Gwyddoniaeth a gweddi

Mai 3, 2020

Ar un wedd, synnu na ddigwyddodd yn gynharach oeddwn i. Mae’n bosibl iddo wneud wrth gwrs. Synnwn i ddim na fyddai. Ond welais i, a chlywais i ddim. A sylwais i chwaith ar neb arall yn cyfeirio at y fath beth. A gallwn ddiolch am hynny o gofio bod pedwar mis ers i’r Coronafeirws ddod i’n sylw a chwe wythnos ers y Cloi Mewn.

Wn i ddim beth a ysgogodd y llythyrwr i roi pin ar bapur. Ai’r ffaith fod yna dipyn mwy o grefydd ar y cyfryngau Cymraeg yr wythnosau diwethaf?  Ai’r oedfa ar S4C ar fore Sul? Ai’r emynau a’r myfyrdodau a glywir ar Radio Cymru? Ai’r oedfaon a ddarlledir ar y we gan eglwysi o bob cwr o’r wlad?  Pwy a ŵyr?  Welais i mo bob un o’r oedfaon teledu, a chlywais i mo’r holl fyfyrdodau ar y radio. Ond mentraf ddweud na chlywyd gan neb unrhyw beth  a fyddai’n ysgogi’r llythyrwr i ddweud: ‘gobeithio y gallwn gytuno mai gwyddoniaeth ac nid gweddi fydd yn ein harwain o’r argyfwng peryglus hwn’. 

Mae’n bosibl wrth gwrs nad dim a glywodd y llythyrwr, ond gwrthodiad sylfaenol o grefydd a ffydd a gweddi, a’i hysgogodd i ddweud ei farn. Ac y mae ganddo, yn amlwg, bob hawl i’r farn honno.

Ond os mai ymateb i’r hyn a glywodd gan gredinwyr dros y misoedd diwethaf a wna’r llythyrwr, ni allaf beidio â meddwl ei fod yn annheg ac anonest (oni bai iddo glywed pethau gwahanol iawn i’r hyn a glywais i). Clywais bobl yn sôn am weddi. Clywais rai yn ein hannog i weddïo. A chlywais lawer yn gweddïo. Ond chlywais i, beth bynnag, neb yn awgrymu mai’r unig beth y  dylem ei wneud yw gweddïo. Yr hyn a glywais yw pobl yn diolch am ysbytai a meddygon a nyrys ac yn gofyn i Dduw nerthu’r bobl hynny yn y gwaith o ofalu am gleifion a’u trin a’u gwella; pobl yn gweddïo am ddoethineb i’n gwleidyddion; a phobl yn diolch am wyddonwyr ac yn gweddïo drostynt yn eu hymchwil am y facsin a fydd yn ein hamddiffyn ni a’r byd rhag y feirws peryglus hwn.

Yr hyn na chlywais yw unrhyw un yn diystyru gwyddoniaeth a meddygaeth gan honni y daw gweddi, ar ei phen ei hun, â diwedd i’r feirws hwn. Cwbl annheg yw awgrymu mai dyna y mae credinwyr sy’n gweddïo, ac yn annog eraill i weddïo, yn ei wneud. Gweddïau o ddiolch am wyddonwyr a meddygon a glywais i yn yr argyfwng hwn. Ac ymhlith y gwyddonwyr a’r gweithwyr meddygol y gweddïwn drostynt y mae miloedd lawer sy’n gwerthfawrogi’r gweddïau hynny am nad ydynt, mwy na ninnau, yn gweld unrhyw odrwydd rhwng ffydd a gweddi ar y naill law a gwyddoniaeth a meddygaeth ar y llall.

Daliwn i weddïo y bydd yr Hollalluog Dduw, sy’n rhoi i’r gwyddonwyr eu doniau, yn eu galluogi i ganfod mor fuan ag y bo modd y facsin y maent yn gweithio mor ddyfal amdano.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 03 Mai, 2020


Enfys

Ebrill 26, 2020

Daeth yr enfys yn arwydd o obaith i lawer dros yr wythnosau diwethaf.  Mae plant o bob oed wedi gwneud llun enfys a’i osod yn ffenest eu cartref er mwyn i eraill eu gweld wrth fynd am dro. 

