’n amlwg yn drosedd ddifrifol i sefyll prawf gyrru yn lle rhywun arall. Trwy’r twyll, galluogwyd degau o bobl i yrru car a hwythau heb erioed basio’r prawf. Ni ellir cyfiawnhau’r hyn a wnaeth y wraig hon, ac eto y mae un cwestiwn yn aros o gofio mai pobl na fedrant siarad Saesneg yn rhugl oedd yn talu iddi. A ddylai pobl gael yr hawl i sefyll y prawf gyrru mewn ieithoedd heblaw’r Saesneg a’r Gymraeg ac iaith arwyddion?  

Nid oedd Iesu’n troseddu ar Galfaria, ond yr oedd yn cymryd lle eraill wrth farw ar y groes. Nid twyllo oedd o; nid cymryd arno fod yn rhywun arall. Roedd y cyfan yn  gyfreithlon ac yn yr amlwg. Cymryd arno euogrwydd pobl eraill a wnai. Ac nid cael ei dalu’n hael am wneud hynny chwaith. Y fo, trwy ei ddioddefaint a’i farwolaeth, oedd yn gwneud y talu: talu iawn am ein pechodau trwy ddwyn y gosb yn ein lle.

Dywed un o emynau Ann Griffiths am y ffordd sydd trwy Iesu Grist:

ffordd i gyfiawnhau’r annuwiol;

ffordd i godi’r meirw’n fyw;                

ffordd gyfreithlon i droseddwyr                  

i hedd a ffafor gyda Duw.

Ia, diolch am hynny, ffordd gyfreithlon gafwyd ar Galfaria ac yn yr Efengyl. Ffordd gyfreithlon o ddelio â phechod a phechadur. Ni ellir esgusodi pechod, ac ni all Duw ei anwybyddu na’i gyfrif yn llai o drosedd nag ydyw. Y mae’n rhaid delio â phechod; y mae’n rhaid i Dduw ei gosbi. Ac ar Galfaria caed ffordd gyfreithlon o wneud hynny, ond nid trwy gosbi’r pechadur. A dyma ryfeddod yr Efengyl: caiff y pechadur ei arbed rhag dwyn y gosb am fod Iesu wedi gwneud hynny drosto. Cyhoeddi’r ffordd gyfreithlon a wna’r Efengyl: bod Crist, yn gwbl agored a di-dwyll, wedi cymryd ein lle trwy ddwyn y gosb a marw trosom. ‘Yn awr, felly, nid yw’r rhai sydd yng Nghrist Iesu dan gollfarn o unrhyw fath’ (Rhufeiniaid 8:1).

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 9 Hydref 2022

Dwy wedd

Fwy nag unwaith ers marwolaeth y Frenhines dychmygais beth ddywedai’r cyfryngau Prydeinig o weld golygfeydd tebyg mewn rhannau eraill o’r byd. Beth ddyweden nhw am y catrodau o luoedd arfog yn gorymdeithio, a’r llu baneri balch yn amgylchu pob sgwâr a stryd, a’r ciwiau hir o filoedd o alarwyr yn aros am oriau i dalu gwrogaeth? Ni fu raid aros yn hir i gael yr ateb gan fod angladd gwladol wedi ei gynnal yn Japan yr wythnos ddiwethaf: angladd Shinso Abe, cyn Brif Weinidog y wlad, a lofruddiwyd ym mis Gorffennaf. Mor wahanol eu tôn oedd yr adroddiadau a gafwyd ar newyddion y BBC o’u cymharu â’r hyn a gafwyd o Lundain wythnos yn gynharach.

Oedd angen angladd gwladol enfawr? Oedd yr ymadawedig yn haeddu’r fath rwysg? Oedd angen gwario o leiaf 10 miliwn o bunnoedd? Oedd modd cyfiawnhau’r fath gost mewn cyfnod o gynni? Oedd rhaid i’r gwladweinwyr deithio mor bell? Onid oedd hanner poblogaeth y wlad yn gwrthwynebu’r cyfan? Ac onid oedd rhaid rhoi sylw i’r bobl a ddangosai eu gwrthwynebiad trwy orymdeithio ar ddydd yr angladd?

Diddorol oedd sylwi ar y gwahaniaeth. Prin fod y cyfryngau Prydeinig wedi caniatau i gwestiynau o’r fath gael sylw  o gwbl ynghylch y naill angladd ond roedden nhw’n fodlon iawn rhoi mynegiant iddyn nhw ynghylch y llall. Rwy’n deall yn iawn nad yr un oedd y ddwy sefyllfa. Un rheswm dros y gwrthwynebiad i’r angladd yn Japan oedd mai un gwleidydd yn unig a gafodd angladd gwladol yno cyn hyn. Rheswm arall oedd y ffaith bod Shinso Abe ym marn llawer yn euog o beryglu heddwch ei wlad trwy ei hymrwymo i fod yn rhan o ymladd posibl y tu hwnt i’w ffiniau ei hun. Bid a fo am hynny, yr hyn sy’n ddiddorol yw’r argraff a geir fod rhai pethau’n dderbyniol mewn un cyd-destun ond nid yn y llall.

