Ysgol Sul Zoom

Ebrill 4, 2020

Bydd Ysgol Sul Capel Coch yn cael ei chynnal trwy gyfrwng Zoom am 11.45 o’r gloch dydd Sul.


Diogelwch

Ebrill 4, 2020

‘Hwyl fawr’, ‘Hwyl am y tro!’ ‘Da bo’ch’, ‘Wela i chi eto’, ‘Ta ta’ neu ‘Bei bei’. Beth fyddwch chi’n ei ddweud wrth ffarwelio â ffrindiau a theulu? Debyg y byddwch ar brydiau’n dweud gwahanol bethau wrth wahanol bobl.  Ond yn ddiweddar, mae pobl yn defnyddio geiriau eraill. Mae ‘Cymrwch ofal’ yn gyfarwydd ddigon, ond does gen i ddim cof i mi glywed ‘Cadwch yn saff’ o’r blaen. Ond ers rhyw fis, mae mwy a mwy o bobl yn gorffen llythyr neu sgwrs felly. Mae’n rhwydd iawn gweld pam fod hynny, â chymaint o bryder oherwydd Covid-19.  Gobeithio’n fawr eich bod chi wir yn cadw’n saff, yn niogelwch eich cartref os nad ydych ymhlith y bobl sy’n gorfod mynd i’ch gwaith am eich bod yn un o’r ‘swyddi hanfodol’.  Os ydych yn mynd i’ch gwaith, ie, cadwch yn saff a chymrwch ofal. 

Nid syndod bod pobl yn siarad felly wrth gwrs: mae pawb yn naturiol eisiau bod yn ddiogel. Ac yn yr argyfwng presennol, rydym yn dyheu am weld teulu a ffrindiau a phawb o’n cwmpas yn ddiogel rhag y firws peryglus. Gweddïwn dros ein gilydd a thros eraill heddiw, gan gofio’n arbennig am holl staff yr ysbytai sy’n gofalu am bobl sy’n dioddef o’r haint. Gweddïwn am adferiad i gleifion a diogelwch i’r rhai sy’n gofalu amdanynt hwy ac am bobl fregus mewn ysbyty a chartref nyrsio a chartref preswyl. Gweddïwn dros bawb sy’n byw mewn ofn, a thros yr holl deuluoedd a gollodd anwyliaid y   dyddiau diwethaf hyn. Gweddïwn am ddiogelwch i’n teuluoedd, i’n cyd-aelodau o fewn yr eglwys, i’n cymunedau, i’n gwlad ac i wledydd y byd. A thrwy’r cyfan, boed i ni brofi cysur o gofio mai’r un y cyflwynwn ein gweddïau iddo yw’r Hollalluog.

Bod yn ddiogel oedd dyhead y bobl a groesawai’r Iesu wrth iddo farchogaeth i Jerwsalem ar Sul y Blodau (neu Sul y Palmwydd). Dyheu am ddiogelwch rhag gormes oeddent wrth weiddi ‘Hosanna’. ‘Achub ni’ oedd byrdwn eu cri wrth iddynt fenthyca geiriau Salm 118 i groesawu’r brenin a ddeuai i’r ddinas ar yr asyn.  ‘Yr ydym yn erfyn, Arglwydd, achub ni: yr ydym yn erfyn, Arglwydd, pâr lwyddiant. Bendigedig yw’r un sy’n dod yn enw’r Arglwydd’ (adnodau 25 a 26).  Cynnig diogelwch a wnâi’r Brenin Iesu, er o fath gwahanol i’r hyn a ddisgwyliai’r dyrfa. Dylasai’r broffwydoliaeth am y brenin a ddeuai ‘yn ostyngedig ac yn marchogaeth ar asyn’ (Sechareia 9:9) fod wedi dangos nad brenin arferol, yn ôl disgwyliadau’r bobl am arweinydd milwrol, a fyddai’r Meseia y byddai Duw yn ei anfon. Bydd y  mwyafrif ohonom yn gaeth i’r tŷ am ran helaeth o’r wythnos hon, Wythnos y Pasg. Beth am fanteisio ar hynny er mwyn darllen hanes y Pasg yn yr efengylau, yn y gobaith y cawn olwg newydd ar yr Un a fu mor barod i ddioddef a marw er sicrhau bod pawb sy’n credu ynddo’n dod i berffaith ddiogelwch y bywyd tragwyddol y mae Duw yn ei gynnig i ni drwyddo.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul y Blodau, 05 Ebrill, 2020


Beiblaidd

Mawrth 29, 2020

Bu’n aeaf hir, ac eto mae’n anodd credu fod tri mis ers y Nadolig. Rhwng un peth a’r llall mae chwarter cynta’r flwyddyn wedi gwibio heibio. Debyg y bydd y chwarter nesa’n dra gwahanol ac y gwelwn ni ragor o gyfyngiadau ar yr hyn y cawn ei wneud o ddydd i ddydd. Mae’r argyfwng a wynebwn yn dir newydd llawn pryder i ni oll, a does ryfedd fod llawer yn ofni’r gwaethaf.