Defnyddir yr enfys yn arwydd o obaith a dechrau newydd mewn gwahanol ddiwylliannau.  Ond i Gristnogion, y mae ynghlwm wrth un o straeon mwyaf cyfarwydd yr Hen Destament; hanes Noa a’r arch yn llawn o anifeiliaid o bob lliw a llun. Mae’n debyg fod mwy o deganau a gemau a llyfrau wedi eu seilio ar hanes y gŵr hwn nag am yr un arall o hanesion y Beibl, heblaw am stori’r Nadolig a Geni’r Iesu.  Yn amlwg, mae yna ramant mawr a stôr o bosibiliadau i’r darlun o’r anifeiliaid yn yr arch.  Ar derfyn yr hanes am Dduw yn boddi’r byd ond yn arbed Noa a’i deulu a’r holl anifeiliaid a gadwyd yn ddiogel yn yr arch, addawodd Duw na fyddai fyth wedyn yn boddi’r byd. Rhoddodd yr enfys yn arwydd o hynny.  A byth ers hynny bu’r enfys, i bobl ffydd, yn arwydd sicr o addewid a ffyddlondeb Duw.

Ymhlith y degau o enfysau a welwyd yn ddiweddar y mae dwy drawiadol iawn ar gefn ffens mewn gardd yn Llanrug ac arnynt adnodau o’r Hen Destament yn Gymraeg a Saesneg. Nid o hanes Noa yn Llyfr Genesis y daw’r adnodau hynny ond yn hytrach o Lyfr Numeri: ‘Bydded i’r Arglwydd dy   fendithio a’th gadw; bydded i’r Arglwydd lewyrchu ei wyneb arnat, a bod yn drugarog wrthyt; bydded i’r Arglwydd edrych arnat, a rhoi iti  heddwch’ (Numeri 6:24-26). Gan na sylwais arnynt cyn hyn, rwy’n tybio (er nad wyf yn gwbl sicr o hynny) mai mewn ymateb i’r awgrym o wneud llun enfys i godi calon cymdogion yng nghanol yr argyfwng iechyd presennol y gwnaed y rhain. 

Mae’n deg dweud nad yw Numeri yn un o lyfrau mwyaf cyfarwydd y Beibl; ond mae’r geiriau uchod yn gyfarwydd ddigon, yn fwyaf arbennig am eu bod yn cael eu defnyddio’n gyffredin fel geiriau o fendith mewn oedfaon. Ac yng nghanol yr holl bryder ynghylch yr afiechyd a gadwodd lawer ohonom yn ein cartrefi am fis cyfan hyd yma, mor dda yw i ni gael ein hatgoffa o ofal ein Harglwydd Dduw amdanom. Duw sy’n gwarchod trosom yw Duw a Thad ein Harglwydd Iesu Grist.  Gwyddom iddo wneud hynny cyn hyn, a gallwn fod yn sicr y gwnaiff hynny eto.  Ni all dim ei rwystro rhag gwneud hynny, yn cynnwys y pandemig gwaethaf.  Dros ganrifoedd meithion, yng nghanol pob math o bryderon ac mewn sefyllfaoedd tywyll iawn, bu’n oleuni i’w bobl. A gwelodd y bobl a ymddiriedodd ynddo fod modd profi heddwch yn y meddwl a’r galon hyd yn oed pan oedd popeth yn eu herbyn. 

Dymunwn fendith Duw i’n gilydd. Gwyddom ei fod Ef yn awyddus i ni brofi ei fendith. Gweddïwn felly am y gras i’w derbyn heddiw.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 26 Ebrill, 2020