Mor rhwydd y medrwn ninnau fod yn feirniadol o bethau y bydd pobl eraill yn eu gwneud er i ninnau wneud yr un pethau’n union. Ac mae peryg i ni fod felly hyd yn oed ynglŷn â phethau sy’n greiddiol i’r Ffydd Gristnogol. Rwy’n barod iawn i gyhuddo pobl o ddiffyg parch at yr Ysgrythur, ac eto’n gorfod cydnabod nad wyf finnau’n plygu i’w awdurdod ym mhob peth. Rwy’n gresynu nad oes fawr o bwyslais ar weddi yn yr eglwysi, ond yn gorfod cydnabod tlodi fy ngweddiau i fy hun. Rwy’n tristau o weld cyn lleied o  ffyddlondeb sydd i oedfaon ymhlith cynifer o aelodau capeli ac eglwysi ein gwlad, ond yn gorfod fy holi fy hun ynghylch fy ffyddlondeb personol i’m Harglwydd a’m Gwaredwr Iesu. Rwy’n feirniadol o unrhyw aneglurder ynghylch gwirioneddau sylfaenol y Ffydd, ond yn cywilyddio wrth feddwl am fy methiant fy hunan i gyhoeddi rhai o’r gwirioneddau hynny’n ffyddlon ac eglur. Duw roddo ras i mi, ac i bawb ohonom, i beidio â bodloni ar bethau yn ein bywydau ein hunain yr ydym yn barod iawn i’w beirniadu ym mhobl eraill.  

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 2 Hydref 2022

Gwybod ein lle

Gan fod y Bwystfil wedi ei ddal mewn traffig yn Llundain fore Llun roedd Mr Biden a’i wraig rai munudau’n hwyrach na’r disgwyl yn cyrraedd Abaty Westminster. O bosib y byddai wedi bod yn haws iddyn nhw fynd ar y bws gydag eraill o’r gwladweinwyr yn hytrach na defnyddio’r Bwystfil, y car arlywyddol anferth a gludwyd yn unswydd o America. Ond roedden nhw yn eu lle mewn da bryd ar gyfer yr angladd. Ac wrth gwrs, doedd a wnelo’r oedi ddim oll â’r ffaith eu bod yn eistedd bedair rhes ar ddeg yn ôl o’r rhes flaen yn y rhan o’r Abaty a neilltuwyd ar gyfer y llu o arweinwyr gwledydd byd oedd yn bresennol.

Roedd gweld eu harlywydd yn eistedd mor bell yn ôl o’r blaen yn anodd i rai Americanwyr. Ond mae’n siŵr fod Mr Biden ei hun yn deall mai’r drefn ar gyfer yr angladd oedd bod arweinwyr gwledydd y Gymanwlad yn eistedd yn nes i’r blaen nag arweinwyr gwledydd eraill. Gallwn ddiolch nad y bwystfil arall hwnnw, yr arlywydd blaenorol, oedd yno ac yntau wedi cyhoeddi ar unwaith o weld yr olygfa, ‘Pe bawn i’n Arlywydd fydden nhw ddim wedi fy ngosod i eistedd mor bell yn ôl!’.   Bydden, mi fydden nhw, Mr Trump! Ond dychmygwch yr helynt a fyddai wrth i hwnnw geisio ymwthio i un o’r seddi blaen cyn i’r oedfa ddechrau.

Pan welodd Iesu bobl o’r un feddwl â Mr Trump meddai, ‘Pan wahoddir di gan rywun i wledd briodas, paid â chymryd y lle anrhydedd … Dos a chymer y lle isaf’ (Luc 14:7-11). Aeth ymlaen i egluro mai rheitiach fyddai cael gwahoddiad i symud yn nes at ben y bwrdd na chael gorchymyn i symud yn nes at y gwaelod.

Pwrpas y ddameg fach hon gan Iesu oedd dangos mor allweddol i’r Cristion yw gostyngeiddrwydd, am ddau reswm. Yn gyntaf, gostyngeiddrwydd oedd yn nodweddu Iesu Grist wrth iddo’i dlodi ei hun a gwasanaethu eraill hyd angau ar groes. Gelwir ei ddilynwyr i’w efelychu trwy eu gwasanaeth hwythau.  Ac yn ail, dim ond ar hyd llwybr gostyngeiddrwydd y daw neb ohonom at yr Arglwydd Dduw: ‘Oherwydd darostyngir pob un sy’n ei ddyrchafu ei hun, a dyrchefir pob un sy’n ei ddarostwng ei hun’ (14:11).

Ni allwn ymffrostio gerbron Duw ac ni allwn hawlio lle yn ei deyrnas. Y gwir amdani ydi nad oes yr un ohonom yn ddigon da i ddod o fewn cyrraedd i ddrws y nefoedd. Ond y rhyfeddod ydi bod y drws hwnnw’n agored led y pen i bwy bynnag sy’n cydnabod hynny ac yn pwyso ar Iesu Grist a’i haeddiant. Oherwydd addewid sicr yr Efengyl ydi bod Duw’n dyrchafu’r sawl sy’n ei ddarostwng ei hun trwy gydnabod ei annheilyngdod. Holl bwrpas Duw wrth iddo ein hargyhoeddi o’n beiau ydi ein codi hefyd i dderbyn a gwerthfawrogi ei gariad a’i faddeuant. Pobl sy’n gwybod eu lle ac yn cydnabod eu gwaeledd a gaiff yr anrhydedd fwyaf o berthyn i deulu Duw. 

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 25 Medi 2022