Gwibio heibio, meddwn, a wnaeth y tri mis diwethaf. Felly yr ymddengys heddiw o fwrw trem yn ôl. Ond hir iawn fu’r dyddiau a’r wythnosau i’r bobl a brofodd y tannau yn Awstralia droad y flwyddyn, a’r llifogydd yng Nghymru a rhannau eraill o’r byd wedi hynny. A’r sylw bellach ar Cofid-19, mor rhwydd yw anghofio’r bobl sy’n dal i ddioddef oherwydd y tannau a’r dyfroedd.

Un peth sy’n gyffredin i’r tri argyfwng yw tueddiad gohebwyr a sylwebyddion i sôn am ddifrod ar raddfa Feiblaidd. Cafwyd cyfeiriadau mynych eleni at dannau a llifogydd a haint ‘Beiblaidd’ eu natur a’u maint. Dywedwyd yr un peth cyn hyn am ddaeargrynfeydd a rhyfeloedd a newyn. Gallwn yn rhwydd iawn ddeall y gyfeiriadaeth. Wedi’r cwbl, y mae yna ddigonedd o sôn yn y Beibl am stormydd, gwyntoedd,       llifogydd,  daeargrynfeydd, heintiau a phlâu o bob math. Er enghraifft, does ond angen i ni feddwl am Noa, a’r     dilyw a foddodd y ddaear gyfan, i ddeall yr holl siarad am ‘lifogydd  Beiblaidd’.

O glywed y Beibl yn cael ei grybwyll fel hyn, hawdd y gellid tybio fod yr ansoddair ‘Beiblaidd’ yn gyfystyr â ‘dychrynllyd’ ac ‘eithafol’. Nid dyna’r gwir wrth gwrs. Mae’r Beibl yn sôn am hindda yn ogystal â storm, am  gynaeafau yn ogystal â newyn, am iechyd yn ogystal â haint. Mae nant fechan, mynyddoedd cadarn a chyfnod heddwch yr un mor ‘Feiblaidd’ â dilyw a daeargryn a rhyfel. Oherwydd gwaith yr Arglwydd Dduw yw’r byd cyfan, er mor annhebyg yw hwnnw fel y mae, gyda’i amherffeithrwydd a’i drybini a’i ddioddefiadau, i’r hyn a luniodd Ef yn y dechrau.

Ydi, mae’r byd yn wahanol iawn i’r hyn a fwriadwyd gan Dduw am fod y greadigaeth gyfan wedi ei heffeithio gan y drygioni a chwalodd y berthynas berffaith â Duw a fwriadwyd ar ein cyfer fel dynoliaeth. Ond er gwaethaf hyn, mae’r byd yn llawn prydferthwch a threfn a daioni sy’n adlewyrchu’r Duw sy’n dal yn ben dros y cyfan. Y mae awel fwyn a chawod ysgafn,   tywyniad haul a harddwch enfys lawn cymaint rhan o’r Beibl â’r trychinebau sy’n bygwth ein lles a’n bodolaeth. Mae cyfyngu’r gair ‘Beiblaidd’ i’r pethau dychrynllyd yn ystumio ein golwg ar Dduw ei hun. Ie, mewn byd amherffaith, llawn o bethau erchyll yr ydym yn byw; ond yn y byd hwnnw y mae’r Duw ‘Beiblaidd’ y pwyswn arno yn llawn o dosturi a chariad a daioni tuag at ei bobl. Mae hindda’r wythnos ddiwethaf a’n hiechyd a’n nerth mor Feiblaidd ag unrhyw storm neu bla.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 29 Mawrth, 2020


Covid-19

Mawrth 25, 2020

Erthygl ar gyfer y golofn ‘Un funud fach’ yn ‘Eco’r Wyddfa’ oedd hon i fod, ond gan na fydd yn bosibl cyhoeddi’r ‘Eco’ yn ystod y cyfnod argyfyngus presennol dyma ei chynnwys yma.