Pregeth Ebrill 26

Ebrill 26, 2020

Pregeth Sul, Ebrill 19

Ebrill 20, 2020

Yr anedifeiriol

Ebrill 19, 2020

Mwyaf ffŵl fi! Y peth olaf a wnes i nos Lun y Pasg oedd gwylio Donald Trump yn ei gynhadledd ddyddiol i’r Wasg. Do, mi wyliais y peth YN FYW am oddeutu awr a hanner. Roedd Trump ar ei orau, sy’n golygu wrth gwrs ei fod ar ei waethaf. Er gwaetha’r ffaith fod dros 22,000 o’i gydwladwyr wedi marw o firws Covid-19, y peth pwysicaf iddo fo nos Lun oedd gwarchod ei enw da (fel petai’r fath beth yn bod!) Roedd hyd yn oed wedi paratoi ffilm a oedd fod i gadarnhau’r great job y mae o’n ei gwneud, a’r ‘cannoedd o filoedd o fywydau’ y mae o wedi eu hachub. Pan nad oedd yn crechwenu’n hunan-foddhaus roedd yn bwrw ei lysnafedd ar bob gohebydd a feiddiai awgrymu y gallasai fod wedi gwneud unrhyw beth yn wahanol. Disgraceful a horrid a fake oedd pawb na chytunai ei fod o’n gwbl deilwng o’r marciau llawn y mae’n eu rhoi iddo’i hun bob gafael. “10/10.”

Gelid dadlau nad oedd dim newydd nos Lun gan mai’r un gân fu ganddo ers wythnosau. Ond gyda phob diwrnod newydd, a chyda’r marwolaethau’n cynyddu bob dydd, mae’r ffaith fod ei enw da ei hun yn ymddangos yn fwy pwysig na dim arall i’r Arlywydd yn ddychrynllyd.

Mewn cywilydd mawr, rwy’n cyfaddef fod Trump yn chwarel ardderchog o ddamhegion i bregethwr. Mae’r dyn, er enghraifft, yn ymgorfforiad o hunan gyfiawnder a balchder ac amharodrwydd i gydnabod bai. Roedd hynny’n ddigon drwg pan oedd yn ddiedifar am ei ymddygiad anfoesol, ei siarad budr a sarhaus, a’i duedd i raffu celwyddau. Mae’n waeth pan fo’n gwrthod hyd yn oed ystyried y posibilrwydd y gallasid osgoi rhai o’r marwolaethau pe byddai wedi gwneud unrhyw beth yn wahanol. Terrible people oedd y gohebwyr a feiddia ofyn cwestiynau o’r fath.

Yn ei dyb ei hun, ni all Trump wneud dim o’i le. Pa angen edifeirwch ar ddyn sy’n argyhoeddedig ei fod yn genius ac yn atgoffa pawb mai perfect yw popeth a wna? Trump yw un o’r enghreifftiau mwyaf eithafol sy’n bod o berson anedifeiriol. Heb os, ef yw’r amlycaf.  Ond nid yr unig un o bell ffordd. Yn un o’i ddamhegion, soniodd Iesu Grist am Pharisead a weddïai yn y deml gan ddiolch ei fod gymaint gwell na phawb arall ac nad oedd yn euog o’r beiau a welai mewn eraill. Mor hyll, ac mor beryglus yw i berson gredu bod popeth a wna’n iawn, ac mai rhywun arall sydd i’w feio am bob dim sy’n mynd o’i le.

Gweddïwn dros Trump; gweddïwn y gwêl ei amherffeithrwydd ei hun a dod i edifeirwch. Pe digwyddai hynny, byddai gobaith newydd i bobl ei wlad.  Gweddïwn y daw’r beilchion yn ein plith ninnau i’r un edifeirwch calon. A gweddïwn am y gras a fydd yn sicrhau na fyddwn yn ymdebygu, hyd yn oed i’r graddau lleiaf un, i’r dyn a welwyd y noson o’r blaen yn llawn ohono’i hun, ac yn dweud a gwneud unrhyw beth i guddio’i feiau rhag dyn a Duw.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 19 Ebrill, 2020


Oedfaon ar y We

Ebrill 13, 2020

Mae Capel Tanycoed, Llanrug sy’n cydweithio â’r Ofalaeth ers deng mlynedd bellach wedi trefnu i oedfaon gael eu darlledu ar y We yn ystod cyfnod yr argyfwng Covid-19.

Mae’r oedfaon i’w gweld ar Sianel Youtube ‘Capel Tanycoed’.

Diolchwn i Gapel Tanycoed am drefnu hyn. Bydd yr oedfaon o fudd i eglwysi’r Ofalaeth yn ogystal gobeithio.

