Newid dim? Newid popeth?

Medi 3, 2018

mqdefault

Mi glywais bobl yn cydnabod iddynt, wrth sefyll arholiad, drafod nofel er nad oeddent wedi ei darllen. Mi wn hefyd am rai sydd wedi adolygu llyfr,  a hwythau heb hanner ei ddarllen.  Ac er na fyddwn yn argymell i neb ddilyn eu hesiampl, mentraf sôn heddiw am lyfr nad wyf ond newydd ddechrau ei ddarllen.  Ar ddiwedd y Rhagair sy’n gwahodd y darllenydd i feddwl am dystiolaeth eglwysi Cristnogol yn yr unfed ganrif ar hugain dywedir, ‘Gall [darllen y llyfr] newid popeth trwy alw arnat i beidio â newid dim.’  Bydd rhaid aros i weld beth yn union a olygir wrth ‘newid popeth’ a ‘newid dim’ ym mywyd yr eglwysi heddiw.

Os mai’r hyn a gredwn sydd dan sylw mi ddadleuwn i na ddylem newid dim, ond glynu’n hytrach wrth yr Efengyl sy’n aros yr un ym mhob cenhedlaeth. Nid oes i’r newyddion da am Iesu Grist a’i fywyd a’i farwolaeth sell-by date; mae’n parhau mor berthnasol ag erioed, ac wrth i bobl ymateb i’w chysur a’i her y bydd popeth yn newid. Efengyl gras a chariad Crist sy’n trawsnewid bywydau ym mhob oes.

Nid am hynny y mae’r llyfr yn sôn.  Ac nid yw’n sôn chwaith am newid neu beidio â newid ein trefn eglwysig na phatrwm ein haddoliad.  Byddai llawer yn dadlau fod rhaid newid y pethau hyn.  Ond er y dylai pob eglwys fod yn barod i addasu dan arweiniad Duw, ni fyddai newid popeth ynddo’i hun o reidrwydd yn gwarantu newid unrhyw beth o bwys. Nid yw’r hen batrymau a etifeddwyd gennym ynddynt eu hunain yn rhwystr i eglwys a’i haddoliad. Ar draws y byd, gwelwn eglwysi byw, ffyniannus sy’n glynu’n ffyddlon wrth hen batrymau gan ein cadw ninnau felly rhag dweud fod rhaid bob amser newid popeth.

Nid yw peidio â newid ynddo’i hun yn rhinwedd.  Ac nid yw newid er mwyn newid yn fwy o rinwedd chwaith.  Ond wedi gwyliau’r haf ac ar ddechrau tymor newydd tybed a oes cyfle i bob eglwys ystyried beth sydd angen ei newid a beth sydd angen ei gadw er mwyn hwyluso’i gwaith a grymuso’i thystiolaeth.

Yn ôl a ddeallaf, trafod bywyd eglwys o fewn ei chymuned leol ei hun a wna’r llyfr hwn.  I’r awdur, ‘peidio â newid dim’ yw aros mewn un eglwys leol yn hytrach na symud o eglwys i eglwys, a bodloni ar wasanaethu Crist yn y man yr ydym yn hytrach na chwilio o hyd am feysydd newydd.  Eglwysi dinesig yn yr Unol Daleithiau sydd dan sylw wrth iddo fynegi pryder nad yw llawer ohonynt yn perthyn i’w cymunedau o gwbl.  Mae’n dadlau mai’r ffordd i ‘newid popeth’ (a gwneud eglwysi’n fwy effeithiol) yw ‘peidio â newid dim’ (a chanolbwyntio yn hytrach ar ddwyn ein tystiolaeth yn ein bywydau bob dydd ymhlith ein cymdogion o fewn y gymuned leol).  Yn wahanol i eglwysi dinesig America y mae eglwysi bychain Cymru yn rhan o’u cymunedau, a’n braint yw bod trwy ras yn oleuni Crist o’u mewn.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 02 Medi, 2018