Wn i ddim a wêl y geiriau hyn olau dydd. Does neb yn siŵr a ellir cyhoeddi’r rhifyn hwn o’r Eco oherwydd argyfwng dychrynllyd Covid-19. Gohiriwyd cymaint o bethau eisoes. Pwy a ŵyr beth fydd nesaf?  Yn y capel ac nid wrth fy nesg y dylwn fod am hanner awr wedi pump ar nos Sul. Ond fûm i ddim ar gyfyl yr un capel heddiw; a Duw yn unig a ŵyr sawl Sul arall a fydd cyn y caf gwmni cyd-addolwyr mewn unrhyw gapel. Nid bod rhaid wrth gapel chwaith. Un prawf o hynny yw’r hyn sy’n digwydd yn Neiniolen, lle bydd aelodau Ebeneser a Chefnywaun yn cydaddoli bob nos Sul yn Nhŷ Elidir. Mae hynny’n ein hatgoffa nad adeilad yw eglwys ond pobl a ddaw ynghyd yn enw’r Arglwydd Iesu Grist. Ond golyga’r argyfwng hwn nad yw’n bosibl i bobl ddod at ei gilydd i addoli, ddim mwy nag y medrant wneud pob math o bethau eraill. Dyma her amlwg i’r eglwysi i ddiogelu eu cymdeithas ac i wasanaethu ei gilydd ac eraill, mewn ffyrdd gwahanol.

Dros y canrifoedd bu Salmau’r Hen Destament yn ffynhonnell cysur i bobl mewn pob math o sefyllfaoedd. Nid oes reswm dros gredu na fyddant felly hefyd yn wyneb y pryder ynghylch Coronafeirws a Covid-19. Un peth y mae’r Salmau’n ei ddangos yw y gall pobl Dduw ymddiried ynddo Ef, beth bynnag eu hamgylchiadau. Mentraf ddweud eich bod chi a minnau’n adnabod pobl y gellir dweud hynny amdanynt. Trwy broblemau dyrys a phrofiadau chwerw a phrofedigaethau mawr gallant dystio i’r gras sy’n eu galluogi i bwyso ar Dduw a derbyn ei nerth. Ond mae’r feirws hwn yn newydd ac yn wahanol i bopeth a wynebodd yr un ohonom o’r blaen: mae pawb, hyd y gwelaf, yn gytûn ar hynny. Ni ŵyr neb beth a ddaw dros yr wythnosau nesaf. Ofnir y gwaethaf; ac ofnir y bydd y gwaethaf yn waeth nag a ddychmygwn

Ond beth ddywed y Salmydd? A beth a ddywedwn ninnau gydag ef? ‘Y mae’r hwn sy’n byw yn lloches y Goruchaf … yn dweud wrth yr Arglwydd, “Fy noddfa a’m caer, fy Nuw, yr un yr ymddiriedaf ynddo”’ (Salm 91:1). Mae’r Salm yn sôn am ‘bla difäol … pla sy’n tramwyo yn y tywyllwch’ (adnodau 3 a 6). Ac eto, mae’n llawn hyder a gobaith. ‘Ni fyddi’n ofni rhag dychryn y nos … Er i fil syrthio wrth dy ochr, a deng mil ar dy ddeheulaw, eto ni chyffyrddir â thi’ (5 a 7). Mae’r Salm yn ein hannog i bwyso ar yr Arglwydd am ei fod yn gysgod a noddfa ac amddiffyniad i’w bobl. Nid yw am un eiliad yn ein galluogi i ryfygu ac anwybyddu pob cyngor doeth gan fynnu y byddwn ni’n iawn. Nid yw’n rhoi gwarant y deuwn yn ddianaf trwy’r argyfwng hwn, ddim mwy nag y rhoddwyd i ni warant fod ffydd yn Nuw yn ein cadw rhag unrhyw salwch arall.

Cysur y crediniwr yw geiriau Duw ei hun tua diwedd y Salm. ‘Pan fydd yn galw arnaf, fe’i hatebaf; byddaf fi gydag ef mewn cyfyngder’ (15). Ac ni all Covid-19 na dim arall newid hynny.


Aelodau allweddol

Mawrth 21, 2020

Wrth i’r ysgolion gau oherwydd yr argyfwng Covid-19 disgwylir i rieni, dan arweiniad yr ysgol, ofalu y bydd eu plant yn cyflawni’r gwaith a osodir ar eu cyfer nes daw popeth nôl i drefn. Ond bydd plant bregus yn dal i fynd i’r ysgol. Felly hefyd blant y gweithwyr a ystyrir yn ‘allweddol’ neu’n anhepgor yn yr argyfwng presennol, er mwyn i’w rhieni allu mynd i’w gwaith. Mae’r gweithwyr allweddol yn amlwg yn cynnwys staff y gwasanaeth iechyd, ond hefyd ofalwyr a gyrwyr loriau bwyd ac amryw o swyddi eraill.