Bydd Gweinidog yr Ofalaeth yn pregethu yn yr oedfaon hyn o leiaf ddau Sul y mis. Chwiliwch am ‘Capel Tanycoed’ ar Youtube, neu defnyddiwch y linc isod. Gellir gweld yr oedfaon unrhyw bryd.

https://www.youtube.com/channel/UCsxstnGeklIjx77yKQK9hDw


Pasg gartref

Ebrill 11, 2020

Gwneud yn fawr o’r Pasg gartref. Dyna anogaeth o leiaf ddwy o’r siopau mawr mewn negeseuon e-bost a anfonwyd yn ystod yr wythnos. ‘Making the most of Easter at home’, meddai John Lewis a Marks & Spencer fel ei gilydd.  Ac er mai hysbysebu eu cynnyrch oedd y naill a’r llall, mae’r geiriau’n briodol iawn heddiw. Mae’r amgylchiadau dieithr ac anarferol yn golygu bod y gair ‘gartref’ yn allweddol i’r neges wrth gwrs, a chynifer o bobl yn aros gartref er mwyn cydymffurfio â galwad y llywodraethau yng nghanol argyfwng iechyd Covid-19.

Os nad oes reswm da a digonol dros beidio â gwneud hynny, gartref y byddwn eto heddiw. Clywais fwy nag un person, ar y ffôn neu’r radio, yn dweud fod pob dydd yn debyg a’i bod yn rhwydd iawn anghofio pa ddiwrnod yw hi ers i ni fod yn gaeth i’n cartrefi. Gallaf ddeall hynny, ond mae heddiw’n ddiwrnod gwahanol. Mae’n Sul y Pasg. Ac yn absenoldeb oedfaon cyhoeddus yn ein capeli, dowch i ni ddathlu trwy ddilyn cyngor y siopau a gwneud yn fawr o’r Pasg gartref.

Darllenwch eto yn yr efengylau hanes y bore Sul yr atgyfododd Iesu Grist.  Darllenwch gan ofyn i Dduw eich helpu i weld a deall. Pa mor gyfarwydd bynnag yr hanesion, mae yna wastad ragor i’w weld. Yn aml iawn, mae’r llygad yn taro ar un gair neu ar un rhan fach o’r stori, a ninnau’n gweld rhyw wirionedd am y tro cyntaf.

Y Pasg yw’r Ŵyl bwysicaf o ddigon i lawer o bobl gan fod croes a bedd gwag yr Arglwydd Iesu mor amlwg ganolog i’r Ffydd Gristnogol. Ond i eraill, gŵyl eilradd yw hi o’i chymharu â’r Nadolig. Weithiau rhesymau cwbl ymarferol sydd dros hynny. Tueddwn i fod gartref adeg y Nadolig, ond aeth y Pasg yn gyfnod gwyliau a chrwydro, ac mae llawer yn colli dathliadau eu heglwysi. Eleni felly, wedi ein gorfodi o bosibl i fod gartref, gwnawn yn fawr o’r cyfle i ystyried arwyddocâd yr Ŵyl arbennig hon. Pam fod y fath sylw’n cael ei roi i ddigwyddiad mor erchyll â’r Croeshoeliad?  Pam fod atgyfodiad Iesu Grist mor sylfaenol i’r Ffydd?

Gwnewch yn fawr o’r Pasg trwy fod yn rhan o addoliad yr Eglwys fyd-eang heddiw. Rydym wedi arfer â meddwl am y miliynau o addolwyr na allwn eu gweld ym mhob cwr o’r byd. Heddiw, does dim modd gweld hyd yn oed gyd-aelodau ein heglwys leol. Ond nid oes raid i hynny ein rhwystro rhag ymuno â hwy ac â Christnogion ym mhobman i ddathlu’r Pasg. Un peth annisgwyl sydd eisoes wedi deillio o’r argyfwng hwn yw bod yr Efengyl yn fwy amlwg a chyhoeddus yng Nghymru nag y bu ers blynyddoedd.  Y mae yna doreth o ddeunydd cenhadol a defosiynol i’w weld a’i glywed, yn arbennig ar y rhyngrwyd, a llawer iawn ohono wedi ei osod yno ers i ni orfod bod gartref. Mae pob math o ffilmiau a chaneuon ac adnodau a phregethau ac oedfaon i’n harwain at Grist. Dyna beth fyddai gwneud yn fawr o’r Pasg.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul y Pasg, 12 Ebrill, 2020