Advertisements

Gwerth £10biliwn

Mawrth 11, 2018

1434601506976

Brynhawn Sul diwethaf roeddem yn dechrau dod dros yr anhwylustod a achoswyd gan eira’r wythnos flaenorol.  Ychydig a feddyliem y byddai’r eira’n dychwelyd am ychydig oriau fore Iau.  Bynhawn Sul diwethaf hefyd roedd Sergei Skripal a’i ferch Yulia yn mwynhau cinio a thro o amgylch un o ganolfannau siopa Caersallog.  Ond yn fuan wedyn canfuwyd y cyn-ysbïwr Rwsiaidd a’i ferch yn ddifrifol wael, a daeth yn amlwg ers hynny iddynt gael eu gwenwyno. Mae llawer yn credu fod a wnelo gwladwriaeth Rwsia rywbeth â’r ymosodiad mileinig, a bu trafod brwd ar y digwyddiad yn San Steffan, a hefyd ar y cyfryngau ac yn y Wasg.  Yn naturiol ddigon condemniwyd yr ymosodiad ar y tad a’r ferch, ond fe glywyd llawn cymaint o resynu at yr ymosodiad tybiedig ar ‘ein gwlad ni’ a’i chyfreithiau trwy’r drosedd haerllug hon ar dir Prydain.  Ymysg y mwyaf llafar eu condemniad ar bwy bynnag a fu mor ddigywilydd oedd rhai o bobl amlwg Llywodraeth y Deyrnas Unedig.  Ac erbyn canol yr wythnos, y gair a glywyd ar wefus bron bawb ohonynt i ddisgrifio’r weithred oedd ‘brazen’.

Ddydd Gwener, roedd y Llywodraeth yn dathlu cytundeb masnachol a wnaed i werthu pedwar dwsin o awyrennau milwrol Typhoon i Saudi Arabia. Mae’r cytundeb hwn werth £10biliwn i gwmni BAE Systems sy’n cynhyrchu’r awyrennau.  Ac onid ‘brazen’, onid haerllug a digywilydd o’r mwyaf oedd cyfiawnhad Ysgrifennydd Amddiffyn y Llywodraeth, Gavin Williamson o’r cytundeb: ‘Yr ydym wedi cymryd cam allweddol at gwblhau archeb arall am awyrennau Typhoon a fydd yn cryfhau diogelwch y Dwyrain Canol.’ Ydy’r Llywodraeth yn credu na fydd y ‘fighter jets’ hyn yn ymladd?   Ydy Theresa May am i ni gredu y bydd yr awyrennau hyn yn sefyll ar lain glanio yn Saudi Arabia gan berswadio pawb i fod yn heddychol yn y rhan honno o’r byd?  Oes disgwyl i ni gredu nad yw, ac na fydd yr awyrennau rhyfel hyn a’r tunelli o arfau a werthir i Saudi Arabia yn cael eu defnyddio i ymosod ar a lladd pobl yn Yemen, o gofio bod lluoedd Saudi Arabia yn rhyfela yn y wlad honno ers tair blynedd bellach ac yn cael eu cyhuddo gan fwy nag un mudiad hawliau dynol o ymosod yn anghyfreithlon ar bobl gyffredin.

Y mae’r hyn a ddigwyddodd yng Nghaersallon yn ddychrynllyd iawn, a’r defnydd o gyfrwng nerfol i geisio lladd y tad a’r ferch yn gywilyddus. Ac y mae’n iawn i bobl gondemnio’r fath weithred.  Ond yn yr un ffordd, mae lladd pobl gyffredin yn Yemen yn ddychrynllyd.  Amcangyfrifir fod dros 10,000 o bobl wedi eu lladd yn y wlad honno ers dechrau’r rhyfel , a chyfran uchel ohonynt yn blant.  Mae rhywbeth brawychus ynghylch condemniad croch y Llywodraeth o’r ymosodiad ar ddau berson un diwrnod a’u hymffrost y diwrnod wedyn iddynt daro bargen i werthu awyrennau a fydd yn debygol o ladd cannoedd os nad miloedd o bobl. Mae £10biliwn yn amlwg yn fwy gwerthfawr na channoedd o fywydau!