Pwy tybed gafodd y dasg amhosibl o lunio rhestr y ‘swyddi allweddol’ hyn? Ni fynnwn am un eiliad feirniadu’r rhestr gan fy mod yn dychmygu nad oedd ei llunio’n waith hawdd o gwbl gan ei bod mor anodd diffinio beth a olygir wrth ‘swyddi allweddol’. Fe’i lluniwyd yng nghyd destun argyfwng iechyd difrifol wrth gwrs. Ond y gwir yw fod cymaint o’r swyddi a gyflawnir o fewn ein cymdeithas yn ‘allweddol’ os nad yn anhepgor. Mae holl drefn ein cymdeithas yn ddibynnol ar bobl sy’n darparu nid yn unig wasanaeth iechyd a siopau llawn ond hefyd ddŵr glân a charthffosiaeth, cyflenwad o drydan a nwy ac olew, gwasanaethau post a ffôn a rhyngrwyd, a chant a mil o bethau eraill a gymerwn yn gwbl ganiataol. 

Yn hyn o beth, nid yw ein cymdeithas fodern ond yn adlewyrchu’r hyn y bu’r Eglwys Gristnogol yn ei ddweud ar hyd y canrifoedd. Darlunnir yr Eglwys yn y Testament Newydd fel corff Crist. O fewn y corff y mae i bob aelod ei le a’i gyfraniad, yn union fel y mae i bob aelod o’n cyrff dynol ei bwrpas a’i le er ein lles a’n hiechyd. Nid yr un yw cyfraniad pob aelod o gorff Crist, ond y mae lles y corff yn ddibynnol ar fod pob aelod yn cyflawni ei swyddogaeth. 

Mae heddiw’n Sul anarferol iawn, â drysau cannoedd o gapeli ac eglwysi  ynghau. Gorfu i ninnau benderfynu na allwn am y tro, er lles pawb, gynnal ein hoedfaon a’n cyfarfodydd arferol yn ein capeli. Ond dros y dyddiau a’r wythnosau nesaf, pan na fydd modd i ni ddod ynghyd yn ôl ein harfer, bydd cyfle arbennig i’r eglwysi weithredu wrth i bob aelod gyflawni’r hyn sy’n bosibl yn ôl ei ddawn a’i allu, er mwyn ein gilydd, er mwyn eraill, ac er mwyn ein Harglwydd. Bydd modd ffonio ein gilydd, gofalu am gymdogion, siopa dros eraill, anfon negeseuon calonogol trwy’r cyfryngau cymdeithasol, annog ein gilydd i geisio cysur a gobaith yng Ngair Duw ac mewn gweddi, a rhannu profiad a hyd yn oed weddio gyda’n gilydd dros y ffôn neu trwy ebost.

Rhowch eich meddwl ar waith, ac os oes gennych awgrymiadau am ffyrdd y medrwn fel eglwysi wasanaethu a chynnal ein gilydd trwy’r argyfwng hwn, rhowch wybod i ni dros y ffôn neu trwy ebost neu unrhyw ddull arall. Heb ein hoedfaon arferol, un her amlwg fydd sicrhau ffyrdd gwahanol o ddwyn cysur yr Efengyl a goleuni Gair Duw i’r naill a’r llall. Trwy ras Duw, ceisiwn wneud hynny er ei glod.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 22 Mawrth, 2020


Newid trefniadau

Mawrth 19, 2020

Ni fydd eglwysi Gofalaeth Fro’r Llechen Las yn cynnal unrhyw oedfa na chyfarfod cyhoeddus dros y cyfnod nesaf hwn oherwydd y pryderon ynghylch Coronafeirws. Gwnaed y penderfyniad anodd hwn yn unol â chyfarwyddyd Eglwys Bresbyteraidd Cymru ac Undeb yr Annibynwyr Cymraeg, a chan ystyried cyfarwyddiadau’r Llywodraethau. Gwnawn bob ymdrech i sicrhau bod tystiolaeth a chymdeithas yr eglwysi’n parhau trwy’r argyfwng hwn. Mae’n gyfnod anodd na welsom ei debyg, ond gwn y bydd aelodau’r eglwysi’n gwneud popeth o fewn eu gallu, hyd y bo’n bosibl, i’w cynnal ei gilydd ac i wasanaethu eraill.

Caiff Gronyn ei gyhoeddi fel arfer at y Sul nesaf, Mawrth 22; a bwriedir ei gyhoeddi fel arfer bob Sul wedi hynny. Os gallwch dderbyn copi trwy ebost yn hytrach na’ch copi papur arferol dros yr wythnosau nesaf, a wnewch chi anfon ebost ataf gan nodi eich enw a’ch cyfeiriad ebost. Anfonwch neges at

john.cilfynydd@btinternet.com

Diolch yn fawr iawn.

John Pritchard

Gweinidog yr Ofalaeth


“Dwi’n iawn!”

Mawrth 15, 2020

Un o’r atgofion mwy annifyr am ddyddiau’r ysgol uwchradd yw’r gri a glywid bob hyn a hyn – ie, mewn ysgol mor waraidd â Brynrefail – ‘Ffeit!’ O fewn dim byddai cylch wedi ymffurfio o amgylch yr ymladdwyr, a mwyafrif y gynulleidfa’n fwy brwd dros weld y ffeit na’i rhwystro.

Fel arall yr oedd hi’r dydd o’r blaen gobeithio. Welais i mo’r peth fy hunan. Ond mi glywais o le da. Dychmygwch yr olygfa: archfarchnad leol, pobl yn siopa, a ffeit yng ngŵydd pawb. Dau (neu ddwy) wedi mynd i ddadlau dros nwyddau sy’n prysur ddiflannu o’r siopau ers wythnos neu ddwy. Y naill mae’n debyg yn gweld troli’r llall yn llawn o basta neu bapur toiled neu olchwr dwylo ac yn ceisio tynnu peth ohono o’r troli. A’r dadlau’n troi’n gwffio. Diolch am hynny, mae ffeit o’r fath mor brin â phasta, ond y mae er hynny’n cadarnhau’r ofnau fod yr holl ofid ynghylch Covid-19 yn dod â’r gwaethaf i’r golwg ar brydiau.

Mantra Llywodraeth Mr Johnson yw y ‘down trwy hyn efo’n gilydd’. Ac nid yn annisgwyl mae’r Prif Weinidog yn mynnu y bydd yr ‘ysbryd Prydeinig’ a ddaeth â ni trwy bob math o argyfwng cyn hyn yn sicrhau y down trwy hyn hefyd. Beth bynnag am yr ‘ysbryd Prydeinig’ dychmygol, mae’n sicr y bydd y mwyafrif o bobl, hyd y gallant, yn helpu ei gilydd dros y dyddiau a’r wythnosau nesaf. Ond rhaid cyfaddef hefyd fod eisoes brawf o’r ffaith nad ysbryd cymunedol o ofal am eraill a ddangoswyd gan lawer hyd yma ond agwedd hunanol yr ‘I’m all right Jack’. Pa wahaniaeth na chaiff plant bach basta i swper cyn belled â bod fy nghwpwrdd i’n llawn? Pa ots fod pobl sydd wir angen glanhawr dwylo yn methu â’i brynu cyn belled â bod gen i stoc a fydd para blwyddyn neu ddwy?

Nid oes wadu fod darparu’n gall yn beth cyfrifol a da, ond mae yna fyd o wahaniaeth rhwng hynny â’r hyn a welsom dros y dyddiau diwethaf. Gallwn sôn am degwch; gallwn drafod rhannu adnoddau’n gyfartal; gallwn ddyheu am i bawb trwy’r byd gael bwyd a gofal iechyd ac ati. Ond ar y cyfle cyntaf, mae ysbryd hunanol ein natur ddynol yn ei amlygu ei hun, a’r duedd i sicrhau ein bod ni ein hunain yn iawn, hyd yn oed ar draul eraill, yn dod i’r golwg.

Y mae’r argyfwng hwn, na welsom hyd yma ond ei ddechrau, yn her amlwg i bawb ohonom nid yn unig i’n gwarchod ein hunain a’n hanwyliaid ond i warchod yn arbennig hefyd y bobl fwyaf bregus yn ein plith. Gall hynny gychwyn gyda pharodrwydd i ofalu bod pethau mor sylfaenol â phasta a pharatecemol a phapur toiled ar gael i bawb. Ac os mai dwysau a wna’r argyfwng, pwy a ŵyr pa gyfle a ddaw i weini ar eraill yng nghariad Crist er sicrhau ein bod wir yn dod trwy’r cyfan efo’n gilydd mewn ffordd a fydd yn amlygu’r gorau sydd ynom fel dynoliaeth, ac fel Cristnogion sy’n dilyn y Crist a ddaeth i’n plith yn was.

Cliciwch yma https://gronyn.wordpress.com/gronyn/ i fynd at rifyn diweddaraf Gronyn – Dydd Sul, 15 Mawrth, 2020