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 11 Mawrth, 2018


Cymanfa Brefi

Mawrth 4, 2018

102bbafc2504e6d40a109c773769a279

I’r mwyafrif ohonom mae’r gair cymanfa’n awgrymu cymanfa ganu.  Ond roedd y gymanfa a gynhaliwyd yn Brefi yn ail hanner y chweched ganrif yn debycach i gymanfa bregethu mae’n debyg.  Mae’n bosib iawn fod yn y gymanfa (neu’r synod neu’r cyngor neu’r senedd honno) gryn drafod ar bynciau o bwys i Gristnogion yr oes, yn cynnwys rhai dadleuon diwinyddol.  Mae Rhigyfarch, awdur Buchedd Dewi a ysgrifennwyd 500 mlynedd wedi marw Dewi, yn dweud i’r gymanfa gael ei chynnull i drafod ‘Pelagiaeth’, a bod Dewi wrth bregethu’r Efengyl yn mynd i’r afael â pheryglon mawr y ddysgeidiaeth honno.  Derbyniwyd y syniad hwn am bwrpas Cymanfa Brefi wedi hynny, ond diddorol yw nodi fod fy hen brifathro yng Ngholeg Bala Bangor, Dr R Tudur Jones, yn gwrthod y syniad.  Meddai ef, ‘Y gwir yw fod Pelagiaeth wedi hen farw cyn hyn … Digon posibl mai materion eraill oedd o dan sylw yn y gymanfa.’

Wyddom ni ddim beth oedd y materion hynny. Ond beth bynnag a drafodwyd, mae’n amlwg fod Dewi’n cyflwyno’r Efengyl mewn cyd-destun penodol ac yn wyneb rhai credoau neu syniadau arbennig.  Ac i Dewi, mae’n amlwg fod pregethu’r Efengyl yn golygu nid yn unig gyhoeddi’r newydd da am Iesu Grist ond hefyd herio rhai o’r syniadau a oedd yn anghydnaws â’r Efengyl ac yn elyniaethus iddi.  Roedd Pelagiaeth, a’i phwyslais ar allu pobl i gyfrannu at eu hiachawdwriaeth trwy ddewis gwneud daioni, yn groes i Efengyl sy’n pwysleisio mai trwy ras a thrugaredd Duw yng Nghrist yn unig y down fel pechaduriaid i  berthynas ag Ef.  Ond os mai ‘materion eraill’ a drafodwyd yn Brefi, mae’n ddiogel dweud fod Dewi’n delio â nhw wrth iddo bregethu yn y gymanfa.  O bosibl mai rhai o ddiffygion Cristnogaeth ei oes oedd dan sylw:  Eglwys yn bodloni ar dlodi ysbrydol; offeiriaid yn enwog am eu trachwant; pobl yn malio dim am    gyfraith Dduw; a dim ond ychydig o Gristnogion yn arddel safonau moesol a oedd yn deilwng o ddilynwyr Crist.

Heb os, rhan o lwyddiant Dewi oedd iddo, trwy ei bregethu, droi pobl oddi wrth gred ac ymddygiad a oedd yn groes i’r Efengyl ac yn anghyson â hi.  Dyna y dylid ei gofio am gymanfa Brefi (Llanddewi Brefi erbyn hyn) yn hytrach na’r stori ryfedd (ac amheus) am y tir yn codi’n fryncyn dan draed Dewi wrth iddo annerch y dorf.

Nid mewn gwacter yr ydym ninnau, mwy na Dewi, yn dwyn ein tystiolaeth i Iesu Grist.  Mae pobl yn arddel pob math o syniadau am Dduw, am fywyd, ac am ffordd iachawdwriaeth hyd yn oed; ac mae angen i ni fel Cristnogion gyflwyno’r Efengyl mewn ffordd sy’n delio â’r syniadau hyn.  Gall hynny olygu herio rhai pethau y mae pobl yn eu credu.  Yn sicr, mae’n golygu herio pob syniad Pelagaidd am allu pobl i sicrhau ffafr Duw trwy eu daioni eu hunain.  Mae’n debyg fod hynny ym meddwl Dewi wrth iddo ddweud ar derfyn ei oes, ‘Cedwch y Ffydd’.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 04 Mawrth, 2018


Billy Graham

Chwefror 25, 2018

Nid wyf yn bwriadu unrhyw amarch i’r dyn trwy ddweud nad wyf yn cofio’r  un gair a ddywedodd.  Wedi’r cyfan, mae bron i 34 o flynyddoedd ers i mi ei weld yn Anfield, cae pêl droed Lerpwl, ym mis Gorffennaf 1984; yr unig dro i mi ei weld.

billy-graham_251812k

Billy Graham yn stadiwm Anfield yn ystod yr ymgyrch efengylu a gynhaliodd yno ym mis Gorffennaf 1984

Mae’n debyg fod yna gannoedd o bobl sy’n cofio popeth a ddywedodd Billy Graham yn Lerpwl y noson honno, a bod yr hyn a glywsant wedi cael dylanwad mawr ar lawer ohonynt.  Mae’n siŵr fod llawer yn tystio eu bod, trwy ras Duw a gwaith effeithiol yr Ysbryd Glân, wedi troi mewn ffydd at Iesu Grist y noson honno ar ôl clywed yr efengylydd byd enwog yn cyhoeddi’r Efengyl.  I Dduw y bo’r clod am weinidogaeth rymus Billy Graham dros y degawdau.  Rhwng 1947 a 2005, cynhaliodd 417 o ymgyrchoedd pregethu ar draws y byd, a dywedir fod 215 miliwn o bobl wedi gwrando arno’n pregethu dros y cyfnod hwnnw, mewn 185 o wledydd.  Mae’n siŵr gen i y byddai Billy Graham yn deall fod ymhlith y miliynau hynny rai fel fi a fyddai o fewn dim yn anghofio’r cyfan a glywsant.  Er cymaint ei lwyddiant fel pregethwr, gwyddai nad ei allu ef oedd cyfrinach y llwyddiant hwnnw ond nerth Duw yn gweithio trwyddo.  Byddai felly’n deall nad oedd disgwyl i’w bregethu gael yr un effaith ar bawb a’i clywodd, a bod llawer – yn Gristnogion yn ogystal ag anghredinwyr – yn dod o’r cyfarfodydd heb brofi unrhyw beth o bwys.

Gallaf gofio pregethwyr ac oedfaon a wnaeth fwy o argraff o lawer arnaf.  Un o’r pregethwyr hynny, fel y soniais o’r blaen, oedd y gŵr duwiol, annwyl yr euthum ar y bws i Lerpwl gydag ef y noson honno, y Parchg John Vevar.  A’r bregeth a wnaeth yr argraff fwyaf arnaf erioed oedd nid un Billy Graham gerbron tyrfa o 33,000 o bobl mewn stadiwm bêl droed, ond un y Parchg Gwynn Williams (Caerdydd erbyn hyn) mewn cyfarfod syml iawn gyda chriw bychan o bobl yn un o stafelloedd hen adeilad y Brifysgol ym Mangor.  Mi fedraf gofio’r bregeth  honno a’i chwestiwn, ‘Pwy yw Iesu Grist?’ er i mi ei chlywed dros ddeng mlynedd cyn y daith i Lerpwl.

Mae Duw’n defnyddio amrywiaeth o gyfryngau i ddod â ni at Grist.  Yr un yw’r neges o oes i oes, ac o le i le: y newydd da fod bywyd i’w gael yn yr Arglwydd Iesu.  Ond mae’r bobl a’r cyfryngau’n amrywio.  Trwy wahanol dystion a gwahanol fath o oedfaon, mae Duw’n dod â phobl wyneb yn wyneb â’r angen i edifarhau a chredu yn yr Iesu.  Nid y cyfryngau sydd bwysig; ac er mor ddylanwadol fu gweinidogaeth Billy Graham dros y blynyddoedd, nid fo oedd yn bwysig o gwbl ond y Gwaredwr bendigedig yr oedd yn gwahodd pobl i gredu ynddo.

Wrth ddiolch am waith yr efengylydd a fu farw ddydd Mercher diwethaf, mi gofiwn hefyd ar drothwy Gŵyl Ddewi mai’r un oedd galwad y gŵr duwiol Dewi o’r chweched ganrif a bregethai Grist gan alw ar bawb i’w gofleidio.  A diolchwn fod gwaith yr Efengyl yn parhau o hyd.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 25 Chwefror, 2018


Trafferthion Oxfam

Chwefror 18, 2018

Oxfam1-20180212121835555

Mae Mark Goldring, Prif Weithredwr Oxfam wedi cyhoeddi llythyr agored yn ymddiheuro am ymddygiad rhai o weithwyr yr elusen yn Haiti yn 2011 ac yn Chad o 2006 ymlaen.   Gwnaeth hyn ar ôl iddi ddod yn amlwg fod rhai o gyn-weithwyr Oxfam yn euog o gamymddwyn rhywiol ac o gam-drin pobl yr oeddent yn y gwledydd hynny i’w helpu yn enw’r elusen.  Mae’n amlwg mai dechrau trafferthion Oxfam yw hyn o hyd, ac amser yn unig a ddengys pa effaith a gaiff yr helynt ar ei waith yn y pen draw. Mor drist fu gweld camymddygiad rhai unigolion yn dod ag enw drwg i’r mudiad cyfan yng ngolwg llawer o bobl.

Nid cyfiawnhau’r drygioni y clywsom amdano a wneir wrth ddweud nad wyf yn synnu fod pobl sy’n gwasanaethu elusennau dyngarol yn medru gwneud y pethau gwrthun a adroddwyd yn y Wasg yn ddiweddar.  Gwaetha’r modd, nid yw gweithwyr elusennol wrth natur yn wahanol i neb arall, ac oherwydd hynny maent mor dueddol â neb o fethu â chyrraedd y safonau moesol y mae cymdeithas yn ei disgwyl, heb sôn am safon berffaith cyfraith lân Duw.  Y mae eu pechod hwy, fel pechod pawb arall, yn sicr o gael ei amlygu trwy’r hyn a wnânt.  Yr hyn sy’n wirioneddol drist a siomedig yn yr achos arbennig hwn yw bod pobl a edmygid am eu gwasanaeth hunan aberthol er mwyn lleddfu peth ar ddioddefaint eraill wedi bradychu’r ymddiriedaeth a roddwyd ynddynt gan yr elusen a’i chefnogwyr a’r dioddefwyr eu hunain.

Nid yw natur bechadurus neb yn esgus am y pechodau y mae’n eu cyflawni. Mae pob creadur gwâr yn gwybod ei fod mewn brwydr barhaus yn erbyn y drwg sydd ynddo ac yn ei wynebu.  Ac fe ddylai pob mudiad a sefydliad wneud pob ymdrech bosibl i sicrhau’r safonau uchaf posibl gan eu gweithwyr a’u cefnogwyr.  Ond ar brydiau, mewn byd a betws, mae pobl yn syrthio’n fyr o’r safonau disgwyliedig. Afraid dweud fod ymddygiad Roland Van Hauwermeiren ac eraill wedi bod yn siom aruthrol i gefnogwyr Oxfam.  Mae pobl wedi eu ffieiddio o glywed yr hyn a wnaeth y dyn a fu’n arwain gwaith Oxfam yn Haiti.

Siomedig hefyd fu peth o’r ymateb i’r sgandal, wrth i rai pobl alw arnom hyd yn oed i beidio â chefnogi elusennau dyngarol o bob lliw a llun oherwydd yr hyn a wnaed gan Van Hauwermeiren  a’i debyg.  Wrth gwrs bod angen i’r elusennau wneud popeth a fedrant i ddileu’r drwg ac ennill ymddiriedaeth a chefnogaeth pobl.  Ond yn ein byd amherffaith ni, pobl amherffaith sy’n cefnogi mudiadau amherffaith i alluogi pobl amherffaith i gynorthwyo eraill yn eu henw.  Heb os, felly y byddem yn disgwyl i bob elusen Gristnogol ei gweld hi, er nad ydynt am eiliad yn cyfiawnhau nac esgusodi’r un pechod na bai.

Nid yw’r troseddau na’r bobl fu’n euog ohonynt yn rheswm dros ymryddhau o’r cyfrifoldeb a’r fraint o helpu eraill yn eu dioddefaint a’u cynni.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 18 Chwefror, 2018


Yr Ynyd

Chwefror 11, 2018

pancake1000x600

‘Dydd Mawrth Ynyd,

crempog bob munud.’

Wn i ddim pwy bia’r cwpled, ond rwy’n ddiolchgar am yr awgrym ac yn gobeithio cael crempog neu fwy ddydd Mawrth. Daeth y diwrnod hwn yn fuan eleni am fod y Pasg yn gymharol fuan.

Hen air dieithr ydi ‘ynyd’ erbyn hyn.  Ar wahân i’r ymadrodd ‘dydd Mawrth Ynyd’, oes unrhyw ddefnydd arno?  Glywsoch chi sôn am ‘wneud ynyd’ a ‘hel ynyd’ a hyd yn oed ‘iâr ynyd’?  Chlywais i ddim (ac mae fy iaith yn dlotach o’r herwydd).  Ac o gofio mai am ‘ddydd Mawrth Crempog’ y bydd y mwyafrif ohonom yn sôn, ai gormod dweud fod y gair ‘ynyd’ wedi diflannu?

Benthyciad o’r gair Lladin initium ydi ‘ynyd’.  Nid bod gwybod hynny o help chwaith os ydym wedi anghofio popeth o’r gwersi Lladin ers talwm (os ydym yn ddigon hen i fod wedi cael gwersi Lladin wrth gwrs!)  Ystyr initium yw ‘dechreuad’, ac o’r un gair y daeth y gair ‘initial’ i’r Saesneg.  Dydd Mawrth Ynyd yw Dydd Mawrth Dechreuad.  Ond dechrau beth?  Dechrau tymor y Grawys, sef y deugain niwrnod (heb gyfri’r Suliau) o ddydd Mercher y Lludw (drannoeth dydd Mawrth Ynyd) hyd Sadwrn y Pasg.

Mae’r Grawys yn nodi’r deugain niwrnod y bu Iesu yn yr anialwch. Wrth ymatal dros gyfnod y Grawys rhag bwyta pethau (yn draddodiadol, braster, wyau a chynnyrch llaeth), mae Cristnogion, fel rhan o’u disgyblaeth Gristnogol, yn ceisio efelychu Iesu.  Gwnaed crempogau â’r nwyddau hyn ar Ddydd Mawrth Ynyd gan na fyddid eu hangen dros yr wythnosau canlynol.  Ond yr oedd mwy i’r Ynyd a’r Grawys nag efelychu Iesu trwy ymwadu â’r hunan.  Pwrpas cadw defod y Grawys oedd helpu’r Cristion i gyffesu bai a gwneud penyd amdano er mwyn cael maddeuant.  Dyna mewn gwirionedd y tair elfen sydd i’r gair Saesneg ‘shrive’ a geir yn ‘Shrove Tuesday’.

Adweithio yn erbyn y perygl o wneud defodau’n sylfaen y bywyd Cristnogol a wnaeth yr Anghydffurfwyr wrth beidio â gorbwysleisio’r Grawys a rhai o wyliau eraill yr Eglwys.  Roedd pob awgrym y gallwn wneud penyd am ein pechodau ac ennill maddeuant yn wrthun iddynt.  Nid trwy ymatal rhag bwyta, na thrwy gosbi’r hunan mewn unrhyw ffordd, y daw maddeuant ond trwy ffydd yn Iesu, a ddioddefodd ac a fu farw trosom.  Beth bynnag a wnawn y Grawys hwn wrth baratoi ar gyfer y Pasg, cofiwn nad defodau, ond y Crist y rhown ein ffydd ynddo, yw sylfaen a dechrau’r cyfan.

Fel dywed Rhys Nicholas, nid oes raid i ni wneud penyd gan fod Iesu wedi ei wneud yn ein lle.

‘Gwn pa fodd y prynodd f’enaid,

gwn pa fodd y gwnaeth fi’n rhydd,

dwyn y penyd arno’i hunan,

marw drosof, cario’r dydd ;

clod a moliant

fydd yn llanw ’mywyd mwy.’

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 11 Chwefror, 2018


Coed a blodau

Chwefror 4, 2018

IMG_3310

Sycamorwydden oedd hi.  A chlamp o goeden oedd hi, oddeutu 70 troedfedd o uchder os deallais yn iawn.  Ond fis Mehefin diwethaf bu raid ei chwympo am ei bod wedi hollti.  Roedd yr ardd ffrynt acw’n edrych yn od iawn hebddi.  Fe’i torrwyd i’r llawr, a hyd yn oed yn is na hynny wedi i fwystfil o beiriant swnllyd fod wrthi am fore cyfan yn malu ei gwreiddiau.  Doedd dim ar ôl, a’r unig beth sy’n dangos fod coeden wedi bod yno yw’r cylch o risgl a phridd sy’n llenwi’r twll a wnaed gan grafangau’r bwystfil dur.

Un o ddwy goeden a safai yn y rhan honno o’r ardd oedd hi.  Mae ei chymar yno o hyd; a’r wythnos ddiwethaf mi sylwais fod y cennin pedr yn dechrau blaguro wrth droed honno unwaith eto.  Cyn bo hir, bydd hanner cylch o felyn wrth fôn y goeden; a gobeithio y bydd hynny’n lleddfu peth ar ei hiraeth hi a ninnau am y goeden dal a safai wrth ei hymyl ac am y cennin pedr a dyfai wrth ei throed hithau am flynyddoedd.

Ond wedi edrych eto, mi sylweddolais fod y cennin pedr i’w gweld hefyd lle’r oedd y goeden a dorrwyd.  Maen nhw’n ymwthio trwy’r rhisgl a’r pridd lle bu’r dannedd ffyrnig dur yn brathu.  A dyna enghraifft syml o rym anhygoel natur ar waith o’n cwmpas.  I bobl ffydd, wrth gwrs, nid grym natur yn unig ond grym a gallu Duw sy’n cynnal ac yn arglwyddiaethu dros y cyfan a greodd.

Do, mi fethodd yr anghenfil o beiriant â difa’r cennin pedr.  Yn gwbl ryfeddol, mi oroesodd y blodau’r holl dyllu a malu.  Mi fethodd y gelyn angau â dal yr Arglwydd Iesu; mi fethodd brath angau â’i ddifa, gan ei fod wedi codi o’r bedd erbyn bore’r trydydd dydd.  Cysur rhyfeddol yr Efengyl yw na fydd angau yn ein trechu ninnau chwaith os  ydym yn credu yn yr Iesu hwn.

Nid heb reswm y mae’r Testament Newydd yn defnyddio’r darlun o’r had yn cael ei roi yn y ddaear, ac yna’n blaguro ac yn tyfu, i gyflwyno i ni’r newyddion da am yr atgyfodiad a’r bywyd tragwyddol.  Mae’n rhaid i’r had gael ei blannu er mwyn i’r blodyn dyfu. Roedd rhaid i Grist farw er mwyn iddo atgyfodi a dangos gallu rhyfeddol y Duw sy’n sathru angau dan draed.  A’r newyddion da yw bod i bawb sy’n credu yng Nghrist yr un gobaith o atgyfodiad i’r bywyd sydd ar eu cyfer y tu hwnt i angau.

Y mae’r bywyd tragwyddol wedi ei ddarparu ar gyfer pawb sy’n rhoi ei ffydd yn Iesu Grist.  Gallu Duw sy’n gwneud hyn yn bosibl; yn union fel mai gallu Duw a ddaeth â’r Iesu’n ôl yn fyw, ac yn union fel mai gallu Duw a ddaw â bywyd o’r hedyn sy’n cael ei roi yn y pridd.

Duw galluog a nerthol yw Duw’r Beibl sy’n datguddio ei allu a’i nerth trwy ryfeddodau’r byd a greodd.  Ond er mor rhyfeddol yw ei greadigaeth, yn ei Fab Iesu Grist a’i fywyd a’i waith y datguddiodd ei hunan i ni fwyaf eglur.

Cliciwch yma www.gronyn.org/gronyn i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 04 Chwefror, 2018